တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု , ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစွပ်စွဲချက်နဲ့ မြန်မာအမှုကို ICJ ဒီနေ့ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချမယ်

ICJ ရဲ့ မြန်မာအပေါ် စီရင်ချက်နဲ့ အဲဒီစီရင်ချက်အပေါ် မြန်မာအာဏာပိုင်တွေ၊ ရိုဟင်ဂျာအဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နဲ့ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းရဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးနေပါတယ်။

အနှစ်ချုပ်

  • မြန်မာဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲထားတဲ့အမှုအတွက် ICJ တရားရုံးက ဒီနေ့ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ချမယ်။
  • ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် အမုန်းတရားဖြန့်ဝေမှုတွေမှာ လူမှုကွန်ရက်ပလက်ဖောင်းတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ တာဝန်ခံမှုရှိစေဖို့ မြန်မာအင်တာနက်ပရောဂျက် (MIP) က တိုက်တွန်းပါတယ်။
  • ရိုဟင်ဂျာတွေနဲ့တသားတည်းရပ်တည်ကြောင်း ရန်ကုန်မြို့နဲ့ ချင်းမိုင်မြို့တွေမှာ လူငယ်အချို့ဦးဆောင်ပြီး ဆန္ဒပြလှုပ်ရှားမှုတွေပြုလုပ်။
  • ICJ စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက်တရားမျှတမှုရရှိရေးမှာ အရေးပါတဲ့မှတ်တိုင်ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ HRW က ပြောထားပါတယ်။
  • ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာနေထိုင်တဲ့ရိုဟင်ဂျာတွေက ICJ တရားရုံးရဲ့ စီရင်ချက်တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို စုဝေးကြည့်ရှုဖို့ ပြင်ဆင်ထားကြပါတယ်။

တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ချက်

  1. ICJ တရားရုံးဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်က ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေစောင့်ဆိုင်းနေ

    ICJ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမယ့် ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မနက်ခင်း ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုရဲ့ မြင်ကွင်း
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ICJ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမယ့် ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မနက်ခင်း ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းတစ်ခုရဲ့ မြင်ကွင်း

    ICJ ရဲ့အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မယ့် နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် မနက်ပိုင်းမှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းတွေမှာ နေထိုင်သူတွေဟာ တရားရုံးရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို အုပ်စုလိုက် စုဝေးကြည့်ရှုဖို့ ပြင်ဆင်နေကြတယ်လို့ စခန်းမှာနေထိုင်တဲ့ ရိုဟင်ဂျာလူငယ်အရေးလှုပ်ရှားသူတချို့က ဘီဘီစီကို ပြောပါတယ်။

    “စခန်းမှာရှိနေတဲ့ လူအများစုက စိတ်ဝင်တစားရှိကြတယ်။ အဖြေဘယ်လိုထွက်လာမလဲဆိုပြီး စိတ်လှုပ်ရှားနေကြတယ်။ ICJ ရဲ့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကိုလည်း ဒီမှာ အားလုံး ကိုယ့်အစုနဲ့ကိုယ် စုကြည့်ကြမယ်” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်းက ဒုက္ခသည်လည်းဖြစ်၊ လူ့အခွင့်အရေး နဲ့ ဒီမိုကရေစီအရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူလည်းဖြစ်တဲ့ ကိုအောင်မြိုင် နဲ့ ကိုအာရ်မာန်ကတော့ ICJ ဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေသာမက မြန်မာပြည်သူတွေအတွက်လည်း တရားမျှတမှု ဖြစ်တယ်လို့ ရှုမြင်ပါတယ်။

    ကိုအောင်မြိုင်နဲ့ ကုတ်

    နောက်ထပ် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကိုအာရ်မာန်က တော့ “မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးကို စစ်တပ်ကနည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရတဲ့နည်းလမ်းမျိူစုံဖြင့် မတရားအုပ်ချုပ်လာတာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာရှိလာခဲ့ပြီ။ ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ဟာ စစ်တပ်ရဲ့တရား၀င်မှုအဆုံးသတ်ဖို့ အကောင်းဆုံးလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်တယ်။ ရိုဟင်ဂျာအပါအ၀င် နွေဦးတော်လှန်ရေးအင်အားစု၊ဒီမိုကရေစီအင်အားစု၊တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှင့် ပြည်သူတစ်ဦးချင်းအတွက်အခွင့်ကောင်းဖြစ်ပါတယ်” လို့ပြောပါတယ်။

    ဘီဘီစီက ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့တဲ့ နောက်ထပ်ရိုဟင်ဂျာ လူငယ်နှစ်ဦးကတော့ ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိစေမယ်လို့ မျှော်လင့်ထားကြပါတယ်။

    ICJ ကြားနာပွဲကို နားထောင်နေတဲ့ ရိုဟင်ဂျာ လူငယ်တစ်ဦး

    လက်ရှိ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်စခန်း ၃၂ ခုရှိပြီး ဒုက္ခသည်ဦးရေ ၁၂ သိန်းခန့် ရှိတယ်လို့ ကုလသမဂ္ဂက ပြောထားပါတယ်။

    ICJ ရဲ့ဆုံးဖြတ်ချက် ဘယ်လိုပဲထွက်လာပါစေ လက်ခံသွားမှာဖြစ်ပေမဲ့ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်ပြီး အမုန်းစကားတွေ လှုံ့ဆော်နေကြတာကိုတော့ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရတယ်လို့လည်း ဒုက္ခသည်စခန်းမှာ နေထိုင်တဲ့ နောက်ထပ် ရိုဟင်ဂျာလူငယ်တစ်ဦးက ပြောပါတယ်။

    “ကျွန်တော်တို့က ဘာမှ တောင်းဆိုနေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့ မတရားခံခဲ့ရတယ်၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ခံခဲ့ရတယ်ဆိုတာကို နိုင်ငံတကာတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်မယ့်အပေါ် ဘယ်လိုပဲ ဆုံးဖြတ်ပါစေ။ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု မမြောက်ဘူးလို့ ဆုံးဖြတ်ရင်လည်း ကျွန်တော်တို့ လက်ခံရမှာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်လို့ အမုန်းစကားတွေ လှုံ့ဆော်နေတာကိုတော့ စိတ်မကောင်းဘူး” လို့ သူက ပြောပါတယ်။

    တစ်ဖက်မှာတော့ အာရက္ခတပ်တော် (အေအေ) ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်နဲ့ မောင်တောမြို့တွေမှာ ထူးခြားတဲ့ အခြေအနေမရှိပေမဲ့ ဒေသခံတွေက ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စိတ်ဝင်တစား စောင့်မျှော်နေကြတယ်လို့ မောင်တောမြို့မှာ ရှိနေတဲ့ မွတ်ဆလင်အသိုင်းအဝိုင်းက ပြောပါတယ်။

  2. ICJ စီရင်ချက်မတိုင်မီ နိုင်ငံတကာလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေရဲ့ ပြောကြားချက်

    ဒေါ်ဇင်မာအောင်ကို Paris Peace Forum မှာ မြင်တွေ့ရ

    MSF (နယ်စည်းမခြား ဆရာဝန်များအဖွဲ့) ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၁၈ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ICJ စီရင်ချက်တစ်ခုတည်းနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေရဲ့ လက်ရှိ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်တွေကို ဖြေရှင်းနိုင်မှာမဟုတ်ကြောင်း ထောက်ပြပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ အရပ်သားတွေအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်တန့်ဖို့နဲ့ လူသားချင်းစာနာမှုအကူအညီတွေ အတားအဆီးမရှိ ပေးနိုင်ရေး လမ်းဖွင့်ပေးဖို့ တောင်းဆိုထားပါတယ်။

    လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (HRW) က နိုဝင်ဘာ ၃ ရက်မှာ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ICJ စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေးမှာ အရေးပါတဲ့မှတ်တိုင်ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ပြောပါတယ်။

    နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာအဖွဲ့ (Amnesty International) က နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ရောက် ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေရဲ့အခြေအနေနဲ့ တာဝန်ခံမှုရှိရေးကို အလေးထားပြောဆိုထားပါတယ်။ အာဆီယံအနေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်တွေကို အန္တရာယ်ရှိတဲ့အခြေအနေဆီ အတင်းအကျပ်ပြန်မပို့ဖို့နဲ့ လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်ရေးကို ဦးစားပေးဖို့ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။

    Fortify Rights အဖွဲ့ကတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ရာဇဝတ်မှုတွေအတွက် မြန်မာစစ်တပ်ကို တာဝန်ခံစေရေး နိုင်ငံတကာက လက်တွေ့ဆောင်ရွက်ဖို့ သူတို့ရဲ့ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်ထုတ်ပြန်ချက်မှာ တိုက်တွန်းထားပါတယ်။ အာဆီယံအနေနဲ့ စစ်တပ်အပေါ် ဖိအားပေးမှုတွေ တိုးမြှင့်ဖို့လည်း ပြောထားပါတယ်။

    Physicians for Human Rights (PHR) က ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ် နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရိုဟင်ဂျာကလေးငယ်တွေအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ဒဏ်ရာကြောင့် ရေရှည်မသန်စွမ်းဖြစ်ခဲ့ရမှုတွေကို ဆေးပညာနဲ့ မှုခင်းဆိုင်ရာ သက်သေအထောက်အထားတွေအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ICJ အမှုမှာ ဂမ်ဘီယာရှေ့နေအဖွဲ့က ကိုးကားအသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက် ထုတ်ပြန်ချက်မှာ ဖော်ပြပါတယ်။လာမယ့် ICJ စီရင်ချက်ဟာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုကို လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် နိုင်ငံတကာတရားရုံးတစ်ခုက ပထမဆုံးအကြိမ် အသိအမှတ်ပြုနိုင်တဲ့ အရေးပါမှုရှိတယ်လို့လည်း PHR က ထောက်ပြပါတယ်။

  3. ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ အိုင်စီဂျေ တရားရုံး ရက်စွဲမှတ်တမ်း

    ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ မြန်မာအပေါ် အာဖရိကတိုက်က နိုင်ငံငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်တဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးတရားရုံး ICJ မှာ အကြီးလေးဆုံးပြစ်မှုတစ်ခုဖြစ်တဲ့ Genocide လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွပ်စွဲချက်နဲ့ တရားစွဲဆိုခဲ့ပါတယ်။

    ဒီအမှု ဘယ်လို စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ဘယ်လိုဆက်လက်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ကြလဲဆိုတာ နေ့စွဲအလိုက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း အင်တာနက် စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

    ဒီလင့်ခ်မှာ ၀င်ဖတ်နိုင်ပါတယ်။

  4. လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုစွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာက မြန်မာကိုတရားစွဲထားမှု ICJ က ဒီနေ့ စီရင်ချက်ချမယ်

    ICJ တရားရုံး မြင်ကွင်း
    ဓာတ်ပုံ ပုံစာ, ICJ တရားရုံးမြင်ကွင်း

    မြန်မာနိုင်ငံဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲဆိုထားတဲ့အမှုအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က ဒီနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာ အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီအမှုဟာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာ မြန်မာစစ်တပ်ရဲ့ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် သတ်ဖြတ်မှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုနဲ့ ကျေးရွာတွေ မီးရှို့ဖျက်ဆီးမှုတွေ ရှိခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်တွေနဲ့ ဆက်စပ်နေပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဟာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်ပါ တာဝန်တွေကို ချိုးဖောက်ခဲ့တယ်ဆိုပြီး ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှာ ICJ မှာ တရားစွဲဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

    မြန်မာနိုင်ငံဘက်ကတော့ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်ကို ငြင်းဆိုထားပါတယ်။ ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ အများပြည်သူရှေ့မှောက် ကြားနာမှုတွေကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ICJ တရားသူကြီးတွေက စီရင်ချက်အတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

    အခု နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက် နယ်သာလန်စံတော်ချိန် မနက် ၁၀ နာရီ၊ မြန်မာစံတော်ချိန် ညနေ ၃ နာရီခွဲမှာ သည်ဟိတ်ဂ်မြို့ရှိ ICJ ရုံးချုပ်မှာ အပြီးသတ်စီရင်ချက်ကို ဖတ်ကြားမှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီစီရင်ချက်မှာ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာသဘောတူစာချုပ်အရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ နိုင်ငံတော်အနေနဲ့ တာဝန်ရှိ၊ မရှိကို ဆုံးဖြတ်မှာဖြစ်ပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ရာဇဝတ်မှုကို စစ်ဆေးဆုံးဖြတ်တဲ့အမှုတော့ မဟုတ်ပါဘူး။

    စီရင်ချက်ဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေအတွက် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာနိုင်သလဲ၊ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဘယ်လိုတာဝန်တွေ သက်ရောက်လာနိုင်သလဲဆိုတာကိုလည်း စောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။

  5. မင်္ဂလာပါ။

    ဒီကနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၉ ရက်မှာတော့ ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့တယ်ဆိုတဲ့ စွပ်စွဲချက်နဲ့ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက မြန်မာနိုင်ငံကို တရားစွဲဆိုထားတဲ့အမှုအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်မှာဖြစ်ပါတယ်။

    ဒီအမှုနဲ့ပတ်သက်တဲ့ နောက်ဆုံးရသတင်းတွေ၊ စီရင်ချက်နဲ့ တုံ့ပြန်မှုတွေကို ဒီတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှာ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်ပေးသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဆက်လက်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။