جستجوی دردناک خانواده‌ها برای یافتن عزیزانشان؛ هزاران نفر در غزه ناپدید هستند

احمد المدُون، مردی که به نظر می‌رسید با وجود سختی‌ها، با شوخ‌طبعی و لبخندی پرشور، عاشق زندگی است. مادرش، مجدیه، ویدیوهای او را از موبایلش به ما نشان می‌دهد که از خانه قسما تخریب‌شده‌اش در شهر غزه ضبط کرده است.

در یکی از ویدیوها، احمد گربه‌کوچکی را در آغوش گرفته است. زبانش را بیرون می‌آورد و از سر شادی جیغ می‌کشد. در ویدیویی دیگر، با شکم داخل حوض شیرجه می‌زند و سپس در حالی که لبخند بزرگی به لب دارد، از آب بیرون می‌آید.

مجدیه به بی‌بی‌سی می‌گوید: «همه دوستش داشتند. هر جا می‌رفت محبوب بود و همیشه لبخند به لب داشت.»

اما احمد که به «سندرم داون» مبتلا است، مفقود شده است. این جوان ۲۱ ساله در می ۲۰۲۵ پس از رفتن به مغازه محل ناپدید شد.

در آن زمان، جنگ میان حماس و اسرائیل در غزه زبانه می‌کشید.

آن روز حملات هوایی اسرائیل در منطقه انجام شد و مجدیه می‌ترسد که پسرش دیگر زنده نباشد؛ اما با اطمینان نمی‌داند.

او می‌گوید: «خدایا، آرامش ندارم. امیدم را نبریده‌ام، اما چه او را زنده پیدا کنند چه در زیر آوار، فقط در آن صورت است که آرامش خواهم یافت.»

رنج مجدیه را مادران سراسر غزه با تمام وجود احساس می‌کنند.

بر اساس آمار وزارت صحت غزه (که توسط حماس اداره می‌شود و ملل متحد آن را معتبر می‌داند)، از زمان آغاز عملیات نظامی اسرائیل در غزه، بیش از ۷۳ هزار نفر کشته شده‌اند؛ از جمله حدود ۱۲۰۰ نفر از زمان اعلام آتش‌بس در اکتوبر گذشته.

رسانه‌های اسرائیلی در ماه جنوری گزارش دادند که یک مقام ارشد امنیتی اسرائیل اذعان کرده که ارتش این آمار را دقیق می‌داند.

اما شمار واقعی فلسطینیان کشته‌شده ممکن است به شکل چشم‌گیری بیشتر باشد. آمار تلفات وزارت صحت، اجساد مدفون در زیر آوار را در بر نمی‌گیرد؛ به این معنا که بسیاری از مفقودشدگان در این آمار لحاظ نشده‌اند.

صلیب سرخ اعلام کرده است که بیش از پنج هزار درخواست برای ردیابی افراد مفقودی که ممکن است در میان ویرانه‌ها مدفون شده باشند، دریافت کرده است. اداره دفاع مدنی در غزه بر این باور است که شمار افراد مفقود‌شده از هشت هزار نفر فراتر رفته است.

پیکر جان‌باختگان روزانه کشف می‌شوند.

اوایل همین ماه، مراسم تشییع جنازه دسته‌جمعی در شهر غزه برای بیش از صد نفر برگزار شد که در یک حمله اسرائیل در سال ۲۰۲۳ کشته شده بودند. بقایای پیکرهای آن‌ها اخیرا کشف و شناسایی و اجازه داده شد به خاک سپرده شوند.

صلیب سرخ می‌گوید با توجه به وسعت ویرانی‌ها و کمبود بولدوزر، بیرون کشیدن پیکرها کار دشواری است.

در بسیاری از موارد، شناسایی بقایای جسد نیز به دلیل گذشت زمان طولانی و نبود تجهیزات آزمایش دی‌ان‌ای — ناشی از محدودیت‌های اسرائیل بر اقلام ورودی به غزه — با چالش روبه‌روست.

خانواده احمد المدُون می‌دانند که به احتمال زیاد او کشته شده است، اما همچنین بیم آن را دارند که مبادا توسط نیروهای اسرائیل بازداشت شده باشد.

به گفته «کمیته عمومی علیه شکنجه در اسرائیل»، طی نزدیک به سه سال جنگ، نیروهای اسرائیلی حدود هفت هزار فلسطینی را از غزه بازداشت کرده‌اند که بیش از پنج هزار نفر از آن‌ها بعدها بدون طرح هیچ‌گونه اتهامی آزاد شدند.

بر اساس گزارش گروه حقوق بشری اسرائیلی «هاموکد»، تا ماه جاری حدود ۱۳۰۰ بازداشتی اهل غزه بدون تفهیم اتهام یا محاکمه در زندان‌های اسرائیل نگهداری می‌شوند. این گروه می‌گوید که این آمار شامل بازداشتی‌های غزه که مستقیما توسط ارتش اسرائیل نگهداری می‌شوند، نیست.

به گفته هاموکد و دیگر گروه‌های حقوق بشری، اسرائیل اغلب خانواده‌های فلسطینی را از دستگیری یا محل نگهداری بستگانشان مطلع نمی‌کند؛ موضوعی که بسیاری از آن‌ها را ناچار کرده برای ردیابی‌ عزیزان‌شان به سازمان‌های غیردولتی و وکلا متکی شوند.

بی‌بی‌سی از ارتش اسرائیل و سازمان زندان‌های اسرائیل درباره گزارش‌ها مبنی بر عدم تماس آن‌ها با خانواده‌های افراد بازداشت‌شده، پرسیده است.

مقامات اسرائیلی پیش‌تر گفته بودند که بازداشت‌های طولانی‌مدت به دلایل امنیتی زمان جنگ انجام شده و ادعاهای مربوط به خودسرانه بودن آنها را رد کرده‌اند.

عایده الدرملی از منطقه «صبره» در شهر غزه، عکس پسرش محمود را به ما نشان می‌دهد؛ جوان خوش‌سیمایی که دستمال فلسطینی به شانه انداخته است.

عایده می‌گوید: «او جوانی آرام و خوش‌رفتار بود. همه را دوست داشت و همه دوستش داشتند.»

محمود در سال ۲۰۲۴ ناپدید شد. خانواده‌اش بیم آن را داشتند که در یک حمله اسرائیل کشته شده باشد.

عایده به ما می‌گوید: «پدرش به شفاخانه‌ها می‌رفت و اجساد را می‌دید، اما من توان این کار را نداشتم. کاملا ویران شده بودم.»

اما پس از آن، تابستان امسال عکسی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که دو سرباز اسرائیلی را در حال ژست گرفتن در کنار یک بازداشتی فلسطینی چشم‌بندزده و دست‌بسته نشان می‌داد.

عایده مطمئن است که او محمود است.

او می‌گوید: «از چهره‌اش، از پیشانی‌اش، دهانش، بینی‌اش، نحوه نشستنش، نحوه بسته کردن دهانش، دست‌ها و پاهایش از ناحیه پایین. او دقیقا خصوصیات پسرم را دارد.»

اما او می‌داند که با داشتن تنها یک عکس نمی‌تواند کاملا مطمئن باشد.

عایده می‌گوید: «وقتی شوهرم نشست و عکس را به من نشان داد، خیالم راحت شد؛ اما در عین حال، بسیار ناراحت شدم و وقتی دیدم پسرم به آن شکل درآمده، قلبم شکست. واقعا تحقیرآمیز بود.»

خانواده‌های الدرملی و المدُون هر دو می‌گویند که نه خودشان و نه پسرانشان هیچ‌گونه وابستگی به حماس یا هیچ‌یک از گروه‌های شبه‌نظامی در غزه ندارند.

بی‌بی‌سی درباره هر دو مرد از سازمان زندان‌های اسرائیل پرس‌وجو کرد. آن‌ها گفتند هیچ سوابقی از در اختیار داشتن هیچ‌یک از این دو نفر ندارند.

ما همین سوال را از ارتش اسرائیل نیز پرسیدیم که اداره بازداشتگاه‌ها و زندان‌ها را بر عهده دارد، اما پاسخی نداد.

اسرائیل به خبرنگاران بین‌المللی، از جمله بی‌بی‌سی، اجازه دسترسی مستقل به غزه را نمی‌دهد.

خانواده الدرملی از کمیته بین‌المللی صلیب سرخ خواسته‌اند تا تلاش کند بفهمد آیا محمود بازداشت شده است یا خیر. اما اسرائیل به صلیب سرخ اجازه دسترسی به سوابق زندان‌های خود را نمی‌دهد.

تال اشتاینر، یک حقوقدان اسرائیلی که برای یافتن فلسطینیان احتمالا بازداشت‌شده توسط اسرائیل فعالیت می‌کند، به بی‌بی‌سی گفت: «هفتم اکتوبر همه چیز را تغییر داد.»

او می‌گوید: «ممنوعیت بازدید [صلیب سرخ جهانی از زندان‌ها] و این واقعیت که خود صلیب سرخ هیچ فهرستی از افراد تحت بازداشت اسرائیل در اختیار ندارد، به این معناست که ما باید آن‌ها را به صورت فردی و تک‌تک، به درخواست خانواده‌هایشان ردیابی کنیم. امروزه این موضوع فشار زیادی بر توانایی ما برای یافتن این افراد وارد می‌کند.»

او همچنین می‌گوید برای خانواده‌ها، «بی‌خبری» از همه چیز سخت‌تر است.

به گفته خانم اشتاینر: «این یک زخم باز است که التیام نمی‌یابد. آن‌ها حتی با دانستن این که عزیزشان زنده است یا مرده، هیچ آرامشی ندارند.»

او می‌افزاید که در طول سه سال گذشته، اسرائیل ردیابی بازداشتی‌های احتمالی فلسطینی را بسیار دشوارتر کرده است.

«برای کسانی که نمی‌دانند اعضای خانواده‌شان کجا هستند، این مسئله واقعا نمک بر زخم پاشیدن است. این یک وضعیت روحی بسیار دشوار است که می‌تواند ماه‌ها و سال‌ها ادامه داشته باشد.»