'Rhywbeth mae'n rhaid i chi brofi' - animeiddiad o waith Kyffin Williams

Oriel luniauNeidio heibio'r oriel luniauSleid 1 o 4, Ystafell yn yr arddangosfa,
GanMari Grug
Gohebydd BBC Cymru
  • Cyhoeddwyd

Am y tro cyntaf, mae paentiadau eiconig Syr Kyffin Williams wedi eu hanimeiddio mewn profiad trochi newydd yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

Gan ddefnyddio technoleg sydd eisoes wedi'i defnyddio ar waith artistiaid byd-enwog fel Van Gogh, Cézanne ac L.S. Lowry, mae'r profiad yn galluogi ymwelwyr i gamu i mewn i fyd un o arlunwyr amlycaf Cymru.

Mae tirweddau mynyddig, ffermydd anghysbell a moroedd tymhestlog yn cael eu hail-greu drwy brofiad 360 gradd, gyda delweddau o rai o'i weithiau mwyaf adnabyddus – gan gynnwys y ffermwr mynydd a'i gi defaid – wedi cael eu hanimeiddio.

Mae'r arddangosfa, sy'n cynnwys tair ystafell wahanol, wedi'i hariannu drwy grantiau gwerth tua £500,000.

Gobaith y Llyfrgell Genedlaethol yw y bydd y profiad rhyngweithiol "yn cyflwyno gwaith Kyffin Williams i gynulleidfa newydd", gan gynnig ffordd wahanol o werthfawrogi ei gelf.

Lluniau a thystysgrifau o gasgliad y Llyfrgell yn cael eu harddangos yn ystafell gyntaf y profiad.
Disgrifiad o’r llun,

Defnyddiwyd artistiaid, beirdd a phenseiri Cymreig i greu y profiad trochol newydd

Mae stori bywyd Syr Kyffin yn cael ei hadrodd gan Syr Bryn Terfel mewn cyflwyniad dwyieithog yn yr ystafell gyntaf, gyda phaentiadau gwreiddiol wedi'u goleuo ar y waliau.

Yn y drydedd ystafell, ceir gosodiadau rhyngweithiol, gan gynnwys ail-gread o hunanbortread y gellir ei gyffwrdd; mae hyn yn rhoi syniad i ymwelwyr o wead paentiadau olew Syr Kyffin Williams.

Roedd yn defnyddio techneg 'pastio' (impaste), lle mae paent trwchus yn cael ei roi ar gynfas nes ei fod yn sefyll allan mewn tri dimensiwn.

Mae gan Syr Kyffin Williams, a aned ar Ynys Môn ym 1918, berthynas hir â'r Llyfrgell Genedlaethol sydd â thua 2,000 o'i weithiau yn ei chasgliad.

Ym 1950, prynodd y Llyfrgell ei eitemau cyntaf gan yr artist ifanc, yn fuan ar ôl iddo adael Ysgol Gelf y Slade yn Llundain.

Dynes gyda gwallt melyn yn gwisgo crys du yn sefyll o flaen arddangosfa Kyffin.
Disgrifiad o’r llun,

Mae perthynas Llyfrgell Genedlaethol Cymru a Syr Kyffin Williams yn un hirsefydlog, yn ol y curadur Celf Morfudd Bevan

Dywedodd Morfudd Bevan, curadur celf yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, i'r Llyfrgell dalu £15 am ddarn olew o Gadair Idris, a £7.10 am luniad inc a golch o Dre'r Ceiri ar Benrhyn Llŷn. Heddiw, mae gwaith gwreiddiol gan Kyffin Williams yn gwerthu am ddegau o filoedd o bunnoedd.

Meddai: "Prynon ni y paentiad cyntaf am £15 a talu £7.10 am y gwaith inc a golch, a phrynu o'r artist yn uniongyrchol. Bydde fe wedi bod yn gweithio yn Llundain ar y pryd fel athro yn ysgol gelf Highgate i fechgyn.

"Bydde fe newydd raddio o goleg celf Slade, yn 31 oed ar y pryd ac yn artist ifanc oedd yn ceisio neud enw iddo fe'i hun.

"Roedd hi'n hynod bwysig ein bod ni'n cefnogi fe ar ddechrau ei yrfa a bod y llyfrgellydd ar y pryd - Syr William Llywelyn Davies - wedi gweld y potensial enfawr yma yn yr artist ifanc."

Degau o baent a brwsys wedi eu gosod i efelychu sut byddai Kyffin Williams yn mynd ati i greu.
Disgrifiad o’r llun,

Yn y drydedd ystafell, ceir gosodiadau rhyngweithiol a chyfle i ddysgu mwy am dechneg 'pastio' yr artist

Mae'r berthynas rhwng Syr Kyffin Williams a'r Llyfrgell Genedlaethol yn un hirsefydlog. Pan fu farw ym mis Medi 2006, gadawodd ran sylweddol o'i ystâd i'r sefydliad, gan gynnwys mwy nag 1,200 o weithiau ar bapur, tua 200 o baentiadau olew, dros 300 o brintiau gwreiddiol a'i archif bersonol.

Bellach, mae'r Llyfrgell Genedlaethol yn gartref i'r casgliad mwyaf yn y byd o waith yr artist.

Y gobaith yw y bydd yr arddangosfa drochi newydd yn cyflwyno ei waith i genhedlaeth newydd o gynulleidfaoedd.

Carys Ifan
Disgrifiad o’r llun,

Mae Carys Ifan yn dweud ei fod yn cynnig rhywbeth "'chydig yn wahanol" i arddangosfeydd arferol

Dywedodd Carys Ifan, Cyfarwyddwr Profiad y Llyfrgell Genedlaethol, fod y profiad yn cynnig "ffordd hollol newydd" o ddod i adnabod gwaith yr artist.

Ychwanegodd: "Mae e yn rhywbeth mae'n rhaid i chi brofi, dyw e ddim yn arddangosfa draddodiadol o bell ffordd. Dy ni ddim wedi bod yn defnyddio y gair arddangosfa tra'n disgrifio fe achos mae e'n cynnig rhywbeth 'chydig yn wahanol.

"Mae rhywun yn mynd ar siwrne, maen nhw'n mynd ar daith, yn llythrennol trwy tair ystafell oedd yn arfer bod yn hen swyddfeydd. Maen nhw wedi cael eu hail-bwrpasu achos 'y ni mor awyddus i agor lan mwy a mwy i'r cyhoedd i gael gwneud defnydd o'r llyfrgell."

Elusen Colwinston ddarparodd y prif gyfraniad ariannol at greu'r profiad, gyda chefnogaeth ychwanegol gan Lywodraeth Cymru a Chyfeillion y Llyfrgell Genedlaethol.

Sgaffaldiau, ysgolion o phentwr o focsys yn ystod y broses o adeiladu yr arddangosfa newydd.
Disgrifiad o’r llun,

Bu'n rhaid defnyddio'r gwagle yn greadigol, gan greu fframiau arbennig i daflunio'r gwaith, oherwydd statws rhestredig gradd I y Llyfrgell Genedlaethol

Dywedodd Rhodri Llwyd Morgan, Prif Weithredwr y Llyfrgell Genedlaethol, fod y profiad newydd yn rhan o strategaeth ehangach i ddenu mwy o ymwelwyr i'r sefydliad.

"Mae wedi bod yn fraint yn y Llyfrgell, ers dros ganrif, i groesawu pobl yma. Ymchwilwyr, falle pobl o gefndir academaidd. Ond yn raddol 'y ni wedi bod yn benderfynol o ehangu apêl y Llyfrgell.

"Denu pobl yma, a rhoi rhagor o resymau i bobl ddod yma.

"Felly erbyn hyn mae wyth o arddangosfeydd gwahanol a dyma'r diweddaraf gan ddefnyddio technoleg 'y ni'n gobeithio bydd yn apelio at ystod ehangach o bobl."

Bydd yr arddangosfa'n cael ei lansio'n swyddogol ddydd Iau, 12 Tachwedd, ac yn agor i'r cyhoedd ar 18 Tachwedd gyda mynediad am ddim, ond bydd angen archebu tocyn ymlaen llaw, gan mai dim ond deg o bobl fydd yn gallu profi'r arddangosfa ar yr un pryd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.

Pynciau cysylltiedig