Carraan Iraan irratti haleellaa dabalataa raawwachuu 'baayyee xiqqaadha'- Tiraamp

Pirezidantiin US Doonaald Tiraamp tarkaanfiin waraanaa Iraan irratti fudhatamu dhaabbateera jedhe. Waraana Baha Giddugaleessaa xumuruuf mariin gaggeeffamus bu'aa abdachiisaa argamsiisaa jira jedhe.

Guduunfaa

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

  1. Ministirri Ittisaa US waan heera sarbeef aangoorraa kaafamuu qaba - Miseensa Kongiresii

    Heegset

    Rippaabilikaaniin miseensa kongiresii tokko torban kana Mana Maree Bakka Bu’ootaa Ameerikaa keessatti Ministira Ittisaa US Piit Heegset aangoorraa kaasuuf sagaleen akka kennamu dhiibbaa uumuuf karoorfateera.

    Toomaas Maasii Heegset heera Mootummaa Ameerikaa cabseera jechuun himate.

    “Hayyama Kongiresii malee guyyoota 90 ol Iraan keessatti oppireeshinii waraanaa gaggeessuudhaan Heegset seera cabseera. Kanaaf itti gaafatamummaa fudhachuu qaba,” jedhe

    Yaaliin kun milkaa’uu dhabuu danda'a jedhamee tilmaamama; sababiin isaas miseensi Rippabiliikaanotaa kun hanga Amajjii bara dhufuu qofatti Kongireessii keessa tura.

    Garuu Toomaas Maasii Dimookiraatonni Tiraampiin aangoorraa kaasuuf adeemsa mataasaanii eegaluu dura Heegset nama biraatiin akka bakka buusu dhiibbaa uumuuf kan kaayyeffate ta’uu ibseera.

    Heegset yaalii aangoo irraa isa kaasuu kana himannaa sobaa fi bu’aa hin qabne jechuun, hojii gaarii hojjechaa jiraachuu ibsuun falmateera.

    Hojii bu'a qabeessa hojjetaa waan jirruuf nurratti xiyyeeffatu jedhe.

    Miseensa Kongiresii mufataa fi injifatamaa jechuunis Toomaas Maasii arrabse.

    Waa'een himannaa ykn yaaliin aangoorraa isa kaasuuf taasifamu akka isa hin yaaddessines dubbate.

    Yeroo ammaa mana maree keessa Rippaabilikaanota 218 fi Dimokiraatota 214 tu jiru.

  2. Firaans firiijii supparmaarkeetii kan 'hack' godhe Iraani jette

    Firiijii supparmaarkeetii

    Faransaay haleellaa saayibarii firiijii supparmaarkeetii biyyattii irratti raawwatee teempireechariin ol akka ka'u kan godhe mootummaa Warraaqsa Islaamaa Iraan dha jette .

    Ministarri Hajaa Alaa Faransaay, Jiyaan Noweel Baaroot haleellaan raawwate ''waan takkaa mul'atee hin beekne dha, warri kanaaf itti gaafataman qoqqobbiidhaan adabamu,'' jedhe.

    Iraan dhimma kanarratti ifatti waan dubbatte hin qabdu, garuu miidiyaaleen biyyattii himannaan kuni bu'uura hin qabu jedhan.

    Haleellaan saayibarii Firaans irratti raawwate nyaati supparmaarkeetii firiijii keessatti qabbanaa'e baayyeen akka badu godheera. Awurooppaatti taateen walfakkaataa mudatus Iraan harka keessaa akka qabdu waan beekame hin jiru.

    Ministarri Hajaa Alaa Jiyaan ''haleellaan saayibarii guddaa kuni daangaa keenya weeraruutti kan qiyyaafate dha. Fedha biyyaalessaa fi nageenya uummata Faransaayi haleeluu irratti kan xiyyeefate dha,'' jedhan.

    Mootummaan Faransaay ambaasaaddara Iraan Paariis jiru waamuun ''gochaa hamaa kanarratti mormii dhiyeesseera,'' jedhan.

    Firaans gochaan kuni akka irra hin deebi;amneef ''tarkaanfii barbaachisaa fi madaalawaa tahe fudhatti,'' jedhan.

    Abbaan alangaa Paariis qaama mootummaa Iraan waliin hidhata qabu irratti qorannoo jalqabuu hime.

  3. Bidiruun godaantotaa gara Awurooppaa imalaa turte dhidhimtee namoonni 39 du'an

    Bidiruu galaanarraa mul'atu

    Bidiruun godaantota feetee qarqara galaana Senegaalatti dhidhimtee namoonni 39 lubbuu dhaban jedhe miidiyaan Senegaal APS.

    Ministeerri Biyya Keessaa Senegaal namni tokko baraaramuu himuun lakkoofsi namoota achi buuteensaanii dhabame ammallee hin beekamne jedhan.

    Bidiruun xiqqoo mukarraa tolfamte magaalaa guddoo Senegaal Daakaar fi magaala kibba biyyattii Seen Luwiitti dhidhimte kuni gara magaala odolaa Ispeen Kaaneeriitti imalaa turte.

    Dhaabbanni mirga godaantotaa Ispeen Walking Borders bara 2026 Amajjii fi Caamsaa gidduu imala toora Atlaantiik irraan godhamuun namoonni 653 lubbuu dhabaniiru.

    Reeffi Dilbata halkan argame hundi kan lammiilee Senegaal tahuu hundeessaan dhaabbata deeggarsa godaantotaa Senegaal Saaluu Diyoof himeera. Lammiileen biyyoota biraa bidiruu sanarra jiraachuu waanti barame hin jiru.

    Reeffi namoota afurii Wiixata kaleessaa argame kadhannaan taasifamuun booda awwaalchi waloo taasifamuu hime.

    Garbi Atlaantiik yeroo ammaa kana dambalii jabaa waan qabuuf reeffa namootaa gara hamma km25 dhiibaa jira gareen lubbuu baraartotaa.

  4. Carraan Iraan irratti haleellaa dabalataa raawwachuu 'baayyee xiqqaadha'- Tiraamp

    Tiraamp

    Pirezidantiin US Doonaald Tiraamp, “oppireeshiniin Iraan gama waraanaatiin milkaa'inaan xumurameera” jedhe.

    Akkasumas mariin waraana Baha Giddu-galeessaa xumuruuf taasifamu keessatti “adeemsi gaariin mul’achaa jira” jedhe.

    “Haala amma jiru bakkuma jirutti eegaa jirra. Kana kan goonu immoo fedhii biyyoota ollaa Iraan irraa ka'uuni,” jedhe.

    Tiraamp ibsa Waayit Haawusitti gaazexeessitootaaf kenneen ammatti Ameerikaan deebitee Iraan irratti haleellaa raawwachuun “carraan isaa baay’ee xiqqaadha” jedhe.

    Haa ta’u malee, haalli yoo jijjiirame Ameerikaan tarkaanfii waraanaa fudhachuuf “qophii ta'uu fi meeshaalee waraanaas hidhattee akka jirtu akeekkachiise.

    Aanga'oonni Iraan garuu, yaada Tiraamp yeroo darbe waa’ee waraana kana karaa marii fi waliigaltee xumuruuf dhiyeesse irratti shakkii isaanii irra deddeebi’anii ibsaniiru.

    Tiraamp oppireeshiniin Iraan irratti gaggeeffamaa jiru gama waraanaatiin xumuramuu isaa yeroo jalqabaaf miti kan dubbate.

    Haa ta’u malee, yeroo ammaa haalli siyaasaa isaa kan duraan ture irraa adda ta’eera.

    Torban darbe filannoo giddu-galeessaa Ameerikaa (Midterm Elections) keessatti Rippaablikaanonni bu’aa filannoo isaanii irratti gufuu guddaan isaan mudateera.

    Sana booda Tiraamp Iraan waliin walitti bu’iinsa hir’isuuf yaada qabaachuu isaa agarsiiseera.

    Namoonni aangoo olaanaa qaban, Itti-aanaa Pirezidantii JD Vaansi dabalatee, bu’aa filannoo kanaaf waraanni Iraan irratti gaggeeffamaa jiru wantoota sababa ta'an keessaa tokko ta’uu himaniiru.

    Filannoo sana dura Tiraamp, humnoonni waraanaa Ameerikaa odola Iraan kan ulaa galaanaa murteessaa ta’e, Ulaa Hormuuz, keessatti argamu irratti ''haleellaa salphaa” jechuun ibse raawwachuu isaanii dubbatee ture.

    Haa ta’u malee, gaaffii fi deebii sagantaa televizhinii 60 Minutes irratti Dilbata darbe tamsa’e keessatti, Pirezidant Tiraamp yeroo ammaa waraana sana hammeessuuf “sababni tokko illee hin jiru” jedheera.

  5. Akkam bultan?

    Waraabessa

    Hordoftoota BBC Afaan Oromoo! Tamsaasi kallattii Sadaasa 10, 2026 eegaleera.

    Odeessaalee biyya keessaa fi alaa gaggabaabsinee toora kanaan isin biraan geenya. Nu hordofaa!

    Odeeffannoo tamsaasa kallattii duraan dabarsaa turre asii argattu.

    Odeessaalee biroo karaa Marsariitii (Website), Instagram, YouTube, Facebook, WhatsApp fi TikTok keenyaas ni argattu.

    Bakka nagaa oolaa!

  6. Tiraamp Ministira Muummee Kataar waliin maal mari'achuuf jedhu?

    Tiraampiifi Ministira Muummee Kataar
    Ibsa waa'ee suuraa, Kataar jaarsa araaraa ta'un sosso'aa jirti

    Pirezidantiin Ameerikaa Donaald Tiraamp Ministira Muummee Kataar Mohaammad Bin Abdulraahimaan Al Taanii waliin Waashingitanitti galma cufaa keessatti mari'achuuf akka jedhan Waayit Haawus beeksise.

    Tiraamp aangawaa Ministira Dhimma Alaa Kataar ta'uunis tajaajilaa jiran kan dubbisan Wiixata akka ta'e Rooyitars aangawaa olaanaa US eeruun gabaaseera.

    Akka aangawaa kanaa yoo ta'e Pirezidantiin Itti aanaa US JD Vaansiis aangawaa Kataar kana waliin ni mari'atu.

    Aangawoonni olaanoo US aangawaa olaanaa Kataar waliin kan mari'atan waraana Iraan waliin jiru nagaan xumuruuf carraaqqiin dippilomasii taasifamu yeroo danqaan isa mudateettidha.

    Masaraan US Waayit Haawus ajandaawwan aangawoonni irratti mari'atuuf jedhan irratti waan jedhe hin qabu.

    Mariin kuni waa'ee dhorkaa imalaa isa jedhame irratti waan xiyyeeffatus hin fakkaatu.

    Kataar torbanoota muraasa darban Tehiraaniifi Waashingitan gidduu jaarsa araaraa taatetti.

    Ministirri Dhimma Alaa US Maarkoo Ruubiyoo gaafa Dilbataa mariin Iraan waliin taasifamu ''jijjiirama xiqqoo'' akka agarsiise ibsaniiru.

    ''Tiraamp furmaata dippilomasii akka filatan,'' Ruubiyoon walgahii ministiroota dhimma alaa Garee Torbaa Paarisitti adeemsifamuurratti hirmaachuuf Filooridaatii yoo ka'an dubbatan.

    Ta'us, Iraan ''fedhiiwwan fudhatama hin qabne'' akkasumas ''kofalchiisaniifi dheekkamsiisan'' qabdi jedhan.

  7. Keeniyaan qoricha sammuu hadoochu 454kg ulfaatu to'atte

    Qoricha sammuu hadoochu to'atame

    Poolisiin Keeniyaa qoricha sammuu hadoochu dolaara miiliyoona 27 tilmaamamu oppireeshinii Tanzaaniyaa waliin gaggeessen to'achuu beeksise.

    Shakkamtoonni sadii, lammii Tanzaaniyaa lamaafi lammii Yugaandaa tokko, qarqara galaanaa Keeniyaatti to'atamaniiru.

    Poolisiin akka jedhetti qorannoon kan eegale torban dura shakkamaan tokko Tanzaaniyaa keessatti erga to'atamee aangawoota Keeniyaatti dabarfamee kenname boodadha.

    Qorichi haalan si'eessuufi Meet jedhamu kuni haalaan araada kan nama qabsiisuufi dhibee onnee, istirookii akkasumas saaykosisiif saaxiluu danda'a.

  8. Iraan 'mormii hidhannoo makateen' namoota sadii du'aan adabde

    Namoota Iraan fannistee ajjeeste keessaa tokko
    Ibsa waa'ee suuraa, Namoota Iraan fannistee ajjeeste keessaa tokko

    Iraan namoota sadii waggaa dura Amajjii keessa hookkara hidhannoo makate gaggeessan jette du'aan adabuu miidiyaan mootummaa dubbate.

    Namoonni kunneen Hasan Diyobaand, Hamiid Kaazemii fi Rezaa Zangaaneh jedhaman waan dhodho'uufi boombii darbachuun, waan qara qabu fayyadamuu, dhaabbilee mootummaa magaalaa Karaaj kibba Teehiraanitti argamtutti ibidda qabsiisuun himatamuu miidiyaan Iraan Tasnim gabaaseera.

    Iraan kana duras mormii waliin walqabatuun akkasumas Israa'el fi US waliin hariiroo qabu jechun himachuun du'a murteessiti.

    Murteen du'aa erga waggaa darbe US-Israa'el Iraan irratti lola bananii dabaleera.

  9. Tiraamp tarkaanfiin baqattoota irratti fudhatu ''baayyee hamaa'' akka tureefi kunis filannoo akka injifatamuuf gumaachuu amane

    Poolisoota US seera godaantotaa kabachiisuu irratti hojjetan

    Pirezidantiin Ameerikaa Doonaald Tiraamp tarkaanfiin godaantota seeraan alaa irratti fudhatame “garmalee cimaa” akka ture ibse.

    Kunis, pirezidaantichi filannoo giddugaleessaa booda dhimma ijoo ajandaa siyaasaa isaanii irratti jijjiirama ilaalchaa ifa ta’e kan irratti agarsiisan keessaa tokko ta'eera.

    Tiraamp sagantaa CBS 60 Minutes waliin gaaffii fi deebii taasiseen seeraan ala daangaa Ameerikaa ce’uun baay’ee hir’achuu isaatiin qabxii “A+” kennamuufii akka qabu ibse.

    Haata’u malee, duula bal’aa godaantota biyyattii keessaa ari’uu gaggeeffameen gatii siyaasaa kaffaluu isaanii dubbatan.

    Pirezidantichi yaada kana kan ibsan, yeroo Ministeerri Nageenya Biyya keessaa Ameerikaa (DHS) godaantota seeraan alaa ari’uu irraa duubatti akka hin jenne cimsee dubbachaa jirutti.

    Yaadi ummataa guyyaa filannoo walitti qabame akka agarsiisutti, dhimmoonni godaantotaa dinagdee fi dimokiraasii booda yaaddoo filattootaa keessaa sadarkaa sadaffaa irra turan.

    Bulchiinsa deeggartoonni Paartii Rippaabilikaanii baay’inaan argaman Teeksas keessatti, filattoonni sanyii Laatiin qaban sagalee isaanii Dimookiraatotaaf kennuun paartichi teessuma Kongireesii keessatti baay’ina teessoo akka argatu taasiseera.

    Pirezidanti Doonaald Tiraamp imaammanni godaantotaa filannoo giddugaleessaa Kibxata darbe gaggeeffame irratti Rippaabilikaanotaaf “faayidaas fideera, miidhaas geessiseera,” jedhe.

    ''Daangaa to’achuu irratti A+ argachuu nan qaba jedheen yaada.''

    ''Namoota balaa geessisan biyyattii keessaa baasuun bu’aa olaanaa galmeesseera,'' jedhe Tiraamp.

    Haata’u malee, ''Namoota hojii gaarii qaban, seera yeroo tokko qofa cabsanis biyyattii keessaa baasneerra. Seera isaan cabsan sunis seeraan ala gara biyyattii seenuu qofa ture. Sababa kanaan gatii siyaasaa kaffaleera,'' jechuun ibsaniiru.

    Tiraamp waa’ee imaammata bulchiinsa isaa kan godaantotaa yeroo dubbatu, “Imaammanni sun garmalee cimaa ture” jedhe.

    Dhimma godaantotaa irratti Dimookiraatota waliin hojjechuuf “baay’ee fedhii qaba” jedhe, garuu karoora isaa bal’inaan hin ibsine.

    Ministeerri Dhimma Nageenyaa Biyya Keessaa Ameerikaa ejjennoo isaa irraa duubatti akka hin deebine ibseera.

    Dubbi-himaan ministeerichaa “ICE duubatti hin deebi’u, saffisa isaas hin hir’isu” jedhe.

    Filannoo Kibxata darbe irratti erga mo’amuun isaanii beekamee booda, Itti Aanaan Pirezidantii JD Vaansi imaammata godaantotaa fooyyessuuf qophii ta’uu agarsiiseeera.

  10. Balaa baaburaa Masiriitti mudateen torba du'an, 100 ol madaa'an

    Balaa baaburaa

    Masirii magaalaa Giizaatti baaburri walitti bu'uun balaa mudateen yoo xiqqaate namoonni torba lubbuun isaanii darbeera; namoonni 100 ol ta’an immoo madaa’aniiru.

    Abbaan Taayitaa Geejjiba Baabura Masirii akka ibsetti, baaburoonni lama Gizaafi Kaayiroo irraa gara kibbaatti imalaa turan erga walitti bu'anii booda, kutaaleen baaburichaa hedduun karaa irraa maquun gara sululaatti gadi dhidhiman.

    Pirezidantiin Masirii, Abdul Fattah al-Siisii, qaamoleen mootummaa dhimmi ilaallatu sababa kanaa akka qoratan, akkasumas haalli dagannaa balaa kanaaf sababa ta'e kamiyyuu yoo jiraate itti gaafatamummaan akka mirkanaa'u qorannoo akka gaggeessan ajajaniiru.

    Waajjirri Abbaa Alangaa biyyattii lakkoofsi namoota du’anii dabaluu akka danda’u akeekkachiiseera.

    Kaapteeniin baabura tokkoo kanneen balaa kanaan du'an keessaati..

    Imalli baaburaa Giizaa irraa eegalee gara kaaba Masiriitti jiru sababa balaa kanaan adda citeera.

    Aangawoonni imala daandii baaburaa tajaajilli adda cite kun hanga yoomiitti akka itti fufu hin ibsine.

    Balaan kun bakka balaan baaburaa seenaa Masirii keessatti isa hamaa ta'e bara 2002 mudatetti dhihaatee mudate.

    Bara sana namoonni 370 ta'an balaa sanaan du'uutu ibsame.

    Sana boodas bara 2009 naannooma sanatti balaa baaburaa mudateen hedduun du'aniiru.

    Balaa kana hordofee ministirri geejjibaa biyyattii akka aangoo gadhiisan gaaffiin heddummaateera.

    Balaa baaburaa Masirii
  11. Sooriyaan loltoota ishee gara Sa'uudii Arabiyaa erguuf qophoofte

    Dureewwan Sooriyaa fi Sa'uudii Arabiyaa
    Ibsa waa'ee suuraa, Dureewwan Sooriyaa fi Sa'uudii Arabiyaa

    Sooriyaan loltoota gara Sa'uudii Arabiyaa fi daangaatti bobbaasuun waraana biyyattiin hidhattoota Huutii waliin gaggeessaa jirtu irratti tumsuuf qophaa'uu maddeen dhimma kana itti dhiheenyaan beekan Asoosheetid Pireesitti himan.

    Aanga'aan naannawa sanaa tokkoo fi aanga'oonni Sooriyaa lama akka himanitti gorsitoonni waraanaa Sooriyaa loltoota dursuun gara Sa'uudii Arabiyaa imalaniiru.

    Dhimma kanarratti ifatti dubbachuuf eeyyamni akka hin kennamneef kan ibsan aanga'oonni kunneen maqaansaanii akka hin eeramne gaafachuun hanga yoonaa waraanni gara Yaman seene akka hin jirre dubbatan.

    Aanga'oonni mootummaa Sa’uudii Arabiyaa dhimma kana irratti yaada kennuu irraa of qusataniiru.

    Yeroo ammaa waraanni Yaman keessatti finciltoota Huutii fi humnoota mootummaa Yaman kanneen Sa’uudii Arabiyaan deeggaraman gidduutti gaggeeffamaa jiru hammaatee itti fufeera.

    Loltoonni Huutii daangaa Sa’uudii Arabiyaa keessatti kallattiin haleellaa raawwachuu itti fufaniiru.

    Waldhabdeen Sa’uudii Arabiyaa fi finciltoota Huutii gidduutti jiru kan babal’ate, Ameerikaa fi Israa’el Guraandhala darbe Iraan irratti haleellaa erga raawwatanii booda.

    Sooriyaan waraana waliinii waggoota dheeraaf ture keessatti loltoota muuxannoo qaban qabaattus, hanga ammaatti walitti bu’iinsa naannichatti babal’ate kana fagootti hordofaa turte.

    Sa’uudii Arabiyaan xiyyaarota waraanaa ammayyaa Ameerikaan isheef dhiheessiteefi sirna ittisa misaa’elotaa qabaattus, Huutiiwwan mo’achuu hin dandeenye.

    Michoota Sa’uudii Arabiyaa keessaa hedduun isaanii waraana Huutii irratti loltoota lafoo bobbaasuuf fedhii dhabanis, hariiroon mootummaa Sooriyaa Sa’uudii Arabiyaa waliin qabu garuu adda ta’uun ibsameera.

    Yeroo waraanni waliinii Sooriyaa keessatti gaggeeffamaa turetti, Sa’uudii Arabiyaan gareewwan mormitootaa adda addaatiif deeggarsa maallaqaa gochaa turte.

    Akkasumas, waraana booda hojii deebisanii Sooriyaa ijaaruu keessatti deeggarsa maallaqaa biyyattiin baay’ee barbaaddu kennuuf waadaa galteetti.

    Aangawaan Sooriyaa tokko akka ibsanitti, marsaa jalqabaa keessatti loltoonni humna addaa Sooriyaa gara 600 ta’an torban dhufu Sa’uudii Arabiyaa keessatti akka bobbaafaman ni eegama.

    Aangawaan kun dabalataan, loltoonni gara Sa’uudii Arabiyaa ergaman lammiiwwan Sooriyaa qofa akka ta’an ajajni kennamuu isaa ibsaniiru.

  12. Akkam bultan?

    Baadiyyaa Itoophiyaa
    Ibsa waa'ee suuraa, Baadiyyaa Itoophiyaa

    Hordoftoota BBC Afaan Oromoo! Tamsaasi kallattii Sadaasa 9, 2026 eegaleera.

    Odeessaalee biyya keessaa fi alaa gaggabaabsinee toora kanaan isin biraan geenya. Nu hordofaa!

    Odeeffannoo tamsaasa kallattii duraan dabarsaa turre asii argattu.

    Odeessaalee biroo karaa Marsariitii (Website), Instagram, YouTube, Facebook, WhatsApp fi TikTok keenyaas ni argattu.

    Bakka nagaa oolaa!