Abubuwa 10 da suka faru shekara uku bayan harin Hamas a Isra'ila

A yau, 7 ga Oktoba 2026, shekara uku ke nan tun lokacin da aka kai wani gagarumin hari daga Zirin Gaza zuwa kudancin Isra'ila, lamarin da ya sauya yanayin siyasa da tsaro na Gabas ta Tsakiya, tare da jefa Isra'ila da Falasɗinawa cikin wani yaƙi da ake gani shi ne mafi muni cikin shekaru da dama.

Da safiyar ranar 7 ga Oktoban 2023, mayaƙan Hamas suka ƙaddamar da hare-hare ta sama, ƙasa da kuma ta wasu hanyoyi daga Gaza zuwa Isra'ila. An kai hari kan sansanonin sojoji da wuraren da fararen hula suke zaune.

A cewar rahoton BBC Hausa na musamman da aka wallafa shekara guda bayan harin, kusan mutane 1,200 aka kashe a Isra'ila, yayin da aka yi garkuwa da mutane 251 aka kai su Gaza. Daga cikin waɗanda aka kashe akwai sojoji da fararen hula. Harin ya zo ne a lokacin da ake ganin cewa rikicin Isra'ila da Falasɗinawa yana cikin wani yanayi mai tsanani, amma mutane da dama ba su yi tsammanin irin girman harin da zai faru a ranar ba.

BBC ta gudanar da bincike kan abin da ya faru a sansanin sojojin Isra'ila na Nahal Oz, inda ta gano cewa wasu daga cikin sojojin sun fuskanci wasu abubuwa da ba su saba gani ba kafin harin.

Domin tuna wannan ranar, BBC ta rairayo wasu muhimman abubuwa da suka faru daga ranar zuwa yanzu.

Isra'ila ta fara yaƙi a Gaza

Bayan harin, gwamnatin Isra'ila ta fara wani gagarumin farmaki a Zirin Gaza da nufin kawar da Hamas da kuma dawo da mutanen da aka yi garkuwa da su.

Yaƙin ya zama mai tsawo fiye da yadda mutane da dama suka yi tsammani.

BBC Hausa ta ruwaito cewa bayan shekara guda da fara yaƙin, har yanzu ana ci gaba da faɗa jefi-jefi, yayin da dubban Falasɗinawa suka mutu sakamakon hare-haren Isra'ila. BBC Mirror

Wannan yaƙi ya kuma jawo ƙaura mai yawa daga yankunan Gaza, lalacewar gidaje da ababen more rayuwa, da kuma matsalar samun abinci, ruwa da magunguna.

A watan Janairu 2024, BBC Hausa ta ruwaito cewa an kashe aƙalla Falasɗinawa 25,000 tun bayan fara yaƙin, bisa alƙaluman ma'aikatar lafiya da ke Gaza a wancan lokacin.

Ƙoƙarin tsagaita wuta

Yayin da yaƙin ke ci gaba, ƙasashe daban-daban suka fara matsa lamba domin a samu tsagaita wuta.

A watan Fabrairu 2024, Shugaban Amurka Joe Biden ya ce ana kusa cimma yarjejeniyar tsagaita wuta tsakanin Isra'ila da Hamas.

Yarjejeniyar da akA tattauna a lokacin ta haɗa da yiwuwar sakin mutanen da Hamas ta yi garkuwa da su da kuma fursunonin Falasɗinawa da Isra'ila ke tsare da su.

Amma cimma matsaya ta kasance mai wahala.

Babban abin da ya fi tayar da hankali shi ne cewa kowanne ɓangare yana da nasa sharuddan: Isra'ila tana son a kawo ƙarshen ikon Hamas na kai hare-hare, yayin da Hamas da sauran Falasɗinawa ke buƙatar kawo ƙarshen farmakin Isra'ila da kuma warware batun Falasɗinawa gaba ɗaya.

Rikicin ya fara shafar Lebanon

Yaƙin bai tsaya a Gaza kawai ba. Hezbollah, ƙungiyar da ke Lebanon wadda ke samun goyon bayan Iran, ta fara kai hare-hare kan Isra'ila daga kan iyakar Lebanon, tana cewa tana yin hakan ne domin nuna goyon baya ga Falasɗinawa.

Wannan ya haifar da wani sabon fagen yaƙi a yankin. BBC Hausa ta bayyana cewa yayin da Isra'ila ke yaƙi da Hamas a Gaza, ita ma tana fuskantar hare-haren Hezbollah a arewacinta, inda dubban Isra'ilawa daga yankunan arewa suka bar gidajensu saboda tsoron hare-haren.

Hakan ya sa rikicin 7 ga Oktoba ya fara sauyawa daga yaƙin Gaza zuwa rikicin da ke shafar ƙasashe da ƙungiyoyi da dama a Gabas ta Tsakiya.

Kashe Yahya Sinwar

Ɗaya daga cikin manyan sauye-sauyen da suka faru bayan harin shi ne mutuwar Yahya Sinwar, babban jagoran Hamas a Gaza.

Isra'ila ta sanar da cewa ta kashe Sinwar a watan Oktoba 2024.

BBC ta ruwaito cewa Firaministan Isra'ila Benjamin Netanyahu ya ce mutuwar Sinwar ba ta nufin kawo ƙarshen yaƙin.

Sinwar ya kasance ɗaya daga cikin manyan shugabannin Hamas da Isra'ila ta ɗora wa alhakin shirya da jagorantar harin 7 ga Oktoba.

Mutuwarsa ta zama babban abin tarihi a yaƙin, amma ba ta kawo ƙarshen rikicin ba.

Kashe Hassan Nasrallah

Bayan kashe Sinwar, rikicin ya sake samun wani babban sauyi lokacin da Isra'ila ta kashe Hassan Nasrallah, shugaban Hezbollah.

Mutuwar Nasrallah ta ƙara nuna yadda rikicin da ya fara da harin 7 ga Oktoba ya bazu zuwa Lebanon da kuma faɗaɗa arangama tsakanin Isra'ila da ƙungiyoyin da Iran ke goyon baya.

A wani rahoto da BBC ta yi, an nuna yadda mutuwar Nasrallah da Sinwar ta kasance cikin manyan abubuwan da suka ƙara sauya yanayin siyasar yankin da kuma matsayar gwamnatin Netanyahu.

Alaƙa da Iran

Bayan 7 ga Oktoba, dangantakar da ke tsakanin Isra'ila da Iran ta ƙara shiga wani yanayi mai haɗari.

Iran na da alaƙa da wasu ƙungiyoyin da ke adawa da Isra'ila, ciki har da Hamas da Hezbollah. Wannan ya sa duk wani hari kan ɗaya daga cikin waɗannan ƙungiyoyi yake iya haifar da martani mafi girma a yankin.

BBC Hausa ta bayyana cewa gwamnatin Netanyahu ta fuskanci ba Gaza kawai ba, har da rikici da Hezbollah a Lebanon da kuma ƙara tsamin dangantaka da Iran.

Hakan ya nuna cewa sakamakon 7 ga Oktoba ya wuce iyakar Gaza da Isra'ila.

Matsalar jin ƙai a Gaza

Daga cikin mafi munin sakamakon yaƙin akwai matsalar jin ƙai. Miliyoyin mutane sun rasa gidajensu, yayin da samun abinci, ruwa, magunguna da makamashi ya zama babban ƙalubale.

BBC Hausa ta ruwaito tun farkon shekarar 2024 cewa Majalisar Ɗinkin Duniya na ci gaba da kira da a samu tsagaita wuta domin a ba da damar kai kayan agaji ga mutanen Gaza. BBC Mirror

A lokacin ne Shugaban MDD Antonio Guterres ya yi gargaɗi game da halin da fararen hula ke ciki, tare da yin kira da a kare fararen hula da kuma samar da damar kai kayan agaji.

Siyasar duniya

Yaƙin ya kuma haifar da babban rikici a fagen diflomasiyya. A watan Nuwamba 2024, BBC Hausa ta ruwaito cewa Kotun Hukunta Manyan Laifuka ta Duniya ta bayar da sammacin kama Benjamin Netanyahu da tsohon ministan tsaron Isra'ila Yoav Gallant bisa zarge-zargen da suka shafi yaƙin Gaza.

Waɗannan zarge-zarge ne, ba hukuncin kotu cewa mutanen sun aikata laifukan ba.

BBC ta kuma ruwaito cewa shugabannin Hamas suna fuskantar irin waɗannan tuhume-tuhume daga kotun.

Matakin ya ƙara sanya yaƙin Gaza cikin babban muhawarar duniya game da dokokin yaƙi, kare fararen hula da kuma alhakin shugabannin siyasa da na soji.

Tsagaita wuta

A farkon shekarar 2025, an samu yarjejeniyar tsagaita wuta wadda ta ba da damar musayar mutanen da aka yi garkuwa da su da fursunoni.

Wannan ya kasance wani muhimmin sauyi bayan fiye da shekara guda na yaƙi.

BBC Hausa ta bayyana cewa yarjejeniyar ta zo ne bayan doguwar tattaunawa da shiga tsakani daga ƙasashe irin su Qatar, Masar da Amurka. BBC Mirror

Sai dai matsalar ita ce: tsagaita wuta ba ta nufin an warware tushen rikicin ba.

Tambayoyin da suka rage sun haɗa da:

Shekara uku baya

A yau, shekaru uku bayan harin, tasirinsa har yanzu yana bayyana. A Isra'ila, iyalai suna tunawa da waɗanda aka kashe da waɗanda aka yi garkuwa da su.

A Gaza kuwa, iyalai da dama suna rayuwa da tunanin waɗanda suka rasa, gidajen da suka lalace da kuma rayuwar da yaƙin ya sauya.

BBC Hausa ta ci gaba da kawo rahotanni kan sakamakon yaƙin ko da bayan an sanar da tsagaita wuta.

A wani rahoto na Satumba 2026, BBC Hausa ta ce an samu rahoton mutuwar fiye da mutane 900 a Gaza a wannan shekarar duk da yarjejeniyar tsagaita wuta.

Wannan ya nuna cewa kalmar "tsagaita wuta" ba lallai ta zama daidai da "zaman lafiya" ba.