Ermənistan müxalifəti Paşinyanın Putinlə görüşünü niyə tənqid edir?

Ermənistanın Baş Naziri Nikol Paşinyan və Rusiya prezidenti Vladimir Putin sentyabrın 1-də Bişkekdə görüşüblər. Görüş Yerevanın Avropa İttifaqına inteqrasiya planları ilə bağlı Ermənistan və Rusiya arasında fikir ayrılıqlarının davam etdiyi vaxt keçirilib.

"Hələ də təbrik etmədi!"

Ermənistan hökumətinin tənqidçiləri bildirirlər ki, sentyabrın 1-də Bişkekdə Baş nazir Nikol Paşinyan və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında keçirilən görüş Yerevanın Avropa İttifaqına inteqrasiya planları ilə bağlı fikir ayrılıqlarını azaltmayıb və hətta münasibətlərdə "yeni gərginlik mərhələsinin" başlanğıcı ola bilər.

Danışıqlar zamanı Putin bir daha Paşinyanı Avropa İttifaqına üzvlük istiqamətində irəliləmək və ya Rusiyanın rəhbərlik etdiyi Avrasiya İqtisadi İttifaqında (Aİİ) qalmaq arasında seçim etməyə çağırıb. Paşinyan isə belə bir qərarın verilməsi üçün hələ münasib vaxtın çatmadığını bildirib.

Rusiyapərəst şərhçi Beniamin Matevosyan Paşinyanın görüşdən sonra verdiyi müsbət qiymətləndirməyə baxmayaraq, görüşü "tam uğursuzluq" adlandırıb.

Matevosyan qeyd edib ki, Putin görüş zamanı Paşinyanı iyunun 7-də keçirilən seçkilərdə qazandığı qələbə münasibətilə təbrik etməyib. Onun fikrincə, bu, Kremlin Paşinyanın legitimliyini hələ də sual altında saxladığını göstərir. Matevosyan bildirib ki, Moskva Ermənistanın Aİ-yə üzvlüyü ilə bağlı referendum keçirilməsi tələbindən də geri çəkilməyib. O hesab edir ki, Putinin bəyanatları Rusiyanın Ermənistanın 2025-ci ildə qəbul etdiyi Aİ-yə inteqrasiya qanununu ləğv etməsini istədiyini göstərir. Matevosyanın sözlərinə görə, Rusiya Ermənistan ixracına tətbiq etdiyi mövcud məhdudiyyətləri aradan qaldırmayacaq və hətta əlavə tədbirlər görə bilər.

Digər bir Telegram kanalı olan "Mənim Vətənim Artsax" görüşün gərginlikdə "yeni mərhələnin başlanğıcı" olduğunu yazıb. Kanal iddia edib ki, Paşinyan Ermənistanı tədricən Avropa İttifaqına yaxınlaşdırmağa və eyni zamanda mümkün qədər uzun müddət Rusiya ilə münasibətləri qorumağa çalışır. Lakin onların fikrincə, Moskva gözləmək istəmir.

Kanal həmçinin Putinin Rusiyanın Ermənistanın Gümrü şəhərindəki hərbi bazasını "istəsə, sabah da çıxara biləcəyi" barədə sözlərinə münasibət bildirib. Kanalın fikrincə, bu açıqlama "Paşinyanı Rusiyaya təsir göstərmək üçün əlində qalan son ciddi vasitədən məhrum edir".

Rusiyapərəst müxalif bloger Mika Badalyan da bu mövqeni dəstəkləyərək bildirib ki, belə bir addım Paşinyanın hərbi bazanın mövcudluğu məsələsindən istifadə edərək Rusiyaya təzyiq göstərmək imkanını aradan qaldırar.

Hakimiyyətə yaxın olanlar nə deyir?

Hakimiyyətə yaxın qüvvələr Rusiyanın Ermənistan dəmir yollarını idarə etməsi və Gümrüdəki Rusiya hərbi bazasının mövcudluğu ilə bağlı tənqidlərini yenidən səsləndiriblər.

"Baqramyan 26" Telegram kanalı Moskvanı dəmir yolu şəbəkəsinə kifayət qədər sərmayə yatırmamaqda ittiham edib. Kanal istehzalı şəkildə Prezident Putini "Ermənistan dəmir yollarında səyahət etməyə" dəvət edib və ona Ermənistan adından pulsuz bilet təklif edərək səfərlə bağlı "səmimi təəssüratlarını" bölüşməsini istəyib. Kanal həmçinin Rusiya hərbi bazasının təkcə lazımsız olmadığını, həm də Ermənistan üçün təhlükə yaratdığını iddia edib.

Bu arada Ermənistanın hakim Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasına yaxın olan Civic.am saytı xəbərdarlıq edib ki, Rusiya və onun Ermənistandakı müxalif müttəfiqləri oktyabrda keçiriləcək yerli seçkilərdə Yerevanın Moskva ilə münasibətlərini və Aİİ üzvlüyünü əsas siyasi mövzulardan birinə çevirməyə çalışacaqlar.

Nəşrin fikrincə, Moskva seçkiləri faktiki olaraq Aİ-yə üzvlüklə bağlı ilkin referendum kimi təqdim etməyə və Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyini dəstəkləyən qüvvələrə yardım etmək üçün hibrid vasitələrdən istifadə etməyə çalışacaq.

Sərhəd infrastrukturu planları

Ermənistan eyni zamanda yeni sərhəd-keçid məntəqələrinin açılmasına hazırlıqları davam etdirir.

Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı (AYİB) bu yaxınlarda Axurik, Marqara və Yeraskh keçid məntəqələrini, eləcə də Marqara çayı üzərindəki körpünü əhatə edən texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanması üzrə tender elan edib.

Ermənistan hökuməti həmçinin yenidən qurulmuş Marqara sərhəd-keçid məntəqəsinin istifadəyə hazır olduğunu bildirib və Gümrüdən Türkiyə sərhədinə qədər uzanacaq dəmir yolu xəttinin layihələndirilməsi üçün tenderə başlayıb.

Bu arada erməni hüquqşünası Arsen Tavadyan xəbərdarlıq edib ki, Rusiyanın Ermənistan dəmir yollarını idarə etmək hüququna dair müqavilənin ciddi pozuntular sübuta yetirilmədən birtərəfli qaydada ləğvi Ermənistanı ciddi maliyyə öhdəlikləri ilə üz-üzə qoya bilər.

Onun sözlərinə görə, Yerevan investisiyaların mənfəət hesabına geri qaytarılmayan hissəsinə görə müqavilə tərəfinə kompensasiya ödəməli ola bilər. Bundan əlavə, beynəlxalq arbitraj məhkəməsinin Ermənistanın əleyhinə qərar verməsi halında, müqavilənin müddəti 2038-ci ildə başa çatana qədər əldə edilə biləcək gəlirlərin itirilməsinə görə də təzminat tələbləri irəli sürülə bilər.