ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਇੱਕ ਐਂਟਰੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਸੁਲਝਾਇਆ ਲਾਪਤਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦਾ ਭੇਤ
- ਲੇਖਕ, ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਸ਼ਿਅਰ
- ਰੋਲ, ਬੀਬੀਸੀ ਪੱਤਰਕਾਰ
- ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
- ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸਮਾਂ: 9 ਮਿੰਟ
ਜਦੋਂ ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਟੌਮ ਰੇਆਨ ਨੂੰ ਜੁਲਾਈ 2025 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਬਾਰੇ ਐਂਟਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਪਤਾ ਹੋਏ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਰਿਚਰਡ ਡਾਇਸਨ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ 17 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੱਠ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬੈਥਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।
ਟੌਮ ਰੇਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਪਿਤਾ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਬੈਥਨੀ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਬੈਥਨੀ ਦੀ ਉਮਰ 19 ਸਾਲ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚਾਨਕ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ।"
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।"
ਰਿਚਰਡ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ 55 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਬਾਰਨਸਲੇਅ ਦੇ ਸ਼ੈਫ਼ੀਲਡ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਰਾਈਟ ਦੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਪਾਰਕਸਾਈਡ ਕਾਟੇਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਫਾਰਮ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਰਾਈਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜ਼ਖੀਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ੱਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਰਾਗ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੋਨ ਕਦੇ ਵੀ ਫਾਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, South Yorkshire Police
ਟੌਮ ਰੇਆਨ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਸੀ ਕਿ ਰਿਚਰਡ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਦੋਸਤ ਕਾਰਲ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਪਰ ਲਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"
28 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ 73 ਸਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਰਾਈਟ ਅਤੇ 72 ਸਾਲਾ ਕਾਰਲ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਨੂੰ ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਕਤਲ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਪਤਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਉਡੀਕ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ।
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਕਰਾਊਨ ਕੋਰਟ ਨੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ 35 ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ।
ਪਰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਖ਼ਿਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਫੜਿਆ ?
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, South Yorkshire Police
ਲਗਭਗ ਛੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਟੌਮ ਰੇਆਨ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਫੋਨ ਰਿਕਾਰਡਸ ਦੀ ਮੁੜ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ।
ਰਾਈਟ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 20 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਇਆਨ ਓਲੇਰੇਨਸ਼ਾਅ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਕਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਇਆਨ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਬਾਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈ ਸੀ?' - ਅਤੇ ਸੱਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 'ਨਹੀਂ' ਕਹਿਣਗੇ।"
ਪਰ ਪਾਰਕਸਾਈਡ ਕਾਟੇਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮੀਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਐਲਡਰਥਵੇਟ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਯਾਦ ਸੀ।
ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2019 ਦੀ ਇੱਕ ਲੈਦਰ ਡਾਇਰੀ ਕੱਢੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਰਾਈਟ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਟ੍ਰੇਲਰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਏ ਸਨ।
ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਰਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਇਆਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕਾਲ ਯਾਦ ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਟ੍ਰੇਲਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ' — ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਰਿਚਰਡ ਮਿਲ ਗਏ ਹਨ।"
ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਟ੍ਰੇਲਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੇਤ ਦੇ ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਛੇੜਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Crown Prosecution Service
ਜਦੋਂ ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਰਿਆਨ ਦੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾ ਟ੍ਰੇਲਰ ਝਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਟ੍ਰੇਲਰ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਖਾਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਲਗਭਗ ਇੱਕ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਛੱਤ ਤੱਕ ਕਬਾੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ, ਇੱਕ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਡਾਇਪਰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਮੈਟ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਨੀਲਾ ਬੈਰਲ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਰਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬੈਰਲ ਕੰਕਰੀਟ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਡੀਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।"
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਕਿ ਹੱਡੀਆਂ ਰਿਚਰਡ ਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਨ, ਬੈਰਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਕੰਕਰੀਟ ਵਿੱਚ ਭਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਟਗਨ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ ਸੀ।
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਿਊਰੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਈਟ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਸਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੀਜ਼ ਸੀ - ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਰਾਈਟ ਦੇ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਆਈਡੀ ਕਾਰਡ।
ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਖੇਪ
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Crown Prosecution Service
2019 ਅਤੇ 2023 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਰਕਸਾਈਡ ਕਾਟੇਜ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ 286 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ 2025 ਵਿੱਚ ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜ਼ਖੀਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਬੰਦੂਕਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਾਊਂਡ ਗੋਲੀਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, 30 ਤੋਂ 40 ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਖੰਜਰ, ਕਰਾਸਬੋ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਟ੍ਰਿਪਵਾਇਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।
ਡਿਟੈਕਟਿਵ ਕਾਂਸਟੇਬਲ ਰਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ।''
"ਉਸ ਕੋਲ ਇੰਨੇ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਬੰਦੂਕਾਂ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, Crown Prosecution Service
17 ਨਵੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਰਿਚਰਡ ਦੀਆਂ ਆਖਰੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਨੇ ਉਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ - ਰਾਈਟ ਹੀ ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।
ਕੈਮਰਿਆਂ ਨੇ ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ 23:00 ਜੀਐਮਟੀ (ਗ੍ਰੀਨਵਿਚ ਮੀਨ ਟਾਈਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਤ 11 ਵਜੇ) ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਟ ਦੇ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕੈਦ ਕੀਤਾ।
ਲਗਭਗ 20 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ, ਰਾਈਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ। ਪਹਿਲੀ ਕਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਕਾਲ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ, ਕਨੈਕਟ ਹੋ ਗਈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਫੁਟੇਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਦੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਰਾਈਟ ਦੇ ਫਾਰਮ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।
ਰਿਆਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਨੇ ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰਕ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।"
"ਜੋ ਗੱਲ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ (ਭਾਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਸੀ), ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।"
ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਬੈਂਕ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਰਾਈਟ ਹੋਇਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਐਲਨਡੇਲ ਬਿਲਡਿੰਗ ਸਪਲਾਈਜ਼ ਗਿਆ ਸੀ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉੱਥੇ ਸੀਮੈਂਟ ਖਰੀਦਣ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, South Yorkshire Police
ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ, ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਰਾਈਟ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਤਲ ਲਈ ਉਹ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।
ਪਰ ਸੀਨੀਅਰ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰੋਸੀਕਿਊਟਰ ਜੈਮੀ ਬਾਰਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਂਚ ਲਗਾਤਾਰ ਇੱਕੋ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਸਾਰੇ ਸੁਰਾਗ ਮਿਸਟਰ ਰਾਈਟ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਵੱਲ ਲੈਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।"
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਿਚਰਡ ਦੇ ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਿਲਣ ਵਿਚਕਾਰ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਕਾਰਨ ਜਾਂਚਕਰਤਾਵਾਂ ਕੋਲ ਸੀਮਤ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਬੂਤ, ਅੱਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸੀਸੀਟੀਵੀ ਫੁਟੇਜ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੋਬਾਈਲ ਫ਼ੋਨ ਡੇਟਾ ਉਪਲੱਬਧ ਸੀ।
ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ਜ਼ਬਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਹਥਿਆਰ ਦਾ ਵੀ ਰਿਚਰਡ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਜਾਨਲੇਵਾ ਸੱਟਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲਾਂ ਨੂੰ ਮਕਸਦ ਸਾਬਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਰਟਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਰਿਚਰਡ ਨੇ ਰਾਈਟ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਰਾਈਟ ਨੇ ਉਸਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਥਿਊਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕੀਏ - ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ ਜੋ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।"
ਤਸਵੀਰ ਸਰੋਤ, BBC/Victoria Scheer
ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਟ੍ਰਾਇਲ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਨਸਲੀ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸੁਣਾਈ ਗਈ।
ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ਵਾਲਬੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਸ਼ ਉਹ ਉਸ ਰਾਤ ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਕਦੇ ਗਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।
ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਾਈਟ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਰਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਕੁਝ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ - 'ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ-ਪਿਲਾਇਆ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ'।"
ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮਹਿਜ਼ ਸਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਸੂਸਾਂ ਲਈ ਗੁਪਤ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਡਾਇਰੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਲਾ ਟ੍ਰੇਲਰ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਅਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਰਿਆਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਆਖਿਰਕਾਰ ਰਿਚਰਡ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚੱਲ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।"
"ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਉਸ 5% ਉਮੀਦ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
"ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬਾਰੇ ਤੱਸਲੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਿਆਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਸ ਦੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।"
ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ਕਲੈਕਟਿਵ ਨਿਊਜ਼ਰੂਮ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ
