ဒေတာကုန်ကျမှုလျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် ယခုဝက်ဘ်ဆိုက်မှ စာမျက်နှာများကို ရုပ်ပုံမပါ စာသားဖြင့်သာတင်ဆက်ပေးထားပါသည်။ ရုပ်ပုံ ဗီဒီယိုများနှင့် ကြည့်လိုလျှင် မူလစာမျက်နှာတွင်ကြည့်နိုင်ပါသည်။

ပင်မဝက်ဘ်ဆိုက်သို့သွားရန်။

ဒေတာကုန်ကျမှုသက်သာစေသည့် ဤဝက်ဘ်ဆိုက်အကြောင်းထပ်မံသိလိုလျှင်

တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု , ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစွပ်စွဲချက်နဲ့ မြန်မာအမှုကို ICJ ဒီနေ့ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချမယ်

ICJ ရဲ့ မြန်မာအပေါ် စီရင်ချက်နဲ့ အဲဒီစီရင်ချက်အပေါ် မြန်မာအာဏာပိုင်တွေ၊ ရိုဟင်ဂျာအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်

  • မြန်မာဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲထားတဲ့အမှုအတွက် ICJ တရားရုံးက ဒီနေ့ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချမယ်။
  • ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် အမုန်းတရားဖြန့်ဝေမှုတွေမှာ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက် (MIP) က တိုက်တွန်းပါတယ်။
  • ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့တသားတည်းရပ်တည်ကြောင်း ရန်ကုန်မြို့နဲ့ ချင်းမိုင်မြို့တွေမှာ လူငယ်အချို့ဦးဆောင်ပြီး ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုတွေပြုလုပ်။
  • ICJ စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက်တရားမျှတမှုရရှိရေးမှာ အရေးပါတဲ့မှတ်တိုင်ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ HRW က ပြောထားပါတယ်။
  • ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာနေထိုင်တဲ့ရိုဟင်ဂျာတွေက ICJ တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို စုဝေးကြည့်ရှုဖို့ ပြင်ဆင်ထားကြပါတယ်
  • ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့တသားတည်းရှိကြောင်း ရန်ကုန်လူထုသပိတ်က ရန်ကုန်၊ ချင်းမိုင်နဲ့ မဲဆောက်မြို့တို့မှာ ဆန္ဒဖော်ထုတ်သွားပါတယ်။

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

  1. ရုပ်သံ - ဂမ်ဘီယာနဲ့ မြန်မာအမှု ICJ မှာ နောက်ဆုံးကြားနာမှု ဘယ်လိုရှိခဲ့လဲ

    ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုတွေကျူးလွန်ခဲ့တယ်လို့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာကို တရားစွဲဆိုထားတဲ့အမှုနဲ့ပတ်သက်လို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး ICJ မှာ နောက်ဆုံးကြားနာမှုတွေကို ဇန်နဝါရီလကုန်ပိုင်းမှာပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

    အဲဒီမတိုငခင် ရက်ပိုင်းက တင်သွင်းခဲ့တဲ့ ဂမ်ဘီယာနဲ့မြန်မာဘက်က သက်သေတွေက ဘာတွေထွက်ဆိုခဲ့ကြသလဲ။ ဇန်န၀ါရီ ၂၉ ရက်တုန်းကပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ကြားနာမှု နောက်ဆုံးရအခြေအနေကို မအေးသူစံက ပြောပြထားတဲ့သတင်းပေးပို့ချက်ကို ရုပ်သံမှာ ဆက်လက်ကြည့်ရှုနိုင်ပါတယ်။

  2. ICJ စီရင်ချက်မချမီ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတွေရဲ့ပြောဆိုချက်များ

    ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲထားတဲ့အမှုအတွက် နိုင်ငံတကာတရားရုံး (ICJ) က နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် စီရင်ချက်မချမီ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတွေရဲ့ တယ်လီဂရမ်မှာ ရေးသားချက်အချို့ လည်း ရှိနေပါတယ်။

    ICJ အမှုကို နိုင်ငံရေးကွဲပြားမှုထက် နိုင်ငံ့အကျိုးစီးပွားနဲ့ ချဉ်းကပ်ဖို့ စစ်တပ်ထောက်ခံသူတွေက တိုက်တွန်းထားသလို မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဂမ်ဘီယာက တရားစွဲဆိုထားတဲ့ ICJ အမှုဟာ အစိုးရတစ်ရပ်တည်းနဲ့ သက်ဆိုင်တာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတော်ရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ နိုင်ငံသားတွေရဲ့ အနာဂတ်အထိ သက်ရောက်နိုင်တဲ့ အရေးကိစ္စဖြစ်တယ်လို့ပြောကြပါတယ်။

    ICJ ရဲ့ စီရင်ချက်ဟာ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ သံတမန်ရေးနဲ့ ပြည်ပမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားဘဝအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိလာနိုင်တယ်လို့လည်း သူတို့က စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြကြပါတယ်။

    ဒါကြောင့် အစိုးရအပေါ် ထားတဲ့ နိုင်ငံရေးသဘောထား ကွဲပြားမှုတွေထက် နိုင်ငံ့အကျိုးစီးပွားကို ဦးစားပေးပြီး ICJ ရဲ့ စီရင်ချက်ကို ဥပဒေကြောင်းအရ သုံးသပ်ကြဖို့ စစ်တပ်‌ထောက်ခံသူတွေက တယ်လီဂရမ်မှာတိုက်တွန်းစာတွေဖြ‌န့်ဝေထားကြပါတယ်။

    နောက်ထပ်ရေးသားချက်တွေမှာတော့ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မရှိခဲ့ကြောင်း ငြင်းဆိုကြပြီး ၂၀၁၆ နဲ့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်က စစ်ဆင်ရေးတွေဟာ ARSA အဖွဲ့ရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တုံ့ပြန်တာသာဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းပြရေးသားထားကြပါတယ်။

    တချို့က ဂမ်ဘီယာဘက်က တင်ပြတဲ့ သက်သေအထောက်အထားတွေကို မေးခွန်းထုတ်ကြသလို ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့အသုံးအနှုန်းကိုလည်း လက်မခံကြောင်း ရေးသားထားကြပါတယ်။

    ရခိုင်ပြည်နယ်က ဖြစ်စဉ်တွေဟာ ဂါဇာမှာ အစ္စရေးကျူးလွန်တယ်လို့ စွပ်စွဲခံရတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေလောက် မပြင်းထန်ကြောင်း၊ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့တုံ့ပြန်မှုဟာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေး စစ်ဆင်ရေးတွေနဲ့နှိုင်းယှဉ်ရင် သေးငယ်တဲ့ဖြစ်စဉ်သာဖြစ်ကြောင်းလည်း ရေးသားသူတချို့က နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုနေကြပါတယ်။

    ICJ က လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း ဆုံးဖြတ်မယ်လို့ မယူဆကြတဲ့သူတွေရှိသလို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း တာဝန်ပျက်ကွက်မှုမျိုး သတ်မှတ်လာနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းသူတွေလည်း ရှိပါတယ်။

    အဲဒီလိုဆုံးဖြတ်ချက်မျိုး ထွက်လာခဲ့ရင် နစ်နာကြေးပေးဖို့နဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ဘေးကင်းလုံခြုံစွာ ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုလာနိုင်တယ်လို့လည်း ရေးသားကြပါတယ်။ တချို့ကတော့ စီရင်ချက်ဟာ အပြီးသတ်ဖြစ်ပြီး အယူခံဝင်ခွင့်မရှိတာကို ထောက်ပြကြပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံအနေနဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်မခံနိုင်တဲ့အခြေအနေရှိလာရင် အချုပ်အခြာအာဏာကို မထိခိုက်စေဘဲ တုံ့ပြန်ဖို့၊ လုံခြုံရေးကောင်စီမှာ ဗီတိုအာဏာရှိတဲ့ မိတ်ဖက်နိုင်ငံတွေရဲ့အကူအညီရယူဖို့နဲ့ ပြည်သူတွေ စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ထောက်ခံကြဖို့ တိုက်တွန်းထားကြပါတယ်။

    အဲဒီရေးသားချက်တွေမှာ ICJ ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် နိုင်ငံရေးဖိအားပေးမှုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်တာတွေလည်း တွေ့ရပါတယ်။

  3. ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့တသားတည်းရှိကြောင်း ရန်ကုန်၊ ချင်းမိုင်နဲ့ မဲဆောက်မှာ ဆန္ဒထုတ်ဖော်

    ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို တိုင်တန်းတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်မှုစွပ်စွဲချက်ကို ICJ က အမိန့်ချဖို့ရှိနေချိန်မှာပဲ ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့တသားတည်းရပ်တည်တဲ့အကြောင်း ရန်ကုန်မြို့၊ ချင်းမိုင်မြို့၊ နဲ့ မဲဆောက်မြို့ တွေမှာ လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်သွားပါတယ်။

    ဒီကနေ့မှာ ရန်ကုန်လူထုသပိတ်က ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မဲ‌ဆောက်မြို့ ကုလသမဂ္ဂလူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးရုံး(UNHCR) ရုံးအရှေ့မှာ “ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့အတူ ရပ်တည်ကြောင်း” စာတန်း ကပ်၊ လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

    မနေ့ကလည်း ရန်ကုန်လူထုသပိတ်က ရန်ကုန်မြို့လယ်က လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင်၊ ရွှေတိဂုံဘုရားရင်ပြင်က ပထမကျောင်းသားသပိတ် အထိမ်းအမှတ်ကျောက်စာတိုင်မှာ လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

    ချင်းမိုင်မြို့မှာတော့ မြန်မာကောင်စစ်၀န်ရုံးအရှေ့နဲ့ ချင်းမိုင်မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးက ထဖယ် မုခ်၀ (Tha Phae Gate) တို့မှာပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာမှာ စစ်တပ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှာ အာဏာမသိမ်းခင်က ICJ မှာ အမှုသွားရင်ဆိုင်ခဲ့တဲ့ မြန်မာခေါင်းဆောင်တွေနဲ့အတူ ရပ်တည်တယ်လို့ဆိုပြီး ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုတွေကို ပျက်ရယ်ပြုခဲ့တဲ့အချိန်တစ်ခုရှိခဲ့တာကို ကုစားမှုအနေနဲ့ အခုလှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်တာလို့ဆိုပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာတွေ တရားမျှတမှုအရေးဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဒီမိုကရစီအနာဂတ်နဲ့ ခွဲခြားလို့မရတဲ့ အရေးကိစ္စ တစ်ခုဖြစ်တာကြောင့် အခုလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်တာလို့လည်း ဆိုပါတယ်။

  4. ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းတရားဖြန့်ဝေမှုအတွက် လူမှုကွန်ရက်ကုမ္ပဏီတွေတာဝန်ယူဖို့ MIP တိုက်တွန်း

    ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် အမုန်းတရားဖြန့်ဝေမှုနဲ့ လှုံ့ဆော်မှုတွေကို လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းတွေရဲ့အခန်းကဏ္ဍမှာ တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက် (MIP) က တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

    အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး(ICJ) က ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကြား ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာအမှုအတွက် စီရင်ချက်ချမယ့် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ MIP က အခုလိုထုတ်ပြန်လိုက်တာပါ။

    ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုတွေ ဖြစ်ပွားချိန်မှာ မြန်မာစစ်တပ်နဲ့ ဆက်နွှယ်တဲ့လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွေဟာ ရိုဟင်ဂျာဆန့်ကျင်ရေး အမုန်းတရားတွေကိုဖြန့်ဝေခဲ့ကြောင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွေက ဖော်ထုတ်ထားတယ်လို့ MIP က ပြောပါတယ်။

    အဲဒီလို အမုန်းတရားဖြန့်ဝေမှုနဲ့ လှုံ့ဆော်မှုတွေကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းတွေက တားဆီးဖို့ ပျက်ကွက်ခဲ့တာဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေတဲ့အကြောင်းရင်းတွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တယ်လို့လည်း ထောက်ပြထားပါတယ်။

    ဒါကြောင့် Facebook လို လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းတွေအပါအဝင် နည်းပညာကုမ္ပဏီတွေဟာ သူတို့ရဲ့ပလက်ဖောင်းတွေကို လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် အသုံးချခံရတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ယူရမယ်လို့ MIP က ဆိုပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံမှုဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ဒစ်ဂျစ်တယ်သက်သေအထောက်အထားတွေကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားဖို့နဲ့ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေအတိုင်း ရယူအသုံးပြုနိုင်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    အလားတူ မြန်မာဘာသာနဲ့ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုဘာသာစကားတွေအတွက် အွန်လိုင်းအကြောင်းအရာတွေကို စိစစ်ထိန်းညှိမှု ပိုအားကောင်းစေဖို့၊ စည်းမျဉ်းချိုးဖောက်သူတွေကို ထိရောက်စွာ အရေးယူဖို့နဲ့ ပလက်ဖောင်းကုမ္ပဏီတွေရဲ့ စည်းမျဉ်းအကောင်အထည်ဖော်မှု ပွင့်လင်းမြင်သာစေဖို့လည်း MIP က တောင်းဆိုထားပါတယ်။

    ICJ ရဲ့စီရင်ချက် ဘယ်လိုပဲထွက်လာပါစေ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေမှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းတွေရဲ့အခန်းကဏ္ဍကို ဆက်လက်အလေးထားဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ MIP က ပြောပါတယ်။

  5. ICJ တရားရင်ဆိုင်မှုဦးဆောင်ကော်မတီ၀င် စစ်ဥပဒေချုပ် အပြောင်းအလဲဖြစ်

    မြန်မာစစ်တပ်မှာအရေးပါတဲ့ရာထူးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ စစ်ဥပဒေချုပ်ရာထူး အပြောင်းအလဲဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အေးမင်းဦး ဖြစ်လာပါတယ်။

    စစ်ဥပဒေချုပ်ဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ)မှာ မြန်မာက တရားရင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ ဦးဆောင်ကော်မတီမှာ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။

    သူက ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း) လားရှိုးအခြေစိုက် အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးတာဝန်ကနေ ဒီလထဲမှာပဲ ရာထူးတိုးမြှင့်ခံလိုက်ရတာပါ။

    သူက လက်ရှိ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးလိုပဲ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(OTS)ဆင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အပတ်စဉ် ၉၄ က ဖြစ်ပါတယ်။

    စစ်ဥပဒေချုပ်ရာထူးက ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြစ်လို့ ဗိုလ်ချုပ်အေးမင်းဦးလည်း မကြာခင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ကို တိုးမြှင့်ခံရနိုင်ခြေရှိပါတယ်။

    စစ်ဥပဒေချုပ်ဟောင်း ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင်ကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ပို့လိုက်တယ်လို့ သတင်းတွေ ထွက်ပေါ်နေပေမဲ့ သီးခြားအတည် မပြုနိုင်သေးပါဘူး။

    လက်ရှိ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်လင်းဒွေးကလည်း စစ်ဥပဒေချုပ် လုပ်ခဲ့ဖူးပါတယ်။

  6. ICJ စီရင်ချက်မချမီ ရခိုင်က ရိုဟင်ဂျာတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တိုက်တွန်း

    မြန်မာဘက်ခြမ်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ကျန်ရှိနေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ အတားအဆီးမရှိ ပေးနိုင်ဖို့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရက တိုက်တွန်းလိုက်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးအထူးကိုယ်စားလှယ် ကယ်လီ အန်း အက်ကယ်စ်-ကာရီနဲ့ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ရှာမာ အိုဘိတ် အစ္စလာမ်တို့ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်က ဒါကာမြို့မှာ တွေ့ဆုံချိန် ဒုတိယဝန်ကြီးက အခုလို ပြောခဲ့တာပါ။

    ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ရိုဟင်ဂျာတွေဟာ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ နေရပ်စွန့်ခွာရမှုတွေ ထပ်မံကြုံတွေ့နေရတဲ့အတွက် အလွန်စိုးရိမ်တယ်လို့ ပြောပြီး လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ အတားအဆီးမရှိ ရောက်ရှိရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာရေး အရေးကြီးကြောင်း သူက ပြောပါတယ်။

    ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ခိုလှုံနေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ ၁၃ သိန်းဝန်းကျင်ကို မြန်မာနိုင်ငံက မူလနေရပ်တွေဆီ အမြန်ဆုံးနဲ့ ရေရှည်တည်တံ့စွာ ပြန်ပို့နိုင်ရေးဟာ ဒီအကျပ်အတည်းအတွက် တစ်ခုတည်းသော ရေရှည်ဖြေရှင်းနည်းဖြစ်တယ်လို့လည်း ဒုတိယဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။

    အဲဒီလို နေရပ်ပြန်နိုင်ရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံး ပါဝင်တဲ့ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ့် လမ်းပြမြေပုံတစ်ခု လိုအပ်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုတွေနဲ့ နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် တာဝန်ခံမှုရှိမှသာ တရားမျှတမှုရရှိရေးနဲ့ အကျပ်အတည်းရဲ့ အရင်းခံအကြောင်းရင်းတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာဖြစ်ကြောင်းလည်း သူက ပြောပါတယ်။

    ဒါ့အပြင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် တင်သွင်းထားတဲ့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာအမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး နိုင်ငံတကာတရားရုံး(ICJ) က နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ ချမှတ်မယ့် စီရင်ချက်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က အထူးစိတ်ဝင်စားနေပြီး တရားမျှတမှုနဲ့ တာဝန်ခံမှုရရှိရေးအတွက် အရေးပါနိုင်တယ်လို့ ဒုတိယဝန်ကြီးက ပြောပါတယ်။

    ကုလသမဂ္ဂအထူးကိုယ်စားလှယ် ကယ်လီ အန်း အက်ကယ်စ်-ကာရီကလည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇားမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့တဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြန်လည်ရှင်းပြခဲ့ပါတယ်။

    လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ လိုအပ်ချက်ထက် လျော့နည်းလာနေပြီး အကျပ်အတည်းအတွက် ရေရှည်ဖြေရှင်းနည်း မရေရာသေးတဲ့အခြေအနေကိုလည်း သူက ထောက်ပြခဲ့ပါတယ်။

    ဒီတွေ့ဆုံမှုအကြောင်းကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ခဲ့တာပါ။

  7. ICJ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေစောင့်ဆိုင်းနေ

    ICJ ရဲ့အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မယ့် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ နေထိုင်သူတွေဟာ တရားရုံးရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို အုပ်စုလိုက် စုဝေးကြည့်ရှုဖို့ ပြင်ဆင်နေကြတယ်လို့ စခန်းမှာနေထိုင်တဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူငယ်အရေးလှုပ်ရှားသူတချို့က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

    “စခန်းမှာရှိနေတဲ့ လူအများစုက စိတ်ဝင်တစားရှိကြတယ်။ အဖြေဘယ်လိုထွက်လာမလဲဆိုပြီး စိတ်လှုပ်ရှားနေကြတယ်။ ICJ ရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကိုလည်း ဒီမှာ အားလုံး ကိုယ့်အစုနဲ့ကိုယ် စုကြည့်ကြမယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းက ဒုက္ခသည်လည်းဖြစ်၊ လူ့အခွင့်အရေး နဲ့ ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူလည်းဖြစ်တဲ့ ကိုအောင်မြိုင် နဲ့ ကိုအာရ်မာန်ကတော့ ICJ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေသာမက မြန်မာပြည်သူတွေအတွက်လည်း တရားမျှတမှု ဖြစ်တယ်လို့ ရှုမြင်ပါတယ်။

    နောက်ထပ် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကိုအာရ်မာန်က တော့ “မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးကို စစ်တပ်ကနည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရတဲ့နည်းလမ်းမျိူစုံဖြင့် မတရားအုပ်ချုပ်လာတာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာရှိလာခဲ့ပြီ။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ စစ်တပ်ရဲ့တရား၀င်မှုအဆုံးသတ်ဖို့ အကောင်းဆုံးလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်တယ်။ ရိုဟင်ဂျာအပါအ၀င် နွေဦးတော်လှန်ရေးအင်အားစု၊ဒီမိုကရေစီအင်အားစု၊တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှင့် ပြည်သူတစ်ဦးချင်းအတွက်အခွင့်ကောင်းဖြစ်ပါတယ်” လို့ပြောပါတယ်။

    ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့တဲ့ နောက်ထပ်ရိုဟင်ဂျာ လူငယ်နှစ်ဦးကတော့ ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိစေမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။

    လက်ရှိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်း ၃၂ ခုရှိပြီး ဒုက္ခသည်ဦးရေ ၁၂ သိန်းခန့် ရှိတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ပြောထားပါတယ်။

    ICJ ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက် ဘယ်လိုပဲထွက်လာပါစေ လက်ခံသွားမှာဖြစ်ပေမဲ့ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမုန်းစကားတွေ လှုံ့ဆော်နေကြတာကိုတော့ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရတယ်လို့လည်း ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ နေထိုင်တဲ့ နောက်ထပ် ရိုဟင်ဂျာလူငယ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    “ကျွန်တော်တို့က ဘာမှ တောင်းဆိုနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ မတရားခံခဲ့ရတယ်၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ခံခဲ့ရတယ်ဆိုတာကို နိုင်ငံတကာတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်မယ့်အပေါ် ဘယ်လိုပဲ ဆုံးဖြတ်ပါစေ။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မမြောက်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ရင်လည်း ကျွန်တော်တို့ လက်ခံရမှာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ အမုန်းစကားတွေ လှုံ့ဆော်နေတာကိုတော့ စိတ်မကောင်းဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    တစ်ဖက်မှာတော့ အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်နဲ့ မောင်တောမြို့တွေမှာ ထူးခြားတဲ့ အခြေအနေမရှိပေမဲ့ ဒေသခံတွေက ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စိတ်ဝင်တစား စောင့်မျှော်နေကြတယ်လို့ မောင်တောမြို့မှာ ရှိနေတဲ့ မွတ်ဆလင်အသိုင်းအဝိုင်းက ပြောပါတယ်။

  8. ICJ စီရင်ချက်မတိုင်မီ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ပြောကြားချက်

    MSF (နယ်စည်းမခြား ဆရာဝန်များအဖွဲ့) ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ICJ စီရင်ချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ လက်ရှိ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာမဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အရပ်သားတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ အတားအဆီးမရှိ ပေးနိုင်ရေး လမ်းဖွင့်ပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။

    လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (HRW) က နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ICJ စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေးမှာ အရေးပါတဲ့မှတ်တိုင်ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာအဖွဲ့ (Amnesty International) က နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေရဲ့အခြေအနေနဲ့ တာဝန်ခံမှုရှိရေးကို အလေးထားပြောဆိုထားပါတယ်။ အာဆီယံအနေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့အခြေအနေဆီ အတင်းအကျပ်ပြန်မပို့ဖို့နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်ရေးကို ဦးစားပေးဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

    Fortify Rights အဖွဲ့ကတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် မြန်မာစစ်တပ်ကို တာဝန်ခံစေရေး နိုင်ငံတကာက လက်တွေ့ဆောင်ရွက်ဖို့ သူတို့ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်မှာ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အာဆီယံအနေနဲ့ စစ်တပ်အပေါ် ဖိအားပေးမှုတွေ တိုးမြှင့်ဖို့လည်း ပြောထားပါတယ်။

    Physicians for Human Rights (PHR) က ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ် နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရိုဟင်ဂျာကလေးငယ်တွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဒဏ်ရာကြောင့် ရေရှည်မသန်စွမ်းဖြစ်ခဲ့ရမှုတွေကို ဆေးပညာနဲ့ မှုခင်းဆိုင်ရာ သက်သေအထောက်အထားတွေအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ICJ အမှုမှာ ဂမ်ဘီယာရှေ့နေအဖွဲ့က ကိုးကားအသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။လာမယ့် ICJ စီရင်ချက်ဟာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် နိုင်ငံတကာတရားရုံးတစ်ခုက ပထမဆုံးအကြိမ် အသိအမှတ်ပြုနိုင်တဲ့ အရေးပါမှုရှိတယ်လို့လည်း PHR က ထောက်ပြပါတယ်။

  9. ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ အိုင်စီဂျေ တရားရုံး ရက်စွဲမှတ်တမ်း

    ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ မြန်မာအပေါ် အာဖရိကတိုက်က နိုင်ငံငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးတရားရုံး ICJ မှာ အကြီးလေးဆုံးပြစ်မှုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Genocide လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ တရားစွဲဆိုခဲ့ပါတယ်။

    ဒီအမှု ဘယ်လို စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဘယ်လိုဆက်လက်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ကြလဲဆိုတာ နေ့စွဲအလိုက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ဒီလင့်ခ်မှာ ၀င်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

  10. လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာက မြန်မာကိုတရားစွဲထားမှု ICJ က ဒီနေ့ စီရင်ချက်ချမယ်

    မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲဆိုထားတဲ့အမှုအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီအမှုဟာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် သတ်ဖြတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ကျေးရွာတွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ပါ တာဝန်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ICJ မှာ တရားစွဲဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကတော့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အများပြည်သူရှေ့မှောက် ကြားနာမှုတွေကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ICJ တရားသူကြီးတွေက စီရင်ချက်အတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

    အခု နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် နယ်သာလန်စံတော်ချိန် မနက် ၁၀ နာရီ၊ မြန်မာစံတော်ချိန် ညနေ ၃ နာရီခွဲမှာ သည်ဟိတ်ဂ်မြို့ရှိ ICJ ရုံးချုပ်မှာ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ကို ဖတ်ကြားမှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီစီရင်ချက်မှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာသဘောတူစာချုပ်အရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ တာဝန်ရှိ၊ မရှိကို ဆုံးဖြတ်မှာဖြစ်ပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ရာဇဝတ်မှုကို စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်တဲ့အမှုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

    စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်သလဲ၊ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဘယ်လိုတာဝန်တွေ သက်ရောက်လာနိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။

  11. မင်္ဂလာပါ။

    ဒီကနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲဆိုထားတဲ့အမှုအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နောက်ဆုံးရသတင်းတွေ၊ စီရင်ချက်နဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို ဒီတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှာ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။