ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਅੰਸ਼

ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 'ਚ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।

ਕਿਤਾਬ `The Quest Continues: Lost Heritage The Sikh Legacy in Pakistan' ਰਾਹੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਕਿਤਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਅਮਰਦੀਪ 2014 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਅਮਰਦੀਪ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਿਸ 'ਚ ਤਸਵੀਰਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ `Lost Heritage The Sikh Legacy in Pakistan'

ਅਮਰਦੀਪ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 90 ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਸਿੰਧ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਤਸਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਤ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਖ਼ੈਬਰ ਪਖਤੁਨਖਵਾ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਗਏ।

ਢਾਈ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਵੱਖਫ਼ੇ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰਦੀਪ ਨੇ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸਿੱਖ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ 126 ਸ਼ਹਿਰਾ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਖ਼ੋਜ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।

ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, ''ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਬੇਹੱਦ ਦਰਦਨਾਕ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਅਮੀਰ ਵਿਰਸੇ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦਾ 70 ਫੀਸਦ ਗੁਆ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੰਜਾਬਾਂ ਵਿੱਚ।''

ਅਮਰਦੀਪ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣੀ ਪਈ ਅਤੇ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਆਪਣੇ ਖ਼ਰਚੇ ਘਟਾਉਣੇ ਪਏ।

ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਵਿਰਸੇ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁਤਾਬਕ ਵੰਡ ਵੇਲੇ 80 ਫੀਸਦ ਤੋ ਵੱਧ ਵਿਰਸਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕਦਮ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ।

ਬਲੂਚਿਸਤਾਨ 'ਚ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ 'ਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ।

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਾਬ-ਏ-ਖ਼ੈਬਰ 'ਚ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜਮਰੌਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ।

ਰਸੂਲ ਨਗਰ 'ਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਰਮੀਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ।

ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਮੁਰੰਮਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

(ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)