Catchphrase 2003: Ysbyty Brynaber - Week 19

Key language

Commands
Ar ôl i/Cyn i

New words

clatsen (SW)			a slap
pelta (NW)			a slap
derbyniad			reception
tyst				witness
rheswm				reason
digwyddiad treisiol		a violent incident
adlewyrchu			to reflect
cael gwared			to get rid of
panel disgyblu			disciplinary action
mynnu				to insist
adroddiad			report
sylweddoli			to realise
cefnogi				to support
dyna’r cyfan			that’s all					
camgymeriadau			mistakes
cyfaddef			to admit
mewnblyg			introvert
canolbwyntio			to concentrate
esgusodi			to excuse
gwasgu				to press
cysur				comfort
	ymuno 		to join
sefyllfa				situation
	llefrith (NW)		milk
cwsmer				customer

Main Grammatical Points

Commands

Commands feature regularly in the dialogues. It’s worth having a quick look at them.

The plural commands are formed by adding -wch to the stem of the verb.

Eisteddwch
Gwrandewch
Brysiwch
Cofiwch

Dod, mynd, gwneud and bod are irregular forms

Dewch
Ewch
Gwnewch 
Byddwch yn dawel

The second person singular is formed by adding -a to the stem of the verb

Eistedda
Gwranda
Brysia
Cofia

Dod, mynd, gwneud and bod are again irregular

Dere (South Wales)
Tyrd (North Wales)
Cer (South Wales)
Dos (North Wales)
Gwna
Bydda’n dawel or Bydd yn dawel

Cyn i/Ar ôl i

‘Cyn i’ - before and ‘Ar ôl i’ after are two important phrases which are always followed by the verb noun whatever tense is used.

For example
‘Cyn i fi fynd’ can mean ‘before I go’. 
But when used in a past tense context the meaning changes

Roedd e wedi cyrraedd cyn i fi fynd.
He had arrived before I left

Ar ôl i fi weiddi daeth hi yn ôl
After I shouted she came back

Casáu

You’ve probably come across the form ‘Mae’n gas gen i’ or ‘Mae’n gas ‘da fi’ meaning ‘I dislike’ or even stronger I hate.

You will also hear the form - casáu

Dw i’n casáu

Dw i’n casáu pêl-droed
Dw i’n casáu canu pop

		

Ysbyty Brynaber: Episode 55

Wendy tells Dic about the affray in Agnes Rees’ office. 

Agnes and Brian also discuss the matter.

Geirfa

clatsen (SW)			a slap
pelta (NW)			a slap
derbyniad			reception
tyst				witness
rheswm				reason
digwyddiad treisiol		a violent incident
adlewyrchu			to reflect
cael gwared			to get rid of
panel disgyblu			disciplinary action	

Golygfa 1

Wendy - Dic…?
Dic - Heia…  Sypreis…  Ers faint wyt ti wedi bod yn sefyll fan hyn?
Wendy - Pum munud.  Just been to my yoga class…
Dic - Ah-huh… 
Wendy - Mae e’n fy helpu i i relaxio…  Neu ymlacio…  It’s a Welsh medium class with Eleri Wyn 
Prydderch from Rhosllannerchrhugog…
Dic - Ie.  Dw i wedi cwrdd ag Eleri…
Wendy - Mae hi’n gret… and very keen…  Ac mae ioga jyst y peth i fi right now…  It’s just what I 
need to calm me down after what happened last week…You know that I’m out of that hospital never to 
return.
Dic - Ddim cweit.  A does dim eisiau bod yn or-ddramatig…
Wendy - Suspended pending inquiry?  Gor-ddramatic?
Dic - Ti ddim mas o job yn llwyr.  Ddim eto ta beth…
Wendy - Nag ydw i?  After I was caught red handed slapping Sister Agnes Rees across the chops?  I 
might as well start looking for another job right now…
Dic - Ond ddwedest ti wrtho i taw Sister Rees roiodd slap i ti gynta?
Wendy - Ie. Absolutely.  Ond pwy sy’n mynd i fy nghredu i?
Dic - Rhaid iti ddweud y gwir wrth y Panel Disgyblu.
Wendy - Gwir!  Py!
Dic - Edrycha: os taw dyna beth ddigwyddodd, mae’n rhaid iti.
Wendy - Dyna’n gwmws beth ddigwyddodd. 
Dic - Dyna ti ‘te.  Stick to your guns.
Wendy - Does dim pwynt.
Dic - Wrth gwrs fod pwynt.
Wendy - Pwy mae’r disclipinary panel yn mynd i gredu?  Sister Agnes goody-goody two-shoes Rees?  
Neu Wendy loudmouth Keating?  Ar pwy fyddet ti’n gosod bet we all lived happily ever after?   
Ti’n gweld. Proves my point, pal.  Ag ar ben popeth fydd hi’n fy nghyhuddo i o “incompetence” a 
“negligence”…
Dic - A sut wnaeth hi dy slapio di?  Ar draws dy wyneb?
Wendy - Ie.  Fel hyn - whac! - right across my cheek.  God!  It really hurt as well…
Dic - A beth yn gwmws ddwedodd hi cyn gwneud hynny?
Wendy - Dweud wrtho i am eistedd i lawr…  A ddwedes i bod hi wastad yn pigo arno i a wedyn - 
whac!
Dic - A pryd gerddodd Dr Jenny Saunders i mewn?
Wendy - Fel roies i glatsen yn ôl i’r ast…
Dic - A ti’n siwr wnaeth Jenny ddim gweld Sister Rees yn bwrw ti o gwbwl?
Wendy - Na. Dw i ddim yn credu hynny.  More’s the pity…

Golygfa 2

Agnes - Beth wyt ti’n wneud?
Brian - Y derbyniad yma sy’n sâl…  Edrych ar y llun yma…
Agnes - Brian?  Oeddet ti ar y ffôn jest nawr?
Brian - Fi?  Nag oeddwn….  Pam?
Agnes - Fi oedd yn amau fy mod i wedi dy glywed ti’n siarad â rhywun wrth ddod lan y grisie yna…
Brian - Na…  Dw i heb fod ar y ffôn o gwbwl…Ydy hwnna’n well llun?
Agnes - Mmmm.
Brian - Be wyt ti’n wneud?
Agnes - Cymryd pilsen i helpu fi i gysgu…
Brian - Agnes…  Ti ddim yn poeni o hyd?
Agnes - Sut alla i beido?
Brian - Ond roedd gen ti dyst… Jenny Saunders… Welodd hi y nyrs yma - beth ydy henw hi hefyd - ?
Agnes - Wendy Keating…
Brian - Wendy Keating yn rhoi peltan i ti… on’d do?
Agnes - Do…
Brian - Dyna ni.
Agnes - Dyna ni beth?
Brian - Pa reswm sydd gen ti i boeni amdani?  Mmmm?
Agnes - Roeddwn i ar fai.
Brian - Paid â siarad yn wirion!  Doeddech chdi ddim ar fai, siwr iawn. 
Agnes - Oeddwn…
Brian - Sut yn y byd mawr allet ti fod wedi bod ar fai os oedd nyrs yn rhoi peltan iti?
Agnes - Mae unrhyw beth fel hyn - unrhyw ddigwyddiad treisiol - yn adlewyrchu yn ddrwg ar bawb - 
Does dim ots pwy sy’n gyfrifol…
Brian - Rybish!
Agnes - Na, Brian!
Brian - Rybish!
Agnes - Dw i’n dweud wrthot ti.  Ddylwn i fod wedi gallu rheoli y sefyllfa yn well.
Brian - Mae unrhyw ddigwyddiad treisiol - yn adlewyrchu yn ddrwg ar bawb does dim ots pwy sy’n 
gyfrifol? 
Agnes - Ydy!
Brian - Na!  Paid â gweld bai ar dy hun! 
Agnes - Dw i’n ffaelu help!
Brian - Efallai mai dyma’r peth gora sydd wedi digwydd erioed iti…
Agnes - Sut ti’n gallu gweud hynny?
Brian - Sawl gwaith ydw i wedi dy glywed ti’n cwyno am y Wendy Keating yma?  Mmmm?
Agnes - Ie, wel…
Brian - Ia, wel…Rwyt ti wedi cael gwared ohoni am byth rwan on’d dwyt ti?  Yn dwyt ti? 
Agnes - Ydw… am wn i…
Brian - Does dim am wn i am y peth.  Beth wneith Panelu Disgyblu yr ysbyty?  Beth fedra nhw 
wneud?  Ond ei sacio hi.  Mae beth wnaeth hi i ti yn hollol anfaddeuol… 
Agnes - Mmmmm.
Brian - Fydd hi allan o’r ysbyty yna ac allan o job yn gynt na alli di na fi ddweud ‘Glanaber’.  A fydd 
dim rhaid i ti i dioddef hi o dan dy draed di byth eto…  Ydy hynna ddim yn ddigon o reswm i godi dy 
galon di?

 

Ysbyty Brynaber: Episode 56

Dic tries to find out from Jenny Saunders what exactly she saw in Agnes Rees’ office

Wendy arrives at Brian Rees’ garage for some petrol. Brian offers to help her.

Geirfa

mynnu				to insist
adroddiad			report
sylweddoli			to realise
cefnogi				to support
dyna’r cyfan			that’s all					
camgymeriadau			mistakes
cyfaddef			to admit
mewnblyg			introvert
canolbwyntio			to concentrate
esgusodi			to excuse
gwasgu				to press

Golygfa 1

Dic - Popeth yn iawn?
Jenny - Mae ei fam o’n mynnu dod hefo ni i’r theatr heno.  Drama gen Alan Ayckbourn… Ac yn lle 
dweud ‘na’ wrthi - mae o wastad yn gwneud ei orau i blesio…
Dic - Dydych chi ddim rhy hoff ohoni?
Jenny - Na. A dweud y lleia…
Dic - Alla i ofyn rhywbeth? Am wythnos diwetha…
Jenny - Am Wendy?
Dic - Ie…am Wendy…
Jenny - Dw i wedi gneud adroddiad i’r Senior Registrar.
Dic - Do, dw i’n gwybod… Ddwedoch chi…
Jenny - Ond?
Dic - Ie… Wel… Welais i Wendy nos Fawrth… Roeddwn i’n chwarae gêm pump bob ochr ac roedd 
gyda hi ddosbarth ioga yn y Ganolfan Hamdden… Ac aeth hi dros beth ddigwyddodd unwaith eto… 
Ac mae Wendy yn dweud taw Sister Rees wnaeth ei bwrw hi gynta…
Dic - Dw i’n sylweddoli eich bod chi’n meddwl fy mod i’n trio cefnogi Wendy achos bod perthynas wedi 
bod rhyngon ni… Ond… Beth dw i’n trio‘i ofyn i chi yw hyn…
Jenny - Richard: cyn i chi fynd ymlaen: edrychwch: inni gael un peth yn syth: welais i Sister Rees yn 
rhoi peltan i Wendy. 
Dic - Ie…Dwedoch chi…
Jenny - Felly, mae’r ateb yn syml…
Dic - Ydy e? …Beth?
Jenny - Does dim byd arall i ddweud - oes yna?
Dic - A dyna ni? Dyna ddiwedd ar y mater?
Jenny - Mae’r cwbwl allan o’n dwylo ni.
Dic - A dyna’r cyfan sy gyda chi i ddweud?
Jenny - Dyna’r cyfan, mae gen i ofn.
Dic - Ydych chi’n siwr?
Jenny - Berffaith siwr.  Richard… Edrychwch… Dw i’n sylweddoli fod beth sy wedi digwydd yn anodd 
iawn i chi dderbyn…
Dic - Ydy, mae e…
Jenny - Ond y cwestiwn mae’n rhaid i Wendy ei ateb ydy hwn: ydy hi wir eisiau nyrsio?  Ai dyma beth 
mae hi eisiau go iawn?
Dic - Dw i’n credu ei bod hi’n nyrs dda iawn.
Jenny - Roedd bron iddi yrru hogyn diabetic i coma.
Dic - Rydyn ni i gyd wedi gwneud camgymeriadau.
Jenny - Dw i’n cyfaddef hynny….
Dic - Ac rydyn ni i gyd yn dysgu.
Jenny - Digon gwir.
Dic - A dw i’n gwybod bod Wendy wedi cael amser anodd yn ddiweddar…  Roedd colli ei thad wedi 
gwneud iddi hi deimlo’n isel…  Mae hi’n lot fwy mewnblyg…  Yn llai o sbort…
Jenny - A ddim yn gallu canolbwyntio cystal ar ei gwaith?
Dic - Fydden i’n meddwl fod hynny’n ffactor pwysig.
Jenny - Fe allai hynny helpu ei hachos hi o flaen y Panel Disgyblu. Ond dydy hyn i gyd ddim yn 
esgusodi dim ar beth wnaeth hi i Agnes Rees - nag ydy?
Jenny - Nag ydi?

Golygfa 2

Brian - …thanks for your custom, sir - and as they say in L.A. ‘Have a nice day!’…
…heia!  Linda…?  Sori fy mod i wedi methu dy gyfarfod di neithiwr ond roedd rhaid i fi aros adref… 
Paid â gofyn… Roedd Agnes mor blydi boring… Yn mynd on ag on trwy’r nos am y scrap yma gafodd 
hi hefo rhyw nyrs yn y gwaith… Na, na - ddim dwrn - jest peltan ar draws ei boch - ond trwy lwc 
roedd yna ddoctor arall wedi gweld beth wnaeth ddigwydd… Fy achos llys i?  Do… Ddaeth yna 
bapura echdoe… Mae o’n dechra ar y pymthegfed o Ebrilll -
Esgusoda fi am funud, Linda - gen i gwsmer… Can I help you?
Wendy - Mae dy bwmp ti ar y blinc.
Brian - Sori?
Wendy - Pwmp four star.  Dydy e ddim yn gweitho.  Mae e ar y blinc…
Brian - Pa bwmp?  Rhif chwech?
Wendy - Na.  Rhif naw…
Brian - Roedd o’n gweithio lai na deg munud yn ôl…Linda, sori, dw i’n gorfod mynd - problem…  
Ffonia i ti nôl ym mhen rhyw hanner awr… O.K.?  Tan toc.  A fi hefyd. Lot…
Reit ‘ta. Gadewch inni weld beth ydy’r broblem.
Beth wnest ti?  Dangos i mi…
Wendy - Wel… codi y nozzle o fan hyn… fel hyn…
Brian - A wedyn?
Wendy - Rhoi e yn top y petrol tanc… A gwasgu y thing ‘ma fel hyn- ond wnaeth jest dim byd 
ddigwydd…
Brian - Tria fo rwan…Beth oedd y broblam eto?
Wendy - Sori.  I feel like a right prat now…
Brian - Mae o’n gallu bod yn bwmp reit demprimental.
Wendy - Oh, God!  Beam me up, Scotty!  Dw i mor embarassed nawr…
Brian - Does dim eisiau bod gywilydd…
Wendy - Ond dw i wedi dragio ti mas i ddim byd…
Brian - Wendy wyt ti ynte?…
Wendy - Ie. 
Brian - Ti’n fy nghofio fi?  Noson Tân gwyllt?  Pan ddes i i’r ysbyty?
Wendy - You fainted on me… clean out on the floor you were…
Brian - Roeddwn i mewn dipyn o stad…
Wendy - Glad you recovered… A diolch am yr help.
Brian - Croeso… Unrhywbryd…

Ysbyty Brynaber: Episode 57

Wendy and Dic discuss the fracas in Agnes Rees’ office. 

Dic persists in his efforts to patch things up with Wendy but she is adamant that the relationship is over.

Brain and Wendy meet up again at the local supermarket. She tells him that she would like to buy a new car. Brian invites her to call at the garage

Geirfa

cysur		comfort
ymuno 	to join
sefyllfa	situation
llefrith (NW)	milk
cwsmer	customer

Golygfa 1

Dic - Wendy!  Wendy!
Wendy - God!  I thought I was starting to hear things… You know voices… Rhywun yn galw fy enw fi 
a fi’n methu gweld neb…
Dic - Dw i’n casáu mis Chwefror… Mor wlyb… Mor oer…
Wendy - Mor dywyll…
Dic - Yr unig gysur ydy gwybod bydd y dydd yn ymestyn cyn bo hir… Ac y bydd hi’n haf eto…
Wendy - Dydd yn what did you say?
Dic - Ymestyn.  Mynd yn hirach.  Getting longer.…
Wendy - Too true.  It’s been a God awful dreary winter…Ble ti wedi bod then?
Dic - Prynu chops.
Wendy - Your favourite lamb chops?
Dic - Dwy.  Eisiau gwneud ychydig bach o swper i’n hunan.  Croeso i ti ymuno â fi, cofia.  
Ma’e coginio i ddau wastad yn fwy o sbort nag i un…
Wendy - Ddim diolch.  Dw i’n mynd mas heno…
Dic - Rhywle arbennig?
Wendy - Na.  Jyst mas..
Dic - Gyda’r merched, ie?
Wendy - Ie…
Dic - Ges i sgwrs â Doctor Jenny Saunders ddoe hefyd…
Wendy - That Judas.
Dic - Roeddwn i eisiau clywed beth oedd gyda hi i ddweud, ti’n gwbod…
Wendy - Ddim lot, I bet…
Dic - Na, ddim felly…
Wendy - Don’t know why you bothered…
Dic - Roeddwn i jest eisiau gwybod oedd hi wedi gweld neu glywed Agnes Rees yn dy fwrw di…
Wendy - Dic, I wouldn’t waste your breath.  Even if Jenny Saunders had seen Agnes Rees beating 
me blue in the face, wyt ti’n meddwl byddai hi wedi sefyll lan drosto i?  Maen nhw i gyd yn mêts.  
Watching each others backs.  Pob un ohonyn nhw yn yr ysbyty yna….
Dic - Ond fe wnaeth Agnes Rees dy fwrw ti gynta?
Wendy - Do.
Dic - Positive?
Wendy - Pam wyt ti’n meddwl fy mod i’n dweud celwydd?
Dic - Eisiau bod yn siwr ydw i…
Wendy - Wyt ti ddim yn fy nhrystio i wyt ti?
Dic - Wrth gwrs fy mod i…
Wendy - Na, dwyt ti ddim.  Wyt ti’n meddwl fy mod fi wedi wneud hyn lan - jest er mwyn cael fy hunan 
mas o “mess”…
Dic - Wendy: dw i yn dy gredu ti: dw i’n dy gredu di gant y cant: achos rydw i’n dy garu ti.
Wendy - Better go and put your chops on the grill.
Dic - Ac rwyt ti’n fy ngharu i…
Wendy - Dic -
Dic - Ond dwyt ti?
Wendy - Nid dyma’r amser -
Dic - Dwed e.
Wendy - Alla i ddim -
Dic - Plis, dwed dy fod ti’n fy ngharu i -
Wendy - Dw i’n ffaelu -
Dic - Plis.
Wendy - Na.  Y peth gorau alli di wneud yw anghofio amdana i, Dic.
Dic - Byth.

Golygfa 2

Brian - Ydyn ni eisio mwy o lefrith?
Agnes - Wrth gwrs ein bod ni…
Rhodri - Af fi i nôl y llaeth…
Agnes - Dere â carton pedwar peint, Rhodri - 
Brian - Os oes yna rai ar ôl.  Weithiau dim ond y rhai dau beint gei di…
Agnes - Aros di fan hyn gyda’r troli, Brian…
Brian - Pam?
Agnes - Dw i’n mynd â Beca i’r tŷ bach.  Mae hi wedi bod yn conan ers amser…
Wendy - Helo!
Brian - O, helo…
Wendy - We meet again…
Brian - …don’t know where, don’t know when.  A dyma ni.
Wendy - Wel, wel! 
Brian - Siopa?
Wendy - Naturally.  A ti?  God!  Mae hwnna’n ‘trolley’ eitha ‘loaded’.
Brian - Siopa am yr wythnos.  Mae Agnes hefo fi… Yn y tŷ bach hefo Beca y ferch…
Wendy - Ah.
Brian - Wendy, dw i’n gwbod beth wnaeth ddigwydd yn yr ysbyty… Rhwng Agnes a ti.  Ond matar i 
chi’ch dwy ydy hynny…  Dw i wedi clywed ochr Agnes yn naturiol ac mae’n siwr fod dy ochr di i’r stori 
yn un hollol wahanol…
Wendy - Gwahanol iawn…
Brian - Ges ti’r llefrith, Rhodri?
Rhodri - Do! Dacw fe…
Brian - Rho fe lawr fan hyn wrth ymyl y ffrwythau yma… Ond mae’n ddrwg gen i glywed fod rhywbeth 
fel hyn wedi digwydd iti, Wendy…
Wendy - Fel yna mae hi, ti’n gwbod…… Does gyda fi ‘no hard feelings’ yn dy erbyn di… A dyna pam 
liciwn i gael chat gyda ti…
Brian - Chat?  Pwy fath o chat?
Wendy - Am brynu car….
Brian - O, wel… Mae hynny’n iawn… Ac mae mwy na digon o geir acw…. Galw heibio’r garej 
rhywbryd…
Wendy - Pryd fyddai’n ‘convenient’?
Brian - Unrhyw bryd sy’n dy siwtio di...
Wendy - Ti’n gwneud test drives?
Brian - Ydw….
Wendy - Falle galwa i heibo cyn bo hir ‘te…
Brian - Ia… Wrth gwrs… Cofia wneud. 
Wendy - Hwyl!
Brian - Hwyl!
Rhodri - Pwy oedd y fenyw ‘na, Dad?
Brian - Yyyy…. Cwsmer.
Brian - Iawn rwan?
Agnes - Lot gwell.  Gawsoch chi’r llaeth?
Brian - Do. Dw i’n meddwl ein bod ni wedi cael pob dim nawr….
Rhodri - Rydyn ni newydd siarad â cwsmer dadi, Mam.
Agnes - Cwsmer pwy?
Brian - Rhyw ddynes…
Agnes - Dw i’n ei nabod hi?
Brian - Na.  Dw i ddim yn credu dy fod ti.  O’dd hi eisiau galw hibo’r garej am test drive rhywbryd…

Synopsis

Wendy has been suspended from her duties at the hospital following the incident with Agnes Rees.  Dic asked Jenny Saunders whether she knew that Agnes Rees had struck Wendy first. Jenny replied that her report on the matter to the Senior Registrar emphasised that she saw the young nurse strike sister Rees.

Wendy has told Dic that the best thing that he can do is to forget about her. Later at the supermarket Wendy ran into Brian Rees and they engaged in conversation … 

Test yourself

1.	What is the Welsh for the phrase ‘that’s all’?

	a)	dyma’r cyfan 	  
	b)	dyna bopeth
	c)	dyna’r cyfan
		 	
2.	Translate ‘before I went’ into Welsh

	a)	cyn es i
	b)	cyn i fi fynd
	c)	cyn mynd

3.	What is the Welsh for ‘to concentrate’? 

	a)	canolbwyntio
	b)	canmol
	c)	cynnal

4.	What’s the Welsh word in north Wales for ‘milk’? 

	a)	llefrith
	b)	llwyddo
	c)	llyfu

5.	What’s the Welsh for ‘to get rid of’?
	
	a)	cael gwared ar
	b)	cael gafael ar 
	c)	cael golwg ar 
	 
6.	How would you translate ‘I hate rugby’ into Welsh?

	a)	Dw i’n mwynhau rygbi
	b)	Dw i ddim yn hoffi rygbi
	c)	Mae’n gas gyda fi rygbi