मुनावर फारुकी : अशा मनोवृत्तीच्या लोकांना मोकळं सोडता कामा नये - कोर्ट

कॉमेडियन मुनावर फारुकीच्या जामीन अर्जावर सुनावणीदरम्यान मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाच्या इंदूर खंडपीठाने असं म्हटलं की अशा मनोवृत्तीच्या लोकांना सोडता कामा नये. 2 जानेवारीपासून फारुकी अटकेत आहे. हिंदू देवतांसंदर्भात कथित आक्षेपार्ह विनोद केल्याप्रकरणी मुनावर यांना अटक करण्यात आली होती.

मुनावर यांच्या या उद्गारासंदर्भात कोणताही इलेक्ट्रॉनिक पुरावा नसल्याचं पोलिसांनी स्पष्ट केलं होतं. ऐकीव माहितीच्या आधारे तक्रार दाखल करण्यात आली होती.

रोहित आर्या यांच्या एकसदस्यीय खंडपीठाने मुनावर यांच्यावरील कथित आरोपांसंदर्भात टिप्पणी केली. अन्य धर्मीयांच्या भावना दुखावल्या जातील असं वक्तव्य तुम्ही का करता? तुमच्या मनोवृत्तीला काय झालं आहे? तुमचं काम चालावं म्हणून म्हणून तुम्ही असं वागता का? असा सवाल न्यायालयाने केला.

मुनावर यांना जामिनाचा अर्ज मागे घ्यायचा आहे का? असंही न्यायाधीशांनी विचारलं. मात्र मुनावरने कोणताही गुन्हा केलेला नाही असं त्याच्या वकिलांनी सांगितलं.

मुनावर यांनी तीन वेगवेगळ्या प्रसंगी हिंदू देवदेवतांबद्दल आक्षेपार्ह वक्तव्य केलं. मुनावर यांच्यामुळे अन्य कॉमेडियन्सनी अशाच स्वरुपाचे विनोद सांगितले असं सांगत जामीन अर्ज फेटाळण्यात यावा असं तक्रारदाराच्या वकिलांनी सांगितलं.

यावर भाष्य करताना रोहित आर्य म्हणाले की अशा मनोवृत्तीच्या लोकांना मोकळं सोडता कामा नये.

याआधी दोनदा फारुकीचे जामिनअर्ज कोर्टानं फेटाळले होते.

1 जानेवारी 2021 रोजी इंदूरमधल्या एका शोदरम्यान हिंद रक्षक संघटनेच्या लोकांनी फारुकीच्या जोक्सवर आक्षेप घेतला आणि त्याला पोलिसांकडे ओढून नेलं. मुनावरवरनं हिंदू देवी देवतांची खिल्ली उडवल्याचा तसंच गोध्रा कांडावरून जोक करत देशाचे गृहमंत्री अमित शहा यांचा अपमान करून हिंदूंच्या भावना दुखावल्याचा आरोप त्याच्यावर आहे.

पण मुनावर फारुकी कोण आहे आणि नेमकं हे प्रकरण काय आहे?

जुनागड आणि डोंगरीमधला कलाकार

28 वर्षांचा मुनावर फारुकी मूळचा गुजरातच्या जुनागडचा आहे, पण तिथून तो वडिलांसोबत मुंबईत डोंगरी परिसरात राहायला आला.

आधी छोटी-मोठी कामं केल्यावर मुनावरनं काही काळ ग्राफिक्स डिझायनिंगही केलं, पण 2019 मध्ये तो स्टँड अप कॉमेडीकडे वळला.

या क्षेत्रात तसा नवखाच असूनही मुनावरला गेल्या वर्षभरात लोकप्रियता मिळताना दिसला. यूट्यूबवर त्याचे आता पाच लाखांहून अधिक सबस्क्रायबर्स झाले आहेत आणि लाखो लोक त्याचे व्हीडियो पाहतात.

डोंगरी-नागपाडा या मुंबईतल्या परिसराविषयी लोकांच्या मनात अनेक पूर्वग्रह दिसून येतात. मुनावरनं आपल्या एका व्हीडिओत त्यावर केलेली टिप्पणी गाजली. दाऊद इब्राहीम, हाजी मस्तान अशा गँगस्टर्सचं डोंगरीशी असलेलं नातं, तिथ राहणाऱ्या लोकांच्या लकबी, यांवर मुनावरनं विनोद केले आहेत.

पण त्याचवेळी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि त्यांच्या सरकावरवर टिप्पणी करणारे त्याचे व्हीडिओजही व्हायरल झाले आहेत. कुणाला ते पसंत पडले, तर कुणी त्यावर तीव्र नाराजी व्यक्त करतं.

मुनावरनं केलेल्या काही जोक्सना आक्षेप घेत गेल्यावर्षी 19 एप्रिल रोजी उत्तर प्रदेश पोलिसांतही त्याच्यावर तक्रार दाखल करण्यात आली होती. मध्य प्रदेश पोलिसांनी मुनावरला अटक केल्यावर उत्तर प्रदेश पोलिसांनीही त्याची कस्टडी मागितली.

मुनावरला अटक कशासाठी झाली?

1 जानेवारी रोजी मुनावर इंदूरच्या छप्पन दुकान परिसरातील मन्रो कॅफेमध्ये कार्यक्रम सादर करण्यासाठी गेला होता.

तेव्हा भाजपच्या स्थानिक आमदार मालिनी गौर यांचे पुत्र एकलव्य गौर तिथे आले. त्यांनी स्टेजवर चढून मुनावरला जाब विचारला.

एकलव्य गौर स्वतःला हिंदू रक्षक संघटनेचे नेत म्हणवतात. त्यांचा दावा आहे की मुनावर यांनी या शोमध्ये हिंदू देवी देवतांचा अपमान केला.

इंदूरमधल्या स्थानिक माध्यमांना दिलेल्या प्रतिक्रियेत गौर म्हणतात, "तो एक 'सीरियल ऑफेंडर' आहे आणि हिंदू देवी-देवतांवर जोक्स करतो. मला मुनावरच्या शो-विषयी कळलं तेव्हा मी तिकिट काढलं आणि पाहायला गेलो. अपेक्षेप्रमाणेच तो हिंदू देवतांचा अपमान करत होता आणि गृहमंत्री अमित शहांचं नाव गोध्रा दंगलीशी जोडत खिल्ली उडवत होता."

पण त्यादिशी प्रेक्षकांमध्ये उपस्थित असलेल्या अनेकांचा दावा आहे, की गौर स्टेजवर गेले तेव्हा मुनावरने आपला शो सुरूही केला नव्हता. तो नुकताच स्टेजवर चढला होता.

या घटनेचे काही व्हीडिओज व्हायरल झाले आहेत, ज्यात फारुकी गौर आणि त्यांच्या साथीदारांना समजावताना दिसतो आहे. तो गौर यांना आपला हिंदू धर्माचा अपमान करण्याचा उद्देश नसल्याचं तसंच आपल्या जुन्या व्हीडिओंध्ये इस्लामवरही जोक्स केले असल्याचं तो सांगताना दिसतो. तर काही प्रेक्षकही वाद मिटवण्याचा प्रयत्न करत असल्याचं दिसतं.

मुनावरनं त्यानंतर शो सुरू केला, काही मिनिटांतच गौर यांचे साथीदार परतले आणि त्यांनी मुनावरला पोलिसांच्या ताब्यात दिलं.

पोलिसांचं म्हणणं काय आहे?

मुनावरला पोलीस तुकोगंज पोलीस स्टेशनला घेऊन गेले. त्याशिवाय 3 जानेवारीपर्यंत इंदूर पोलिसांनी शोच्या आयोजनातील आणखी पाच जणांना अटक केली. त्यात एडविन अँथनी आणि सदाकत खान यांच्यासह नलिन यादव आणि प्रखर व्यास हे दोन कॉमेडियन्स, प्रथमचा भाऊ प्रियम व्यास यांचा समावेश आहे.

फारुकीवर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. त्याच्यावर भारतीय दंडविधानाच्या कलम 295 A आणि 298 धार्मिक भावना दुखावल्याचा आणि जाणूनबुजून दुखावणारे शब्द उच्चारल्याचा आरोप लावण्यात आला आहे. तसंच कलम 269 अंतर्गत त्याच्यावर बेपर्वा वागणुकीनं संसर्गजन्य आजाराच्या प्रसाराची शक्यता वाढवल्याचा आरोपही आहे.

स्थानिक माध्यमांशी बोलताना तुकोगंज पोलीस स्टेशनच्या अधिकाऱ्यांनी मान्य केलं आहे, की फारुकीनं या शोमध्ये धार्मिक भावना दुखावल्याचा कुठलाही व्हीडिओ तेव्हा देण्यात आला नव्हता. तर गौर यांचा दावा आहे, की त्यांनी मुनावरला जोकची रिहर्सल करताना ऐकलं होतं.

कॉमेडियन्सच्या प्रतिक्रिया

मुनावरच्या अटकेची बातमी कळताच इंटरनेटवर त्याच्या समर्थनार्थ आणि विरोधात लोक लिहू ळागले.

कॉमेडियन वीर दास ट्विटरवर लिहितात, "तुम्ही जोक्स आणि हास्य थांबवू शकणार नाही. कॉमेडियन्स ते सादर करतायत म्हणून नाही, तर हसणं ही लोकांची गरज आहे. तुम्ही जितका प्रयत्न कराल, तेवढं हसं करून घ्याल, आत्ताही आणि पुढे इतिहासाकडूनही. ज्यानं ज्यानं विनोदावर नियंत्रण आणण्याचा प्रयत्न केला आहे, त्यांच्याभोवती विनोदांची मालिका तयार झाली आहे."

कुणी नरेंद्र मोदींच्या एका जुन्या ट्वीटची आठवण करून दिली, ज्यात भारताचे पंतप्रधान उपहास आणि विनोद आपल्या आयुष्यात आनंद आणत असल्याचं म्हटलं आहे.

अभिनेत्री कुब्रा सैत, कॉमेडियन वरूण ग्रोव्हर, आदिती मित्तल आणि समय रैना यांनीही सोशल मीडियावरून मुनावरच्या अटकेवर टीका केली होती.

कुणाल कामरा ते मुनावर फारुकी

अर्थात अशा कारवाईला किंवा टीकेला सामोरं जावं लागलेला मुनावर हा पहिलाच कॉमेडियन नाही.

गेल्या महिन्यातच भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयानं एका निकालानंतर कुणाल कामरा आणि कार्टुनिस्ट रचिता तनेजा यांनी केलेल्या टिप्पणीसाठी त्यांच्यावर कोर्टाच्या अवमाननाप्रकरणी कारवाई सुरू केली होती.

गेल्या वर्षी जुलैमध्ये कॉमेडियन अग्रिमा जोशुआनं महाराष्ट्र सरकारच्या शिवाजी महाराजांचा पुतळा उभारण्याच्या प्रकल्पावर टिप्पणी केली होती, त्यानंतर अग्रिमाला सोशल मीडियावर बलात्काराच्या धमक्या मिळाल्या आणि शिविगाळही झाली. अग्रिमानं त्यानंतर माफी मागितली आणि संबंधित व्हीडिओ डीलिट केल्याचं जाहीर केलं होतं.

हे वाचलंत का?

(बीबीसी मराठीचे सर्व अपडेट्स मिळवण्यासाठी तुम्ही आम्हाला फेसबुक, इन्स्टाग्राम, यूट्यूब, ट्विटर वर फॉलो करू शकता.'बीबीसी विश्व' रोज संध्याकाळी 7 वाजता JioTV अॅप आणि यूट्यूबवर नक्की पाहा.)