چرا برخی در موتر برقی بیشتر دچار موترگرفتگی می‌شوند؟

او بعد از ۴۰ دقیقه در موتر برقی حالت تهوع‌اش آن‌قدر شدید شد که دیگر نمی‌توانست جلو بالا آوردن را بگیرد، او خواست که راننده موتر را کنار جاده توقف دهد.

لولا بیرد، ۲۴ ساله و باشندهٔ شمال لندن، پیش از این هرگز دچار موترگرفتگی نشده بود. اما از زمانی که دوست‌پسرش دو سال پیش یک موتر برقی خرید، در سفرهای طولانی با این موتر «حالت تهوع شدید» پیدا می‌کند.

این موضوع آن‌قدر جدی شد که حتی از دوستش خواست که موتر را تغییر دهد.

او تنها فردی نیست که دچار این مشکل شده است. افراد دیگری هم به بی‌بی‌سی گفته‌اند که خودشان یا فرزندان‌شان هنگام نشستن در موترهای برقی بیشتر دچار موترگرفتگی می‌شوند. در مقابل، بسیاری از رانند‌ه‌های موترهای برقی می‌گویند چنین مشکلی را تجربه نکرده‌اند.

چرا در موترهای برقی بیشتر است؟

داکتر ایرین دی جولیو، استاد ارشد آناتومی و بیومکانیک در کینگز کالج لندن که دربارهٔ موترگرفتگی نیز تحقیق می‌کند، می‌گوید پژوهش‌های موجود نشان می‌دهند که برخی افراد در موترهای برقی نسبت به موترهای غیربرقی، موترگرفتگی شدیدتری را تجربه می‌کنند.

داکتر نیکولاس هاک، متخصص مغز و اعصاب در نورث‌وسترن مدیسن در شیکاگو که در زمینهٔ سرگیجه تخصص دارد، نیز می‌گوید چنین شکایت‌هایی را از برخی بیمارانش شنیده است.

او می‌گوید: «آن‌ها متوجه می‌شوند که در موترهای برقی احتمال موترگرفتگی‌شان بسیار بیشتر است.»

او می‌افزاید: «بارها و بارها این موضوع را شنیده‌ام.» به گفتهٔ او، تقریباً ماهی دو بیمار به‌طور مشخص از موترگرفتگی در موترهای برقی شکایت می‌کنند.

لولا می‌گوید بعداً متوجه شد که در تکسی‌های برقی نیز مانند موتر دوست‌پسرش دچار حالت تهوع می‌شود: «کم‌کم متوجه ارتباط میان این‌ها شدم.»

اما تحقیقات دربارهٔ ارتباط احتمالی میان موترهای برقی و موترگرفتگی هنوز در مراحل ابتدایی است و شماری از پژوهشگران می‌گویند شواهد کافی برای نتیجه‌گیری قطعی وجود ندارد.

داکتر بیل ییتس که در دانشگاه پیتسبورگ دربارهٔ موترگرفتگی تحقیق کرده، می‌گوید تحقیقات موجود در این زمینه «در حال حاضر بسیار محدود است».

او می‌گوید: «برخی معلومات بر اساس تجربه‌های افراد وجود دارد، اما هنوز پژوهش‌های گسترده و جدی زیادی انجام نشده است.»

«رانندگی با آن فوق‌العاده است، اما دخترم حالش بد می‌شود»

مارک کویگ سال گذشته هنگام انتخاب موتر جدید، به دلیل هزینهٔ کمتر استفاده از موترهای برقی، تصمیم گرفت یک موتر برقی بخرد.

مارک، ۴۵ ساله و باشندهٔ لینکلن‌شر، می‌گوید رانندگی با موتر برقی جدیدش «فوق‌العاده» است، اما خیلی زود متوجه شد که موترگرفتگی دختر ۹ ساله‌اش در این موتر بسیار شدیدتر است.

پیش از این، دخترش فقط در سفرهای حدود ۶۰۰ مایلی به فرانسه در تعطیلات مکتب دچار موترگرفتگی می‌شد. اما حالا حتی سفر ۳۰ دقیقه‌ای به نزدیک‌ترین شهر نیز حالش را بد می‌کند.

مارک می‌گوید در یکی از سفرهای اخیر، دخترش حتی استفراغ کرد؛ اتفاقی که پیش از این هرگز نیفتاده بود.

البته موترگرفتگی همهٔ مسافران موترهای برقی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد. بسیاری از دارندگان این موترها به بی‌بی‌سی گفته‌اند که خودشان یا اعضای خانواده‌شان در موتر برقی دچار موترگرفتگی نمی‌شوند. برخی حتی گفته‌اند در موترهای برقی نسبت به موترهای معمولی کمتر دچار این مشکل می‌شوند.

ویکی ادموندز، رئیس اجرایی انجمن رانندگان موترهای برقی انگلستان، می‌گوید موترگرفتگی در میان اعضای این انجمن موضوع نگران‌کننده‌ای نبوده است: «این موضوع هرگز به عنوان یک مشکل مطرح نشده است.»

اما شرکت چینی تولیدکنندهٔ موتر برقی اکس‌پنگ پیش‌تر به این موضوع پرداخته و خطاب به کسانی که میان موترهای برقی و موترگرفتگی ارتباطی احساس می‌کنند، گفته است: «پرسش شما بجاست و این موضوع تنها خیالات شما نیست.»

این شرکت علت را در «مسائل جانبی شیوهٔ ساخت موترهای برقی» دانسته است.

موترگرفتگی چیست؟

داکتر هاک می‌گوید موترگرفتگی زمانی ایجاد می‌شود که «پیام‌های حسی با یکدیگر همخوانی نداشته باشند.»

بدن ما برای تشخیص حرکت به سه منبع اصلی متکی است: آنچه با چشم می‌بینیم، آنچه سیستم تعادل در گوش داخلی حس می‌کند و پیام‌هایی که از بخش‌های مختلف بدن دریافت می‌شوند.

وقتی یکی از این پیام‌ها با دیگری سازگار نباشد، ممکن است موترگرفتگی ایجاد شود. برای نمونه، وقتی به موبایل نگاه می‌کنید و حرکت بیرون موتر را نمی‌بینید.

پژوهش‌ها چند دلیل احتمالی را مطرح کرده‌اند که چرا این حالت ممکن است در موترهای برقی شدیدتر باشد.

انسان‌ها به مرور زمان عادت کرده‌اند که صدای موتر را با حرکت آن مرتبط بدانند. اما موترهای برقی صدای انجن و لرزش‌های معمول موترهای دیگر را ندارند. در نتیجه، نشانه‌های صوتی و لرزشی که به ما می‌گویند موتر در حال سرعت گرفتن است، کمتر وجود دارد. داکتر دی جولیو می‌گوید این مسئله می‌تواند باعث موترگرفتگی شود.

موتورهای برقی همچنین می‌توانند قدرت خود را بلافاصله وارد کنند و نیازی به بالا رفتن دور انجن یا تعویض دنده ندارند. برای مسافر، این شتاب ممکن است ناگهانی یا شدید احساس شود.

عامل دیگر، سیستم بریک بازیافتی است. در این سیستم، هنگام کاهش سرعت، بخشی از انرژی دوباره به برق تبدیل و در باتری ذخیره می‌شود وقتی راننده پایش را از پدال سرعت برمی‌دارد، موتور مانند تولیدکنندهٔ برق عمل می‌کند. این کار مقاومت ایجاد می‌کند، سرعت موتر را کاهش می‌دهد و همزمان برق تولیدشده در باتری ذخیره می‌شود.

اگر راننده پای خود را به‌آرامی از پدال برندارد، کاهش سرعت ممکن است بسیار شدید باشد.

توانایی موترهای برقی برای افزایش و کاهش سریع سرعت می‌تواند برای افرادی که به موترهای معمولی عادت دارند، ناخوشایند باشد.

داکتر هاک می‌گوید: «وقتی سرعت موتر ناگهان تغییر می‌کند، ممکن است فرد برای لحظه‌ای احساس کند به جلو و عقب تکان داده می‌شود.»

کارولین لی، ۲۴ ساله و باشندهٔ کالیفرنیا، این وضعیت را تجربه کرده است. او می‌گوید وقتی دوستش در شهرهای شلوغ با موتر برقی او را می‌رساند، دچار موترگرفتگی «وحشتناکی» می‌شود.

به گفتهٔ او، به دلیل سیستم بریک بازیافتی، «همیشه احساس می‌کنم موتر در حال توقف است.»

موترهای برقی همچنین می‌توانند به‌مراتب سریع‌تر از موترهای دارای انجن معمولی سرعت بگیرند یا سرعت خود را کاهش دهند که به گفتهٔ داکتر دی جولیو، این نیز می‌تواند باعث موترگرفتگی شود.

ویکی ادموندز می‌گوید طراحی موترهای برقی جدید بهبود یافته و شرکت‌ها تلاش کرده‌اند شتاب‌گیری این موترها را متعادل‌تر کنند.

او می‌افزاید که انجمن رانندگان موترهای برقی معتقد است عوامل دیگری مانند شیوهٔ رانندگی نیز می‌توانند در موترگرفتگی نقش داشته باشند و مشکل الزاماً از خود موتر نیست.

مایک هاوس، رئیس انجمن تولیدکنندگان موتر، نیز می‌گوید برخی ویژگی‌های موترهای برقی ممکن است در ابتدا برای رانندگان ناآشنا باشد، اما معمولاً خیلی زود به آن عادت می‌کنند. در بسیاری از مدل‌ها، رانندگان می‌توانند شدت سیستم بریک بازیافتی را نیز مطابق میل خود تنظیم کنند.

برخی افراد نیز ذاتاً بیشتر مستعد موترگرفتگی هستند. به گفتهٔ داکتر هاک، عوامل ژنتیکی بیشترین تأثیر را دارند و زنان و کودکان بیشتر در معرض آن قرار دارند.

پروفیسور جان گولدینگ که در دانشگاه وست‌مینستر، نیروی دریایی سلطنتی و نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا دربارهٔ این موضوع تحقیق کرده، می‌گوید موترگرفتگی معمولاً در سنین هشت تا ۱۰ سالگی شدیدتر است و سپس با افزایش تجربهٔ سفر کاهش می‌یابد.

سر خود را ثابت نگه دارید و کلکین را باز کنید

با افزایش محبوبیت موترهای برقی، سوار نشدن آن‌ها دشوارتر می‌شود. براساس تازه‌ترین آمار وزارت حمل‌ونقل بریتانیا، شمار موترهای جدید بدون آلایندگی که از اپریل تا جون ۲۰۲۶ ثبت شده‌اند، نسبت به دورهٔ مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۴۰/۵ درصد افزایش یافته است.

تا پایان جون ۲۰۲۶، حدود ۵/۸ درصد تمام موترهای دارای جواز در جاده‌های بریتانیا بدون آلایندگی بودند. قرار است فروش موترهای جدیدی که تنها با پترول یا دیزل کار می‌کنند، از سال ۲۰۳۰ ممنوع شود.

لوسیندا هریسون، ۲۴ ساله و باشندهٔ لندن، می‌گوید اغلب تاکسی‌هایی را سفارش می‌دهد که بعداً متوجه می‌شود برقی هستند و مجبور است مسیر را با حالت تهوع، عرق کردن و احساس ناخوشی تحمل کند.

او می‌گوید حتی فکر سفر با موتر برقی او را نگران می‌کند. اخیراً تنها پنج دقیقه سفر با موتر برقی یکی از همکارانش تا ایستگاه مترو کافی بود تا حالش «وحشتناک» شود.

پژوهشگران چند راهکار برای کاهش موترگرفتگی پیشنهاد می‌کنند:

کارشناسان همچنین می‌گویند بدن با قرار گرفتن مداوم در چنین شرایطی می‌تواند به حرکت عادت کند. گولدینگ می‌گوید هرچه بیشتر با موتر برقی سفر کنید، احتمال موترگرفتگی کمتر می‌شود، زیرا بدن به آن عادت می‌کند.

پروفیسور سیریل دیلز، استاد طراحی ترانسپورت در کالج سلطنتی هنر، می‌گوید شرکت‌های موترسازی نیز می‌توانند برای کاهش موترگرفتگی تغییراتی ایجاد کنند.

از جمله این اقدامات می‌توان به استفاده از نرم‌افزارهایی برای نرم‌تر کردن شتاب‌گیری، افزودن صدا و لرزش‌های ظریف در چوکی برای آگاه کردن مسافر از حرکت موتر و استفاده از سیستم بریک بازیافتی هوشمند برای کاهش ناگهانی سرعت اشاره کرد.

در برخی موترهای برقی، سیستم بریک بازیافتی را می‌توان کاملاً خاموش کرد.

مت آدامز از نهادی که نمایندگی تولیدکنندگان دستگاه‌های چارج موتر برقی در بریتانیا را به عهده دارد، می‌گوید مطمئن است که «اگر پژوهش‌های آینده دلیل موترگرفتگی را مشخص کنند، شرکت‌های موترسازی می‌توانند مطابق آن واکنش نشان دهند و محصولات خود را بهبود بخشند.»

اما لولا فعلاً فقط یک خواسته دارد: دوست‌پسرش موترش را عوض کند.

او می‌گوید هرچه زودتر این اتفاق بیفتد، بهتر است.