GWERS 112

CYFLWYNYDD:   CENNARD DAVIES

NOD:    Siarad am y tywydd a'r tymhorau.

	Geirfa

            	y gaeaf                 	- 	winter               		y gwanwyn  	- 	spring 
             	yr haf      	-  	summer           		yr hydref		-   	autumn                 
          	 	cesair                      	-   	hailstones          		eira          		-  	snow
          	 	cenllysg N.W.   	-  	hailstones           		glaw         	-  	rain
		iâ              	-   	ice		tywydd        	-	weather
	blodyn          		-  	flower           		llysiau          	- 	vegetables
          	blodau          		-   	flowers            		coeden f      	-  	tree             
          		llwyn(i)           	-  	bush(es)    		coed            	- 	trees
       		pen - blwydd   	-  	birthday		gwiwer(od) f - 	squirrel(s)               		draenog(od)	-  	hedgehog(s) 		llifogydd 		-   	floods                  
		tymor        				-   	season 		tymhorau   		-   	seasons                                                                                  
		glan y môr    			-  	seaside		 
		 
          	 	cynnes    			-    warm                 	sych             	-  	dry
           		cymylog     			-    cloudy                	poeth          	 	-  	hot
           		clir            			-    clear                  	twym           	-  	hot
           		gwlyb       			-  	wet		heulog	 	-	sunny
             	niwlog      			-   	misty, foggy  	hyfryd        		-  	nice, lovely
		diflas                 	- 	miserable            			mwyn          	-  	mild
           		stormus             	-  	stormy               		gwyntog      	-  	windy
           		diwethaf           	- 	last                      		nesaf            	-  	next
          	cynnar               		-  	early                   		braf              	-    fine
          	
           		credu       			-   	to believe            	meddwl        -   	to think
           		gobeithio   			-  	to hope               	gwybod        -   	to know
           		casáu         			-   	to hate 		cynhesu		-	to get warmer
	oeri        				-  	to grow colder      	byrhau      	-   	to shorten
             	tywyllu   				-  	to grow darker 		twymo			-	to get hotter
		bwrw glaw            	-	to rain                		bwrw eira 	- 	to snow
          		bwrw cesair          	-  	to hail               		gwella         	- 	to improve
          		bwrw cenllysg N.W.	-   	to hail              		gwaethygu 	-  	to worsen, 
										deteriorate
          		gaeafu                    		- 	to hibernate     	       digwydd       	-   	to happen
	blaguro       		- 	to come into bud 	tyfu               	-  	to grow                  	 
          	deilio           		- 	to come into leaf		 	hoffi               -  	to like                    		
          		dechrau          	-   	to begin, start        	plannu         	- 	to plant
	dwlu ar		- 	to adore, to be 		gwirioni ar 	- 	to adore , to be
             	 (SW)                                  extremely fond of,      (NW)	 	extremely fond of,  
                                             			to dote on			to dote on

           		yno             			-   	there                  	 rhy             		-    too
           		yn well na  			-    better than

		ar hyn o bryd      	- 	at present		weithiau		-	sometimes
          	 	yn hoff (iawn) o			-   (very) fond of    		fel arfer       	- 	usually                
		achos, am       			-  	because

          		
        
RHAN 1  

	1.	You know that when ‘Sut?’ is followed by a verb it means ‘How?’

				Sut mae'r tywydd ar hyn o bryd?
- How is the weather at present?
				Mae hi’n wlyb iawn.
- It’s very wet.

				Sut roedd y tywydd y gaea' diwetha'?
              		 	 - How was the weather last winter?
           			Roedd hi'n oer ac yn stormus iawn.
             			- It was cold and very stormy.

         			Sut bydd y tywydd y gaea' nesa'?
                			- How will the weather be next winter?
				Fe fydd hi'n gwella ac fe fydd hi'n fwyn ond yn wlyb.
         				- It will be improving (will improve) and it will be mild but wet.

	2.	Beth sy'......?      (followed by a verb)

                   		Beth sy'n digwydd?
                    		- What is happening? /  What happens?

                      	Beth sy' wedi digwydd?
                       	- What has happened?
Beth sy'n digwydd i'r draenogod yn y gaeaf?   -  Mae'n nhw'n gaeafu.
             			- What happens to hedgehogs in winter?  -  They hibernate.

			Beth sy' wedi digwydd i'r tywydd?  -  Mae e wedi gwella.
             			- What has happened to the weather?  -  It has improved.

	3.	‘hoffi’       ‘dwlu ar / gwirioni ar’        yn hoff (iawn) o’

				'Dw i'n hoffi'r gwanwyn.
          			- I like (the) spring.                                                                                                    

                 		 Mae Tom yn dwlu (gwirioni) ar y gwanwyn.
                 		-Tom loves (the ) spring.

                		Roedden nhw'n hoff iawn o'r gwanwyn.
                 		-They were very fond of (the) spring.

	4.	achos bod / am fod             -          because, as, for

		This is followed by a noun

                      		.............achos bod (am fod) y tywydd yn braf.
                          	.............achos bod (am fod) y coed yn deilio.        	

                        	'Dw i'n dwlu ar y gwanwyn achos bod y tywydd yn hyfryd.
                   		- I love the spring because the weather is nice.

                  		'Dw i'n hoff iawn o'r gwanwyn am fod y tywydd yn braf fel arfer.
          	         - I'm very fond of the spring because the weather is usually fine.                                                                                       		 

                                                                             		  
	5.		achos (am) fy mod i           -           because I

                       	.............achos (am) fy mod i'n hoffi gweld y blodau cynnar.
                                .............achos (am) fy mod i'n dwli ar y gwanwyn.

  		'Dw i'n hoff o'r gwanwyn achos (am) fy mod i'n hoffi gweld y coed 
		yn blaguro.
                     	- I'm fond of spring because I like to see the trees coming into bud.

	6.		achos (am) ei bod hi          -		because she  /  because it (feminine)

                        		............achos (am) ei bod hi'n hoffi gweld y llysiau'n tyfu.
                        		............achos (am) ei bod hi'n braf.

			Mae Siân yn hoff iawn o'r gwanwyn achos (am) ei bod hi'n hoffi 
			gweld y blodau cynnar.
                          - Siân is very fond of spring because she likes to see the early flowers.

          			Mae Colin yn hoffi'r gwanwyn achos ei bod hi'n braf.
                    	- Colin likes the spring because it's fine.

                   	Mae e'n dwlu ar y gwanwyn am ei bod hi'n braf.
                    	 - He loves the spring because it's fine.

	7.		achos (am) ei fod e (o)        -      because he  /  because it (masculine)

                        	............achos (am) ei fod e (o)'n hoffi plannu llysiau.
                        	...........achos (am) ei fod e (o)'n cael ei ben - blwydd yn y gwanwyn.

			Roedd fy nhad yn dwlu ar y gwanwyn achos (am) ei fod e (o)'n 
			hoffi gweld y blodau'n dechrau tyfu.
                     	- My father loved the spring because he liked to see the flowers 
			   begin to grow.

          

RHAN 2

	1.	gobeithio       -        to hope

		When saying 'I hope' we can shorten 'Dw i'n gobeithio' to just 'gobeithio’

                        	 Gobeithio bod y tywydd yn braf yn Ffrainc
			        	 - I hope (Hopefully) the weather will be fine in France.

2.	After such verbs as 'credu', 'meddwl', 'gobeithio', 'gwybod', we use the 'bod' forms                                                                                                                                                                                   

                     			(fy) mod i     		ein bod ni
                     			dy fod ti        		eich bod chi
                  			ei fod e (o)     	eu bod nhw
                    			ei bod hi

                   		'Dw i'n meddwl ei bod hi'n sych iawn yn y Sahara.
                  		- I think that it is very dry in the Sahara.

               			Mae Tom yn credu ei bod hi'n wlyb yno. 
                  	-Tom believes that it is wet there.

				('Dw i'n) gobeithio ei bod hi'n heulog yno.
                   			- I hope that it is sunny there.

                			('Dw i'n) gobeithio dy fod ti'n mwynhau tywydd poeth, sych.
                  			  - I  hope that you enjoy hot, dry weather. 

                 			Rwyt ti'n gwybod (fy) mod i'n casáu tywydd gwlyb.
                   			- You know that I hate wet weather.

        				Ro'n  (Roeddwn)  i'n meddwl ei bod hi'n boeth yn Ne Ffrainc.
                 			- I thought that it was hot in the South of France.

                			Roedden nhw'n credu ei bod hi'n glir ar lan y môr.
                  		- They thought / believed that it was clear at the seaside.

                		Roeddwn i'n meddwl dy fod ti'n hoffi tywydd poeth.
                  	- I thought that you liked hot weather.

                		Roedd fy ffrind yn meddwl (fy) mod i'n hoffi tywydd oer.
                  	- My friend thought that I liked cold weather.

	3.	Remember that the 'bod' forms can be used to convey both the Past and 
Present tenses.

                    	Maen nhw'n credu ein bod ni'n casáu tywydd poeth.
                      	- They believe that we hate hot weather.

                    	Roedden nhw'n credu ein bod ni'n casáu tywydd poeth.
                           - They believed that we hated hot weather.

	4.		Notice how the past tense of verbs such as 'meddwl', 'credu', gobeithio', 
			'gwybod' is expressed

                    	Roeddwn i'n meddwl     		-     I thought      	   (lit. I was thinking)
                    	Roedd hi'n credu             	 	-     She believed 	(lit. She was believing)
                    	Roedden nhw'n gobeithio		-     They hoped     (lit. They were hoping)
                    	Roedden ni'n gwybod    		-     We knew          (lit. We were knowing)

      5.		to hate

		This can be conveyed in two ways

		(a)   By using the normal verb 'casáu'

                          		'Dw i'n casáu tywydd gwyntog.
                         		Roedden nhw'n casáu'r tywydd yn Greenland.

                      (b)  By using the idiom

                           	Mae'n gas 'da fi  (gen i) dywydd oer, gwyntog.
			- I hate cold, windy weather.

                        	Roedd yn gas 'da nhw (gynnon nhw) 'r tywydd yn
			Greenland.
			      - They hated the weather in Greenland.

                 		            Mae'n gas 'da  Mary  (gan Mary) dywydd rhy boeth.
                   		      - Mary hates too hot weather  (weather that's too hot).

		 Remember that the object undergoes a Soft Mutation after the idiom
                  (unless the word ‘the’ comes between them)

                                 Mae'n gas 'da hi / (ganddi hi)  dywydd gwyntog.

	6.		The 'bod' forms are NOT used with the Future tense. Instead, all we need to
                 use is 'y ' followed by the verb

                        			.....y bydda(f) i         	 	......y byddwn ni
                        			.....y byddi di            		......y byddwch chi
                       		.....y bydd e (o) / hi    		......y byddan nhw

      			'Dw i'n meddwl bod y tywydd yn braf.       
                		- I think that the weather is fine.
              		'Dw i'n meddwl y bydd y tywydd yn braf.
                  		- I think that the weather will be fine.   

                  		Mae Tom yn gwybod ei bod hi'n boeth yn y Sahara.
                  		- Tom knows that it is hot in the Sahara.
                   		Mae Tom yn gwybod y bydd hi'n boeth yn y Sahara.
                    	 	- Tom knows that it will be hot in the Sahara.

                    	 	Mae'n nhw'n credu (fy) mod i'n hoffi'r tywydd yn Sbaen.
                   		- They believe that I like the weather in Spain.
                    		Mae'n nhw'n credu y bydda' i'n hoffi'r tywydd yn Sbaen.
                   		 - They believe that I'll like the weather in Spain.

                          	'Dw i'n credu y bydd hi'n oeri yn yr hydref.
                			- I believe  that it will get colder  in the autumn.

               			Maen nhw'n gobeithio y bydd y tywydd yn gwella.
                  		- They hope / are hoping that the weather will improve.
         
              			Rydyn ni'n meddwl y byddwn ni'n mynd i Ffrainc yn yr hydref.
                        		- We think that we will be going to France in the autumn.

	7.		hoff     -      favourite

             	Unlike most adjectives in Welsh, 'hoff'  PRECEDES the noun, which 
                  undergoes a Soft Mutation

                         		Yr hydref ydy fy hoff dymor.
				- Autumn is my favourite season.

                         		P'un oedd hoff fis dy dad?
					- Which (one) was your father’s favourite month?

			Hoff dymor John ydy'r hydref. 
                          	- John's favourite season is autumn.
                    
                 			Yr hydref ydy hoff dymor John.
                          	- Autumn is John's favourite season.

                    		P'un ydy ei hoff fis? -  Mis Mai am fod (achos bod) y 
			tywydd yn braf.
                         	- What (Which) is his favourite month?   -  May, because the 
			  weather is fine.