معاون سپاه: تنگه هرمز زمانی باز می‌شود که آمریکا معاهده اسلام‌آباد را عملی کند

منتشر شده در
زمان مطالعه: ۴ دقیقه

یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، گفته است: «جنگ باید براساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد به پایان برسد و باز شدن تنگه هرمز زمانی صورت خواهد گرفت که آمریکایی‌ها به تعهدات خودشان در این تفاهم‌نامه عمل کنند.»

سخنان این مقام ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در حالی است که امروز دوشنبه، ۲۶ مرداد ۱۴۰۵(۱۷ اوت ۲۰۲۶)، مهلت شصت‌روزه‌ای به پایان می‌رسد که قرار بود ایران و ایالات متحده در چارچوب آن، بر سر پایان جنگ، برنامه هسته‌ای ایران و بازگشایی تنگهٔ هرمز به توافقی فراگیرتر برسند؛ اما نه‌تنها چنین توافقی به دست نیامده، بلکه دو طرف اکنون بیش از پیش خود را برای رویارویی‌ طولانی آماده می‌کنند.

آقای جوانی در گفت‌وگو با باشگاه خبرنگاران جوان، وابسته به صداوسیمای جمهوری اسلامی گفت که «هرگز تنگه هرمز و ترتیبات حاکم بر آن به قبل از جنگ بر نخواهد گشت.»

معاون سیاسی سپاه پاسداران گفت که آمریکا و اسرائیل و متحدان این کشورها «ماههاست در تلاش هستند که کنترل تنگه هرمز را از دست ایران خارج بکنند که موفق نشدند.»

او در عین حال افزود «آنچه الان در حال مطرح شدن است بعنوان آبراهی میان ایران و عمان تنها برای پس از پایان جنگ و قطعی شدن پایان جنگ است.»

آقای جوانی روز گذشته هم گفته بود: «آغازگر جنگ، دشمن بوده و اقدامات ایران جنبه تدافعی دارد، هرچند ممکن است در آینده جنبهٔ تهاجمی نیز پیدا کند.»

او گفت که «نیروهای مسلح براساس احکام صادرشده، رویکردهای تحولی خواهند داشت و هر اقدامی برای دفاع از کشور، تأمین امنیت و خنثی‌سازی تهدیدات دشمن در زمان لازم انجام خواهد شد.»

اخیرا محمدرضا نقدی، مشاور فرمانده کل سپاه هم از تصمیم برای تغییر رویکرد نظامی جمهوری اسلامی از دکترین دفاعی به تهاجمی خبر داده بود.

او انتصاب‌های جدید فرماندهان از سوی مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران را «آمادگی برای این تغییر رویکرد» خوانده بود.

تفاهمنامه اسلام‌آباد و سرنوشت آن

تفاهم‌نامه اسلام‌آباد که با وساطت پاکستان بین ایران و آمریکا به دست آمد و قرار بود زمینه مذاکرات برای قرارداد صلح دائمی بین دو کشور را فراهم کند اما هفته پس از آن با حمله به کشتی‌ها، بسته شدن مجدد تنگه هرمز و از سرگیری محاصره دریایی ایران، بار دیگر تبادل مداوم آتش بین ایران و آمریکا از سرگرفته شد.

در ۲۷ تیرماه و حدود یک ماه پس از امضای این تفاهمنامه توسط روسای جمهور ایران و آمریکا، تهران اعلام کرد که اجرای آن را متوقف کرده است. این موضوع را کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد و گفت که این کشور «اجرای تمامی تعهدات خود در چارچوب یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را متوقف کرده است.»

آقای غریب‌آبادی گفت: «آمریکا با اقدامات متجاوزانه خود تمامی تعهداتش ذیل یادداشت تفاهم اسلام‌آباد را نقض کرده است». او اقدام ایران در پاسخ به رفتار ایالات متحده آمریکا عنوان کرد و افزود: «در شرایط کنونی، اولویت کشور دفاع قاطعانه از ایران و پاسخ به متجاوزان است.»

پیش از آن هم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در ۱۷ تیرماه اعلام کرد که آتش‌بس با ایران پایان یافته و گفت‌وگو با ایران را «اتلاف وقت» خوانده بود.

رئیس‌جمهوری آمریکا، در حاشیه نشست ناتو (۸ ژوئیه) در آنکارا، پایتخت ترکیه گفت که آتش‌بس با ایران پایان یافته است.

او در پاسخ به خبرنگاران که پرسیدند آیا آتش‌بس با ایران به پایان رسیده است، گفت که «من فکر می‌کنم تمام شده است.»

آقای ترامپ افزود: «به نظرم این موضوع تمام شده است و نمی‌خواهم با آنها سروکار داشته باشم. آنها آدم‌های نفرت‌انگیزی هستند.»

در بند اول آمده که آمریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری با امضای این یادداشت تفاهم،‌ پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبهه‌ها از جمله لبنان را اعلام می‌کنند و متعهد می‌شوند که از این پس هیچ حمله یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند و از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری کنند و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند.

در این تفاهمنامه آمده است که «توافق نهایی،‌ پایان دائمی جنگ در همه جبهه‌ها از جمله لبنان و سایر مفاد این بند را تایید خواهد کرد» و دو کشور گفتند که «تعهد به عدم مداخله در امور داخلی یکدیگر» دارند.

بر اساس این یادداشت تفاهم «ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد می‌شوند حداکثر ظرف ۶۰ روز درباره توافق نهایی مذاکره کرده و به آن دست یابند. این مهلت با رضایت متقابل قابل تمدید است.»

بند پنجم این تفاهم‌نامه هم که دو کشور بر سر آن اختلاف دارند گفته است:

«با امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با به‌کارگیری حداکثر تلاش خود ترتیبات لازم را برای عبور ایمن کشتی‌های تجاری، بدون دریافت هیچ‌گونه هزینه‌ای، به مدت ۶۰ روز و صرفا در مسیر خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.

تردد کشتی‌های تجاری بلافاصله آغاز خواهد شد، با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و اجرای عملیات مین روبی توسط جمهوری اسلامی ایران که ظرف ۳۰ روز انجام خواهد شد.

جمهوری اسلامی ایران با پادشاهی عمان گفت‌وگو خواهد کرد تا درباره نحوه اداره آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز، با مشارکت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس و در چارچوب حقوق بین‌الملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی این تنگه، به توافق برسد.

توضیح مقام آمریکایی:

در این بند تاکید شده است که عبور کشتی‌های تجاری بدون دریافت عوارض خواهد بود. همچنین ایران نه فقط با عمان، بلکه با کشورهای خلیج فارس برای تدوین یک توافق بلندمدت درباره تنگه هرمز همکاری خواهد کرد. ممکن است ایران بر حقوق خود تاکید کند، اما کشورهای خلیج فارس هرگز با سازوکاری که شامل دریافت عوارض برای عبور از تنگه هرمز باشد موافقت نخواهند کرد.»