GWERS 10

CYFLWYNYDD:   BASIL DAVIES

NOD:         Discussing the weather (y tywydd).

	Geirfa

	heddiw	-	today	heno	-	tonight
	y bore 'ma	-	this morning	y 'pnawn 'ma	-	this afternoon
	        ddoe	-	yesterday         neithiwr              -	   last night
	bore ddoe	-	yesterday	p'nawn ddoe	-	yesterday 				 morning			 afternoon

	braf	 -	 fine	diflas	-	miserable
	sych	 -	 dry	gwlyb	-	wet
		oer	 -	 cold			twym (SW)	-	hot
	cynnes	 -	 warm	poeth (NW)	-	hot
	gwyntog	 -	 windy
	
	         bwrw glaw -	 raining		bwrw eira	-	snowing

	y Gogledd	 -	 the North	y De	-	the South
	y tywydd	 -	 the weather

	ac	 -	 and	ond	-	but

RHAN 1

	1.	You'll remember (from Gwers 2) that when we refer to the weather 		in Welsh, we use the feminine 'hi'.  So:-	

			It is	-	Mae hi

		We place the linking word 'yn / ‘n ‘ in front of the adjective -  and this 		causes a Soft Mutation.

			diflas	-	yn ddiflas
			gwlyb	-	yn _ wlyb

	The only exception is 'braf'.  We always say 'yn braf' - without 		mutating it.
	And just as ‘It is’ abbreviates to ‘It’s’ in English, so ‘Mae hi yn’ 		abbreviates to ‘Mae hi’n’ or even ‘ Mae’n’ in Welsh.

			Mae'n sych.		
- It's dry.

			Mae’n oer.		
			- It’s cold.

			Mae’n ddiflas heddiw.	
			- It’s miserable today.

			Mae hi’n wlyb y bore ‘ma.	
			- It’s wet this morning.

	2.	People don't normally say anything controversial about the 				weather, so all you need to do is agree.  I'm sure you remember 			how to do so.

			Ydy!				-	Yes!
			Ydy wir!			-	Yes, indeed!
			Ydy, diolch byth!	-	Yes, thank goodness!

			Mae'n braf y bore 'ma.
			- Ydy wir.

			Mae'n sych heno.
			- Ydy, diolch byth.	

		Mae'n braf y p'nawn 'ma.		
		- It's fine this afternoon.
			Ydy, ac mae'n sych.		
			- Yes, and it's dry.

			Mae'n ddiflas heddiw.		
			- It's miserable today.
			Ydy - ond mae'n sych.	
			- Yes, but it's dry.

	3.	Negative statements

		Mae (hi)'n .........		-	Dydy hi ddim yn ............

		Notice that we use the word  'hi' in the negative

			Mae'n oer		-	Dydy hi ddim yn oer
			Mae'n braf		-	Dydy hi ddim yn braf
			Mae'n ddiflas	-	Dydy hi ddim yn ddiflas
			Mae'n dwym	-	Dydy hi didm yn dwym
			Mae'n boeth	-	Dydy hi ddim yn boeth

	4.	To agree with a negative statement you say:

			Nac ydy!				-	No!
			Nac ydy, wir!			-	No indeed!
			Nac ydy, diolch byth! 	-	No, thank goodness!

	5.	Don't forget that you can extend your sentences by using 'ac' or 'ond'.

			Mae'n sych heddiw ond dydy hi ddim yn oer.
			- It's dry today but it isn't cold.

			Mae'n oer y bore 'ma.
			- It's cold this morning.
			Ydy - ond dydy hi ddim yn wlyb.
- Yes - but it isn't wet.

RHAN 2

	1.	To ask someone what the weather is like:

		Ydy hi'n .................?		-	Is it.............?
		
			Ydy hi'n bwrw glaw?				
			- Is it raining?

			Ydy hi'n sych heno?		
			- Is it dry tonight?

			Ydy hi'n braf ym Mangor?
			- Is it fine in Bangor?

			Ydy hi'n boeth/dwym?		
			- Is it hot?

			Ydy hi'n sych?				
			- Is it dry?

	2.	Again you respond by saying:

		Ydy (wir / diolch byth)	-	Yes (indeed / thank goodness)
		Nac ydy (wir / diolch byth)	-	No (indeed / thank goodness)

			Ydy hi'n braf ym Mangor?
			- Ydy, wir!
		
			Ydy hi'n bwrw glaw?
			- Nac ydy, diolch byth!

	3.	You can now make a positive statement, a negative statement, agree 		with the statements, ask a question and reply to it.

			Mae'n wyntog.				-	Ydy / Nac ydy!
			Dydy hi ddim yn wyntog.	-	Ydy / Nac ydy!	
			Ydy hi'n wyntog?			-	Ydy / Nac ydy!	

4. 	To make a comment about the weather in the past, we say:

				Roedd hi'n      -	It was 

			Roedd hi'n braf.		
			- It was fine.

			Roedd hi'n ddiflas.	
			- It was miserable.

			Roedd hi'n oer.		
			- It was cold.

			Roedd hi'n boeth  /dwym. 	
			- It was hot.

			Roedd hi'n bwrw glaw.	
			- It was raining.

	5.	To agree we say:

			Oedd (wir / diolch byth)   -  Yes (indeed / thank goodness)

		Roedd hi'n bwrw glaw ddoe.
		- It was raining yesterday.
		Oedd, wir!
		- Yes indeed!

	6.	To make a negative comment about weather in the past, we say

			Doedd hi ddim yn 	-	It wasn't ........

			Doedd hi ddim yn bwrw eira.
			- It wasn't snowing.

			Doedd hi ddim yn wyntog.	
			- It wasn't windy.

			Doedd hi ddim yn oer.		
			- It wasn't cold.

	7.	To respond to a negative comment, we say:

			Nac oedd (wir / diolch byth)	  -    No (indeed / thank goodness)

			Doedd hi ddim yn wyntog ddoe.
			- It wasn't windy yesterday.
			Nac oedd, diolch byth!
			- No, thank goodness!

	8.	To ask a question in the past tense

			Oedd hi'n ...........?     -	Was it...........?

			Oedd hi'n oer yn Aberystwyth?  -  Oedd, wir!
			- Was it cold in Aberystwyth? -	Yes, indeed!
					.
		Oedd hi'n braf yn y Gogledd?  -  Nac oedd.
		- Was it fine in the North?   -  No.

	9.	You can now make a positive statement, a negative statement, ask a 				question and reply to it in the Past Tense:

		Roedd hi'n gynnes.		-	Oedd / Nac oedd!
		Doedd hi ddim yn gynnes.	-	Oedd / Nac oedd!
		Oedd hi'n gynnes?		-	Oedd / Nac oedd!

	10.	Learn!
		
		Present Tense			Past Tense

		Mae (hi)' oer.				Roedd hi'n oer.
		- It's cold.					- It was cold.

		Dydy hi ddim yn oer.		Doedd hi ddim yn oer.
		- It isn't cold.				- It wasn't cold.

		Ydy hi'n oer?				Oedd hi'n oer?
		- Is is cold?				- Was it cold?

		Ydy!					Oedd!
		- Yes (it is)!				- Yes (it was)!

		Nac ydy!					Nac oedd!
			- No (it isn't)!					- No (it wasn't)!

	11.	A simple conversation	

		Nigel:	Bore da Basil.  Mae'n braf y bore 'ma.
		Basil:	Ydy - ac mae'n gynnes.  'Dw i'n chwarae tenis y p'nawn 'ma.
		Nigel:	Mae'n mynd i fod  (going to be) yn braf ac yn gynnes yn
				p'nawn 'ma.
		Basil:	Da iawn.  'Dw i'n hoffi chwarae tenis pan (when) ydy hi'n braf ac 				yn 	gynnes.
		Nigel:	Roedd hi'n ddiflas ddoe.
		Basil:	Oedd wir! Roedd hi'n wlyb ac yn wyntog.
		Nigel:	Ac roeddwn i (I was) yn chwarae rygbi neithiwr.
			'Dw i' ddim yn hoffi chwarae rygbi pan ydy hi'n wlyb ac yn 				ddiflas ac yn wyntog.
		Basil:	Roedd hi'n dwym yn yr haf (in the summer)!
		Nigel:	Oedd wir!