ኢራን፣ አሜሪካ ጥቃቶችን ዳግም መጀመር መወሰኗን ገልጻ የአጸፋ እርምጃ እንደምትወስድ አስታወቀች

የቀጥታ ሽፋን

1. 15 መስከረም 2026በኢራን ጦርነት ምክንያት አሜሪካ የወሳኝ ጦር መሣሪያዎች እጥረት እንደገጠማት ተገለጸ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የአሜሪካ የመከላከያ ሚኒስቴር፣ ፔንታገን ባወጣው ሪፖርት፣ ከኢራን ጋር እየተካሄደ ባለው ጦርነት ምክንያት የወሳኝ ጦር መሣሪያዎች እጥረት እንደተፈጠረ ተረጋገጠ። ይህም ከዚህ ቀደም ፕሬዝዳንት ትራምፕ ሲናገሩ ከነበረው ፈጽሞ የሚቃረን ነው።

   አሜሪካ በጦርነቱ የተጠቀመቻቸውን የጦር መሣሪያዎች በተመለከተ ለመጀመሪያ ጊዜ ሪፖርት በቀረበበት ጊዜ፣ ከየካቲት እስከ ሰኔ ድረስ በኢራን ላይ በተካሄደው ዘመቻ 33.4 ቢሊዮን ዶላር ወጪ ማስከተሉን የመከላከያ ሚኒስቴሩ አስታውቋል። ከዚህ ውስጥም 22.3 ቢሊዮን ዶላር የወጣው በጥቅም ላይ ለዋሉ ተተኳሾች እና ሌሎች የጦር መሣሪያዎች ላይ ነው።

   አሁን የወጣው ሪፖርት እንዳለው በኢራን ላይ የተካሄደው ዘመቻ “በወሳኝ የጦር መሣሪያ ክምችቶች ላይ እጥረት አስከትሎ ለተተኳሽ እና ለመሣሪያ አቅርቦት ያለውን የኢንዱስትሪ መሠረተ ልማት ውስንነት አጋልጧል” ብሏል።

   የጦር መሣሪያ “እጥረቶችን እና መዘግየቶችን ለመቅረፍ፣ ፔንታገን የግዥ ሂደቶችን ለማፋጠን እንዲሁም ወሳኝ ቁሳቁሶችን፣ መለዋወጫዎችን እና የተመረጡ የጦር መሣሪያዎችን ለማምረት እና ለማከማቸት የሚወስደውን ጊዜ ለመቀነስ እየሠራ ነው” ተብሏል።

   ፕሬዝዳንት ትራምፕ ግን በመካከለኛው ምሥራቅ በተካሄደው ጦርነት ምክንያት የአሜሪካ የጦር መሣሪያ ክምችት ተመናምኗል መባሉን ደጋግመው ሲያጣጥሉት ነበር። በቅርቡም አሜሪካ “ከሞላ ጎደል ወሰን የሌለው” የጦር መሣሪያ ትጥቅ እንዳላት ተናግረዋል።

   ሰኞ ዕለትም ትራምፕ በማኅበራዊ ሚዲያ ገጻቸው ላይ ባሰፈሩት ጽሑፍ፣ አሜሪካ “በታሪኳ ውስጥ ከማንኛውም ጊዜ በላይ የተራቀቁ እና የላቁ መሣሪያዎችን እያመረተች ነው” ብለዋል።

   ተፈጥሯል የተባለው እጥረት ከአሜሪካ ባሻገር ከአሜሪካ በሚቀርብላቸው ትጥቅ እና ተተኳሽ የሚተማመኑ ዩክሬን እና ታይዋንን በመሳሰሉ አገራት ላይ ስጋትን ፈጥሯል።

2. 15 መስከረም 2026የየመን ሁቲ ታጣቂዎች ተጨማሪ ሃኒሽ ደሴቶችን መቆጣጠራቸው ተዘገበ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   ይዞታቸውን እያሰፉ የመጡት የየመን ታጣቂ ኃይሎች ሁቲዎች ከአሥርት ዓመታት በፊት ኤርትራ እና የመን በይገባኛል የተዋጉባቸውን ሃኒሽ ደሴቶችን መቆጣጠራቸው ተዘገበ።

   በደቡባዊ ቀይ ባሕር የሚገኙትን እነዚህ ቁልፍ ደሴቶች የሁቲ ኃይሎች ሰኞ ዕለት የያዙት በሳዑዲ የሚደገፈውን የየመን መንግሥት ኃይሎችን በማስወጣት መሆኑን አሶሺየትድ ፕሬስ (ኤፒ) ዘግቧል።

   አሁን የሁቲ ታጣቂዎች በደቡባዊ ቀይ ባሕር ከኤርትራ እና ከጂቡቲ ጋር በሚዋሰነው ቦታ ላይ የሚገኙትን ሃኒሽ ደሴቶችን መቆጣጠራቸው በጂቡቲ የሚገኘውን የአሜሪካ ወታደራዊ ኃይል 32 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ እንዲቀርቡት አድርጓቸዋል።

   ዝርዝሩን እዚህ ያንብቡ ሁቲዎች ሃኒሽ የተባሉትን ደሴቶች መቆጣጠራቸው ተዘገበ

3. 15 መስከረም 2026እነ አቶ አበበ አካሉ ዋስትና ከተፈቀደላቸው ከ12 ቀን በኋላ በዋስትናው ላይ ብይን ለመስጠት በድጋሚ ተቀጠሩ

   

   "በሽብር ወንጀል" የተጠረጠሩት የኢትዮጵያ ሕዝቦች አብዮታዊ ፓርቲ (ኢሕአፓ) ፖለቲከኞች አቶ አበበ አካሉ እና አቶ ይሳቅ ወልዳይ እንዲሁም ጠበቃ አበራ ንጉሥ፣ ዛሬ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ቀርበው ለአርብ መስከረም 8 ተለዋጭ ቀጠሮ ተሰጣቸው።

   ተጠርጣሪዎቹ እያንዳንዳቸው በ50 ሺህ ብር ዋስ እንዲፈቱ የፌዴራሉ ከፍተኛ ፍርድ ቤት ዓርብ ነሐሴ 29/2018 ዓ. ም ነበር የወሰነው።

   ይሁን እንጂ፣ በዋስ ከተለቀቁ "ፅምዶን ሊቀላቀሉ ይችላሉ" በሚል ለጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ያቀረበው ፖሊስ፣ የሥር ፍርድ ቤት ውሳኔ ተሽሮ ተጨማሪ 14 ቀን የምርመራ ማጣሪያ ጊዜ እንዲፈቀድለት በመጠየቁ የዋስትና ግዴታቸውን ቢወጡም ሳይፈቱ ቀርተዋል።

   በይግባኙ ላይ ጳጉሜ 2/2018 ዓ.ም የተደረገውን ክርክር ያዳመጠው የጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ይግባኝ ሰሚ ችሎት፣ ውሳኔ ለመስጠት ለዛሬ ቀጥሮ ነበር።

   ዛሬ መስከረም 5/2018 ዓ.ም የዋለው ይህ ችሎት ታዲያ፣ በዋስትናው ጉዳይ ላይ ብይን ለመስጠት ተጨማሪ ቀጠሮ መስጠቱን የተጠርጣሪዎቹ ጠበቃ አቶ ሰለሞን ገዛኸኝ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

   ችሎቱ ለመስከረም 11 ቀጥሮ የነበረው ቢሆንም፣ ተከሳሾቹ እና ጠበቆቻቸው “ከፍተኛ ተቃውሞ ማሰማታቸውን ተከትሎ” ለአርብ መስከረም 8/2018 ዓ.ም መቅጠሩን አቶ ሰለሞን ገልፀዋል።

   የፌዴራል ፖሊስ ለጠቅላይ ፍርድ ቤቱ ይግባኝ ሰሚ ችሎት ባቀረበው የይግባኝ አቤቱታው፣ ሦስቱ ተጠርጣሪዎች "ጫካ ከሚገኘው ፅምዶ ቡድን ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት አላቸው" በማለት ነበር ያመለከተው።

   በመሆኑም በዋስ የሚፈቱ ከሆነ "ካለው ወቅታዊ ሁኔታ አንጻር ከፀረ-ሰላም ቡድኑ ጋር ሊቀላቀሉ እና በሚፈለጉበት ጊዜ ሊሰወሩብን ይችላሉ" በማለት ተቃውሞውን መግለጹን መዘገባችን ይታወሳል።

   ምንም እንኳን ከሥር ፍርድ ቤት ጀምሮ ፖሊስ የጠየቀው የ14 ቀናት ተጨማሪ የምርመራ ማጣሪያ ጊዜ ቢሆንም፣ ሦስቱ ተጠርጣሪዎች በዋስ እንዲፈቱ ከተወሰነ በኋላ እስከ ዛሬ ለ12 ቀናት በእስር የቆዩ ሲሆን እስከቀጣዩ ቀጠሮ ድረስ የእስር ቆይታቸው 15 ቀን ይሆናል። ይህም ለፖሊስ ከሚሰጠው ከፍተኛ ጊዜ በአንድ ቀን ይልቃል።

   ሁለቱ ፖለቲከኞች እና የሕግ ባለሞያው አቶ አበራ በቁጥጥር ሥር የዋሉት ሐምሌ 27/2018 ዓ.ም ነው።

4. 15 መስከረም 2026ብቸኛው ተወዳዳሪ አቶ ኢሳያስ ጅራ ለ3ኛ ዙር የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዝዳንት ሆነው ተመረጡ

   

   የፎቶው ባለመብት, Ethiopian Football Federation

   የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ዛሬ ማክሰኞ መስከረም 5/2019 ዓ. ም ባካሔደው 18ኛ መደበኛ እና የምርጫ ጠቅላላ ጉባዔ ላይ አቶ ኢሳያስ ጅራ ለቀጣዮቹ አራት ዓመታት በፕሬዝዳንትነት እንዲቀጥሉ ተወሰነ።

   ከጠቅላላው 99 አባላት መካከል በጉባዔው ላይ 88ቱ የተገኙ ሲሆን፣ ከእነርሱም 81 አባላት ለአቶ ኢሳያስ ጅራ ድጋፋቸውን መስጠታቸውን በጉባኤው ላይ የታደሙ የስፖርት መገናኛ ብዙሃን ዘግበዋል።

   አቶ ኢሳያስ ጅራ ፌዴሬሽኑን ለሦስተኛ ዙር በፕሬዝዳንትነት ለመምራት ብቸኛ ተወዳዳሪ ሆነው ነው የቀረቡት።

   ያለፉትን 8 ዓመታት ፌዴሬሽኑን የመሩት አቶ ኢሳያስ፣ ለተጨማሪ 4 ዓመታት በመሪነት ለመቀጠል ብቸኛ ዕጩ ሆነው መቅረባቸው ብዙዎችን ሲያነጋግር ነበር የቆየው።

   አንድ ግለሰብ ፌዴሬሽኑን ለሁለት የሥልጣን ዘመን ብቻ እንዲያስተዳድር ይደነግግ የነበረው መተዳደሪያ ደንብ በዚህ ዓመት ተሻሽሎ ነው ፕሬዝዳንቱ ለሦስተኛ የሥልጣን ዘመን የተወዳደሩት።

   የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የምርጫ አስፈፃሚ ኮሚቴ ሰብሳቢ አቶ ኃይሉ ሞላ፣ በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ከአቶ ኢሳያስ ጋር ለመፎካከር ሌላ አንድ ዕጩ ቀርበው እንደነበረ የአቶ ኢሳያስ ብቸኛ ዕጩነት ይፋ በተደረገበት ወቅት ለቢቢሲ ተናግረው ነበር። ሆኖም ሌላኛው ዕጩ መስፈርት ባለማሟላታቸው ኮሚቴው ውድቅ እንዳደረጋቸው ገልፀዋል።

   ከ24 ዓመታት በላይ ከታች ጀምሮ በስፖርት አመራርነት የቆዩት አቶ ኢሳያስ፣ ከፌዴሬሽኑ ፕሬዝዳንትነታቸው በተጨማሪ የካፍ የሥራ አስፈጻሚ እና የፊፋ ቋሚ ኮሚቴ አባል መሆናቸውን የፌዴሬሽኑ መረጃ ያመለክታል።

5. 15 መስከረም 2026ኬንያ የዓለም አትሌቲክስ ውድድርን በማስተናገድ የመጀመሪያዋ የአፍሪካ አገር ልትሆን ነው

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   ኬንያ የ2029 የዓለም አትሌቲክስ ውድድር አስተናጋጅ አገር ሆና ተመረጠች። በቡዳፔስት በተካሄደው የዓለም አትሌቲክስ ምክር ቤት ውይይት ላይ ናይሮቢ የውድድሩ አዘጋጅ እንድትሆን ተወስኗል።

   ናይሮቢ አዘጋጅ ከተማ ሆና የተመረጠችው ለንደንን አሸንፋ ነው።

   የዓለም አትሌቲክስ ፕሬዝዳንት ሴባስቲያን ኮ እንደተናገሩት ናይሮቢ “በጣም አሳማኝ እና ስሜት የሚያጭር የአስተናጋጅነት ጥያቄ” አቅርባለች።

   “ለ2029 እና 2031 አራት የአስተናጋጅነት ጥያቄዎች ስለቀረቡልን ዕድለኛ ነን። ውሳኔው ላይ መድረስ ለምክር ቤቱ ቀላል አልነበረም” ብለዋል።

   በውሳኔው አማካኝነት "አትሌቲክስን በመላው ዓለም የማሳደግ" ግባቸውን እንደሚያሳኩ ገልጸዋል።

   የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮንሺፕስ በቀጣይ ሦስት ዙር በእስያ፣ በአፍሪካ እና በአውሮፓ ይከናወናል።

   “የዓለም አትሌቲክስ ውድድሩን ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ አፍሪካ መውሰድ ታሪካዊ ነው” ብለዋል ፕሬዝዳንቱ።

   “ትክከለኛዋን አዘጋጅ አገር እና ትክክለኛውን ሁኔታ ስላገኘን ወደ አፍሪካ መምጣቱ ትልቅ ነገር ነው። ናይሮቢ ጊዜው የሷ መሆኑን አሳይታለች” ሲሉም አክለዋል።

   ናይሮቢ ውድድሩን የምታስተናግረው 48,000 ታዳሚዎች በሚይዘው ካሳራኒ ስቴድየም ይሆናል።

6. 15 መስከረም 2026በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የሚያልፉ መርከቦች ቁጥር መቀነሱ ተገለጸ

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የሚያልፉ ሸቀጥ የጫኑ መርከቦች ቁጥር ቀንሶ ትናንት ሰኞ አራት መርከቦች ብቻ መጓጓዛቸው ተገለጸ።

   የመርከቦችን እንቅስቃሴ የሚከታተለው ኬፕለር ባወጣው ሪፖርት እሑድ በወሽመጡ ያለፉ መርከቦች 10 ነበሩ።

   በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የአሜሪካ ባሕር ኃይል ከለላ ሰጥቷቸው የሚተላለፉ ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ሳምንታዊ አማካይ ቁጥር መጨመሩን የአሜሪካ ኢነርጂ ሚኒስትር ክሪስ ራይት መናገራቸው ይታወሳል።

   ሮይተርስ የዜና ወኪል እንደዘገበው ሁለት መርከቦች በወሽመጡ ያለፉ ሲሆን አንደኛው ሸቀጥ ጭኗል። በሌላ በኩል ሰኞ ዕለት ሁለት ነዳጅ የጫኑ መርከቦች ወደ ወሽመጡ ገብተዋል።

   የኢራን እስላማዊ አብዮታዊ ዘብ ትናንት ባወጣው መግለጫ ‘አልጋያ’ የተባለው ግዙፍ ነዳጅ ጫኝ መርከብ በደቡባዊ የሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ በፈንጂ ምክንያት አደጋ ገጥሞታል።

   እሳቱን ለማጥፋት የተደረገው ጥረት እንዳልተሳካም ተገልጿል።

   ኢራን በደቡባዊው መንገድ የሚደረግ ጉዞ “ሕገ ወጥ” እና “አደገኛ” መሆኑን ገልጻለች። አሜሪካ ግን ለዚህ የጉዞ መስመር ጥበቃ እንደምትሰጥ አስታውቃለች።

7. 15 መስከረም 2026ትራምፕ ኤአይ ላይ ቁጥጥር እንዲደረግ የቀረበውን ጥሪ ውድቅ አደረጉ

   

   የፎቶው ባለመብት, Reuters

   የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ከሰው ሠራሽ አስተውሎት ጋር የተያያዙ ስጋቶች “ማታለያ” ናቸው ብለው አጣጣሉ።

   በፍጥነት እየተጓዘ ያለው የኤአይ ቴክኖሎጂ ላይ ቁጥጥር እንዲደረግ የቀረቡ ጥሪዎችንም ውድቅ አድርገዋል።

   የኤአይ ኩባንያው አንትሮፒክ አጋር መሥራች ጃክ ክላርክ ከቢቢሲ ጋር ባደረገው ቆይታ ቴክኖሎጂው አደገኛ መልክ ሲይዝ ሙሉ በሙሉ ለመግታት ‘ኪል ስዊች’ ያስፈልጋል ብሏል።

   አደገኛ ኤአይን ማቆም እና በሦስተኛ ወገን ፍተሻ ማድረግም እንደሚያሻ አሳስቧል።

   ኤአይ ለሰው ልጆች ኅልውና ስጋት እየሆነ መምጣቱ መገለጹን ተከትሎ ባለፉት ቀናት በዘርፉ ላይ ቁጥጥር እንዲደረግ ከተለያዩ አቅጣጫዎች ጥያቄዎች ቀርበዋል።

   የግዙፍ ኤአይ ኩባንያዎች መሪዎችም ድምጻቸውን እያሰሙ ነው።

   ትራምፕ ግን የተስተጋባውን ስጋት “ጥግ ከያዙ ዲሞክራቶች የተሰነዘረ” ሲሉ አጣጥለዋል።

   ኤአይ አስጊ ነው መባሉን ያልተቀበሉት ፕሬዝዳንቱ “የሩሲያ ማጭበርበሪያ ነው” ብለዋል።

   “ስለ ኤአይ እና የዳታ ማዕከሎች የሴራ ትንታኔ እየተሰማ ነው። በዚህ የምትደሰተው ቻይና ብቻ ናት። በኤአይ ዘርፍ የሚያሸንፈው አካል በሌላውም ድል ይነሳል” ብለዋል ትራምፕ።

8. 15 መስከረም 2026ኢራን ከሳዑዲ ጋር ጦርነት ውስጥ እንዳልገባች አስታወቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, SPUTNIK/KREMLIN/EPA/Shutterstock

   የኢራን ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዜሽኪያን አገራቸው ከሳዑዲ አረቢያ ጋር ጦርነት ውስጥ አለመግባቷን ተናገሩ።

   ከኢንዲያ ቱደይ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ፤ የቀጣናው አገራት ኢራን በአሜሪካ የጦር ሰፈሮች ላይ የምታደርሰውን ጥቃት “በተዛባ መንገድ” እንደሚመለከቱም ገልጸዋል።

   ፕሬዝዳንቱ ሕንድ ሳሉ ለብሪክስ ጉባዔ ባደረጉት ንግግር “ከሳዑዲ አረቢያ ጋር ጦርነት ውስጥ አልገባንም። ሁቲዎች የራሳቸው ጉዳዮች አሏቸው። ሁሉም የቀጣናው አገራት ሰላም እና መረጋጋት እንዲሰፍን መነጋገር አለባቸው” ብለዋል።

   ፕሬዝዳንቱ “እርስ በራሳችን ጦርነት ውስጥ ወይም ግጭት ውስጥ የምንገባበት ምክንያት የለም” ሲሉም አክለዋል።

   ችግሩ አሜሪካ በአረብ አገራት መሬት ላይ የጦር ሰፈር መገንባቷ ነው ያሉት ፕሬዝዳንቱ ጥቃት የሚፈጸምባቸው ከእነዚህ የጦር ሰፈሮች እንደሆነም ጠቅሰዋል።

   “እኛ ጥቃት አላደረስንባቸውም። የጥቃቱን መነሻ ዒላማ አድርገናል። ይህም በቀጣናው ቁጣን አጭሯል” ሲሉም ተናግረዋል።

9. 15 መስከረም 2026አሜሪካ ወደ ስምምነት ካልተመለሰች በስተቀር ውይይት እንደማይኖር ኢራን አስታወቀች

   

   የፎቶው ባለመብት, Getty Images

   የኢራን ሉዓላዊ ብሔራዊ ምክር ቤት ጸሐፊ ሞህሴን ራዜይ፤ አሜሪካ የኢስላማባድ የመግባቢያ ሰነድን እስካልተገበረች ድረስ ቴህራን ውይይት እንደማታደርግ ተናገሩ።

   የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ “በሚያስተጋቡት እርስ በርሱ የሚቃረን ምልክት አትዘናጉ” ሲሉም አክለዋል።

   ትራምፕ አንድ ጊዜ ‘አንደራደርም’ ሌላ ጊዜ ደግሞ ‘ለውይይት ዝግጁ ነን’ እያሉ ተቃራኒ መልዕክት ያስተላልፋሉ ብለዋል።

   ሞህሴን ራዜይ፤ ከነዳጅ እና ከሆርሙዝ ወሽመጥ ጋር በተያያዘ ያለው ስሌት እንደተቀየረ እና የሚከተለውን ውጤት ለመቆጣጠር የሚደረግ ጥረት ለውጥ እንደማያመጣ ተናግረዋል።

   “ኢራን ያስቀመጠቻቸው ቅድመ ሁኔታዎች እስካለተሟሉ ድረስ ድርድር አይኖርም” ብለዋል።

   ፕሬዝዳንት ማሱድ ፔዤኪያንን ጨምሮ ሌሎችም የኢራን ባለሥልጣናት ባለፉት ጥቂት ቀናት ተመሳሳይ አቋም አንጸባርቀዋል።

   አሜሪካ ወደ ኢስላማባድ የመግባቢያ ሰነድ ስምምነት ከተመለሰች ኢራንም በስምምነቱ ያሉ ኃላፊነቶችን እንደምትወጣ አስታውቀዋል።

10. 14 መስከረም 2026በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የሚያልፉ መርከቦች ሳምንታዊ ቁጥር መጨመሩን አሜሪካ ገለጸች

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    በሆርሙዝ ወሽመጥ በኩል የአሜሪካ ባሕር ኃይል ከለላ ሰጥቷቸው የሚተላለፉ ነዳጅ ጫኝ መርከቦች ሳምንታዊ አማካይ ቁጥር መጨመሩን የአሜሪካ ኢነርጂ ሚኒስትር ክሪስ ራይት ተናገሩ።

    በዓለም አቀፉ የኢነርጂ ጉባዔ ላይ ባደረጉት ንግግር፤ ከፍተኛ የሆነው ቁጥር በተመዘገበበት መስረከም 1 ቀን፣ 17 ሚሊዮን በርሜል ነዳጅ ማለፉን ገልጸዋል።

    ሮይተርስ የዜና ወኪል የመርከቦች ጉዞ ክትትል መረጃን ጠቅሶ እንደዘገበው፤ ያለፈው ቅዳሜ እና እሑድ በወሽመጡ በኩል ያለፉ የመርከቦች ቁጥር ቀንሷል።

    ባለፉት 10 ቀናት ያለፉ መርከቦች መጠንም ከመደበኛው ያነሰ እንደሆነ ዘገባው ያሳያል።

    ኦማን ለመርከቦች ማለፊያ አማራጭ መንገድ እንደምትሆን መግለጿ እና አሜሪካ ይሄንን መተላለፊያ እንደምትጠብቅ ማስታወቋ አይዘነጋም።

    ኢራን በሆርሙዝ ወሽመጥ ሰሜናዊ ክፍል ነዳጅ መተላለፍ እንደሚችል የገለጸች ሲሆን በደቡባዊው ክፍል የሚያልፉት ግን ዒላማ እየተደረጉ ነው።

11. 14 መስከረም 2026የአውሮፓ ኅብረት በኢራን የሚደገፉ ቡድኖች የሚያደርሱትን “የማያቋርጥ” ጥቃት አወገዘ

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    የአውሮፓ ኅብረት ምክር ቤት ፕሬዝዳንት ኧርሰላ ቮን ደር ሊን በኢራን የሚደገፉ ቡድኖች በቀጣናው ላይ የሚያደርሱትን “የማያቋርጥ” ጥቃት አወገዙ።

    ፕሬዝዳንቷ “ኢራን የምትደግፋቸው ቡድኖች የሚያደርሱትን የማያቋርጥ ጥቃት በማውገዝ በፋርስ ባሕረ ሰላጤ ከሚገኙት አጋሮቻችን ጎን እንቆማለን፤ ሁላችንንም ይመለከታል” ብለዋል።

    ኢራን በበኩሏ በየመን ጣልቃ መግባቷን አስተባብላለች።

    በኢራን የሚደገፉት የየመን ሁቲ አማጺያን በየመን መንግሥት ኃይሎች ቁጥጥር ሥር ያለውን ባብ ኤል-ምንዳብ ለመያዝ እየሞከሩ ነው። የየመን መንግሥት በሳዑዲ አረቢያ የሚደገፍ ሲሆን፤ ሁቲዎች በሳዑዲ ላይ ያነጣጠሩ ጥቃቶችም እየሰነዘሩ ይገኛሉ።

12. 14 መስከረም 2026ኢራን በየመን ጉዳይ ጣልቃ የመግባት ፍላጎት እንደሌላት አስታወቀች

    

    የፎቶው ባለመብት, Getty Images

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ “ከየመን ጋር በተያያዙ ውይይቶች ውስጥ ኢራን ጣልቃ የመግባት ምንም ዓይነት ፍላጎት የላትም” አሉ።

    አያይዘውም “የየመን ችግሮች ሥር መሠረታቸው ረዥም ጊዜ ያስቆጠረ ነው። ኢራን ችግሮቹን ለመፍታት ድርድር ለማድረግ ዝግጁ ናት” ብለዋል።

    በኢራን የሚደገፉት የየመን ሁቲ አማጺያን በየመን መንግሥት ኃይሎች ቁጥጥር ሥር ያለውን ባብ ኤል-ምንዳብ ለመያዝ እየሞከሩ ነው። በዚህም ምክንያት የየመን ጦርነት ተባብሷል።

    የየመን መንግሥት በሳዑዲ አረቢያ የሚደገፍ ሲሆን፤ ሁቲዎች በሳዑዲ ላይ ያነጣጠሩ ጥቃቶችም እየሰነዘሩ ይገኛሉ።

    ዛሬ የደቡብ ኮሪያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ባወጣው መግለጫ በደቡባዊ ሳዑዲ አረቢያ በንጹኃን ዜጎች እና በምጣኔ ሃብታዊ መሠረተ ልማቶች ላይ የደረሰውን ጥቃት አውግዟል።

    “ሁቲዎች በንጹኃን እና ንጹኃን በሚገለገሉባቸው መሠረተ ልማቶች ላይ የሚያደርሱት ጥቃት በነጻነት የመንቀሳቀስ መብትን አደጋ ውስጥ ጥሏል። ይህም በየትኛውም ሁኔታ ተቀባይነት የለውም” ብሏል።

13. 14 መስከረም 2026ኢራን ከእስራኤል እና ከሌሎች ጠላቶች ጋር ተባብረዋል ያለቻቸውን የ249 ግለሰቦች ንብረት አገደች

    

    የፎቶው ባለመብት, Atta Kenare / AFP via Getty Images

    የኢራን ፍርድ ቤት በስለላ እንዲሁም ከእስራኤል እና ሌሎች ጠላት አገሮች ጋር በመተባበር የተከሰሱ የ249 ግለሰቦችን ንብረት አገደ።

    የተቋሙ መገናኛ ብዙኃን የሆነው ሚዛን የዜና ወኪል እንደዘገበው በቅርብ ወራት ውስጥ በአገሪቷ ውስጥ የበርካታ "ከሃዲዎች ንብረቶች በፍርድ ቤት ትዕዛዝ "ታግደዋል።

    የእነዚህ ግለሰቦች ዝርዝር ባይጠቀስም ከእስራኤል እና ከሌሎች ጠላት አገራት ጋር ግንኙነት እንዳላቸው ተገልጿል።

    የኢራን ፍርድ ቤት፣ በቴህራን ላይ ፕሮፖጋንዳ የነዙ ወይም ተግባራዊ እርምጃ የወሰዱ እና ጠላት መንግሥታትን የሚደግፉ ግለሰቦች ሃብት የሆኑ 143 ንብረቶች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን የዜና ወኪሉ ገልጿል።

    እንደ ተቋሙ ከሆነ በኢራን በርካታ ንብረቶች እና የባንክ አካውንቶች ታግደዋል።

    በአጠቃላይ ንብረትነታቸው "የጠላት የሆኑ 240 ንብረቶች በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ታግደዋል" ብሏል።

    የዜና ወኪሉ እንደዘገበው በሌላ እርምጃ የእነዚህ ግለሰቦች የሆኑ 182 የባንክ አካውንቶችም ታግደዋል።

    ከ12 ቀናቱ ጦርነት በኋላ "ከጠላት ጋር አብረዋል" በሚል በርካታ የኢራን ዜጎች የታሰሩ ሲሆን የሞት ቅጣትም የተፈፀመባቸው አሉ።

    ከጠላት ጋር ተባብረዋል በሚል የተከሰሱ በመቶዎች የሚቆጠሩ ግለሰቦች ንብረቶችም ተወርሰዋል።

14. 14 መስከረም 2026ኢራን በዮርዳኖስ የሚገኘውን የአሜሪካ ጦር ሠፈር ስታጠቃ ከቻይና የደኅንነት መረጃ አግኝታለች መባሉን ትራምፕ አጣጣሉ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ፣ የኢራን ጥቃት ሦስት የአሜሪካ ወታደሮችን ከመግደሉ በፊት እና በኋላ፣ የቻይና ኩባንያዎች በዮርዳኖስ ስለሚገኝ ወታደራዊ ጣቢያ የሳተላይት ምሥሎችን ለቴህራን አቅርበዋል የሚሉ ዘገባዎችን አጣጣሉ።

    ቤጂንግ የደህንነት መረጃ ለቴህራን አጋርታለች ሲል 'ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል' በዘገበ ማግስት፣ ትራምፕ በ'ኤር ፎርስ ዋን' አውሮፕላን ውስጥ ለጋዜጠኞች “ቻይና ትሰልለናለች ሲሉኝ እውነት ነው ስል እመልሳለሁ፤ እኛም እንሰልላቸዋለን” ብለዋል።

    “ያንን ነው የምናደርገው። እነርሱ የሚያደርጉት እኛ የምናደርገውን ነው” ሲሉ ተናግረዋል።

    የቻይናው ፕሬዚዳንት ዢ ጂንፒንግ አሜሪካን እአአ መስከረም 24/ 2026 እንደሚጎበኙ የሚጠበቅ ሲሆን ይህ በሁለቱ አገራት መካከል ያለውን ውጥረት ሊያከርረው ይችላል ተብሎ ተፈርቷል።

    ሐምሌ 17 ኢራን በዮርዳኖስ የሚገኝ ሙዋፋቅ ሳልቲ የአየር ኃይል ጦር ሠፈር ላይ ሚሳዔሎችን ተኩሳ ሦስት ወታደሮች ተገድለዋል።

    ጋዜጣው ስማቸውን ያልገለጻቸው አንድ የአሜሪካ ባለሥልጣን የቻይና ኩባንያዎች መሳተፋቸውን ጠቅሰው ቤጂንግ በቀጥታ ተጠያቂ መሆን አለባት የሚለው ላይ ግን አስተያየታቸውን ሳይሰጡ ቀርተዋል።

    የቻይና ባለሥልጣናት የሳተላይት ምስሎቹ ለቴህራን ተላልፎ መሰጠታቸውን የሚያሳዩ ማስረጃዎችን የጠየቁ ሲሆን የቻይና ኩባንያዎችን በዚህ ውስጥ መሳተፍ አለመሳተፋቸውን ለማረጋገጥ ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀርተዋል ሲል ጋዜጣው ዘግቧል።

    ትራምፕ ቤጂንግ ለቴህራን ጦር መሣሪያ እንዳትሸጥ አስጠንቅቀው የነበረ ሲሆን በግንቦት ወርም አሜሪካ ሦስት መቀመጫቸውን በቻይና ያደረጉ የሳተላይት ኩባንያዎች ላይ የኢራን ወታደራዊ ዘመቻን ይደግፋሉ በሚል ማዕቀብ ጥለዋል።

    ቻይና ከቴህራን ጋር ጠንካራ የምጣኔ ሃብት ትስስር ያላት ሲሆን በዲፕሎማሲያዊ ጉዳዮች ላይም ደጋፊ ናት።

    ትራምፕ የቻይናው አቻቸው ዢ “መልካም ሥነ ምግባር እያሳየ ነው። ስለዚህ እኛም በተመሳሳይ መልካም ባህርይ እናሳያለን” ብለዋል።

    የቻይና መኪኖች በአሜሪካ ገበያ ውስጥ እንዲሸጡ ይፈቅዱ እንደሆን ተጠይቀው “አልፈቅድም። እኔ ነኝ ከገበያ እንዲወጡ ያደረግኩት። ታሪፉ ከገበያ አስወጥቷቸዋል” ብለዋል።

15. 14 መስከረም 2026በኢንዶኔዥያ መርከብ ተገልብጦ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ 130 የሚሆኑት ደብዛቸው ጠፋ

    

    የፎቶው ባለመብት, ndonesian Navy

    በኢንዶኔዥያ ጃቫ ባሕር ላይ አንድ አነስተኛ መርከብ ተገልብጦ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ 130 የሚሆኑት ደብዛቸው መጥፋቱን ባለሥልጣናት አስታወቁ።

    እስካሁን ሌሎች 107 ሰዎችን መታደግ ተችሏል።

    መርከቡ ቅዳሜ ዕለት ከሱራባያ ወደ ደቡባዊ ካሊማንታን ከተማ ባንጃርማሲን እየተጓዘ ሳለ ነበር አደጋው የደረሰው።

    በአደጋው ሥፍራ መርከቦች እና ሄሊኮፕተር የተሰማሩ ሲሆን 280 የነፍስ አድን ሠራተኞች የሕይወት አድን ጥረት እያደረጉ ነው።

    በአካባቢው ያለው መጥፎ የአየር ሁኔታ የጠፉ ሰዎችን የመፈለግ ጥረቱን አዳጋች እንዳደረገው ተገልጿል።

    በጃቫ ባሕር ላይ ያሉ ሁሉም ጀልባዎች የሆነ አጠራጣሪ ምልክት ካዩ እንዲያሳውቁ ተነግሯቸዋል።

    መርከቡ 213 መንገደኞችን እና 30 ሠራተኞችን አሳፍሮ እንደነበር ተነግሯል።

    እንደ የባሕር ትራንስፖርት ተቆጣጣሪዎች ከሆነ መርከቡ ከሱርባያ የተነሳው ቅዳሜ ጠዋት 4፡33 ሰዓት ላይ ሲሆን በባንጃርማሲን እሁድ 8፡00 ሰዓት ላይ ይደርሳል ተብሎ ይጠበቅ ነበር።

    በኢንዶኔዥያ ከ17 ሺህ በላይ ደሴቶች ያሉ ሲሆን መርከቦች የተለመዱ የመጓጓዣ መንገዶች ናቸው።

    የባሕር ትራንስፖርት አደጋም ያልተለመደ አይደለም። የመንግሥት መረጃ እንደሚያሳየው ከአውሮፓውያኑ 2020 እስከ 2026 ባሉት ዓመታት 111 የመርከብ አደጋዎች አጋጥመዋል።

    ሐምሌ ወር ላይ በምዕራባዊ ፖላሲ ደሴት አንድ መርከብ ሰጥማ 58 ሰዎች ከአደጋው ሲተርፉ፣ ሦስት ሰዎች ሞተዋል፤ ሌሎች 14 ሰዎች ደግሞ እስካሁን የገቡበት አልታወቀም።

    ባለፈው ወርም አንድ መርከብ በማዱራ ደሴት በእሳት ተያይዞ አምስት ሰዎች መሞታቸው ይታወሳል።

    

    የፎቶው ባለመብት, Donny Muslim / BBC

16. 14 መስከረም 2026በሆርሙዝ ወሽመጥ ላይ ለመወያየት ኦማን ያዘጋጀችው የባሕረ ሰላጤው አገራት ጉባዔ ወደ ሌላ ጊዜ ተላለፈ

    

    የፎቶው ባለመብት, Reuters

    ኦማን በሆርሙዝ ወሽመጥ አዲስ የመርከቦች መተላለፊያ ላይ ለመነጋገር ለሰኞ አቅዳ የነበረውን ቀጣናዊ ጉባዔ መሰረዟን አስታወቀች።

    ጉባዔው ሊካሄድ ታቅዶ የነበረው በአገሪቱ ደቡባዊ ከተማ ሳላህ ነበር።

    የኦማን ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እሁድ አመሻሽ ላይ ባወጣው መግለጫ ጉባዔው ወደ ሌላ ቀን የተላለፈው “ገንቢ የሆነ ውይይት እንዲካሄድ የሚያስችል ሁኔታን ለመፍጠር ነው” ብሏል።

    መግለጫው አክሎም ስብሰባውን ለሌላ ጊዜ ማስተላለፍ ያስፈለገው ለቀጣናው ደህንነትና መረጋጋት አስተዋጽኦ የሚያደርጉ እንዲሁም የቀጣናውን ሕዝቦች የትብብርና የሰላም ፍላጎት የሚያሟሉ ዘላቂ መግባባቶች ላይ ለመድረስ የሚያስችሉ የውይይት ሁኔታዎችን ለመፍጠር ካለ ፍላጎት በመነሳት መሆኑ ተገልጿል።

    የኦማን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ባድር አልቡሳይዲ “መግባባት ላይ ለመድረስ ካለ ፍላጎት በመነሳት ጉባዔው ነገ [ሰኞ] በሳላህ ለማካሄድ ታቅዶ የነበረው ጉባዔ ወደ ሌላ ጊዜ ተላልፏል” ሲሉ በኤክስ ገጻቸው ላይ አጋርተዋል።

    “መረጋጋት እና በቀጣናውን ዘላቂ ትብብር የሚያመጣ ውይይት ለማካሄድ ቁርጠኞች ነን” ሲሉም በመግለጫቸው ላይ አስታውቀዋል።

    አልቡሳይዲ በኤክስ ገጻቸው ላይ በለጠፉት መግለጫ ላይ በጉባዔው ላይ ይሳተፋሉ ተብሎ የሚጠበቀውን የባህሬን፣ ኢራን፣ ኢራቅ፣ ዩናይትድ አረብ ኤሜሬትስ፣ ኦማን፣ ኳታር፣ ሳዑዲ አረቢያ እና ኩዌት ባንዲራዎችን አጋርተዋል።

    ጉባዔው የሚካሄድበትን አዲሱን ቀን ያላስታወቁት የኦማኑ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ለምን ወደ ሌላ ጊዜ እንደተላለፈም የሚገልጽ ማብራሪያ አልሰጡም።

    ጉባዔው ወደ ሌላ ጊዜ የተላለፈው ባህሬን የቀጣናው ሚኒስትሮች ጉባዔ ላይ ኢራን በመካተቷ የተነሳ እንደማትሳተፍ ካስታወቀች በኋላ ነው።

    የባህሬን ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ቅዳሜ ዕለት ከኢራን ጋር ያለን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት ሳይሻሻል አገሪቱ በምትሳተፍበት የትኛውም የሚኒስትሮች ጉባዔ ላይ አንገኝም ሲሉ አስታውቀዋል።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ቃል አቀባይ ኢስማኤል ባጋይ አርብ ዕለት ስምንት የባሕረ ሰላጤው አገራት ሚኒስትሮች የሚገኙበትን እና ኦማን የምታስተናግደውን ጉባኤ ቴህራን ማቀናጀቷን ተናግረው ነበር።

    የኢራን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አባስ አራግቺ፣ እሁድ ዕለት በለንደን ለሚገኘውና በአረብኛ ቋንቋ ለሚሰራጨው 'አል-አራቢ አል-ጃዲድ' የተባለ የዜናአውታር እንደተናገሩት፣ "የዚህ ስብሰባ ዋናው እና ብቸኛው አጀንዳ በሆርሙዝ ባህር ወሽመጥ ውስጥ የሚገኘው አዲሱ የባህር መስመር ነው" ብለዋል።

    ሚኒስትሩ አክለውም ኢራን እና ኦማን አዲሱን መስመር የሚወስን ስምምነት እንዲሁም ዝግጅቶቹን በዝርዝር የሚያሳዩ ካርታዎችን እና የጋራ መግለጫን አጠናቀዋል ብለዋል።

    ከኦማን ጋር የተደረገው ስምምነት የሆርሙዝ ባህር ወሽመጥ እንደገና መከፈትን “በምንም መልኩ” እንደማያመለክት አጽንኦት ሰጥተዋል።

    በኢራን ጦርነት በተደጋጋሚ ጥቃት ከደረሰባቸው አገራት መካከል ባህሬን አንዷ ናት።