TOOS, Dagaal xooggan oo magaalada Baydhabo ku dhex maray ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka

Tebin toos ah

1. 2 Saacadood ka horDadka bowdyaha weyn leh maka cimri dheer yihiin dadka kale?

   Sida ay khubarradu sheegeen, lahaanshaha bowdo waaweyn ayaa lala xiriiriyay cimri dheer, sababtuna waxay ku jirtaa qaab-dhismeedka gaarka ah ee bowdadu leedahay. Khubaradu waxay xuseen in bowdada iyo sinta ay ka duwan yihiin meelaha kale ee jirka. Dufanka halkaas ku urura ma aha mid khatar ah sida dufanka ku urura caloosha.

   Baruurta bowdada waxay leedahay shaqo muhiim ah oo ah inay jirka ka nuugto sonkorta iyo kolestaroolka xun, isla markaana ay soo saarto hormoono ka hortaga caabuqa. Taasi waxay ka ilaalinaysaa qofka bowdaha waaweyn qaba wadne xanuun iyo sonkorow. Sidoo kale muruqa bowdaha waa muruq weyn oo xoog badan. Wuxuu caawiyaa gubidda sonkorta dhiigga ku jirta wuxuuna ka dhigaa qof firfircoon. Qofka muruq badan leh khatarta dhicidda, tabardarrida iyo cudurada la xiriira gabowga way ku yaraataa.

   Sawir ayaa lagu tusay lix dumar ah oo kala duwan qaab ahaan, cabbir ahaan iyo qowmiyad ahaanba. Waxay dhabarka aadiyeen kamaradda waxaana muuqda qaabka jidhkooda iyo sida ay isaga duwan yihiin. Dhammaantood waxay xiran yihiin dharka hoose oo midabyo kala duwan leh, taas oo muujinaysa kala duwanaanshaha jidhka dabiiciga ah. Gadaashooda waxaa ka muuqda combyuutar lagu daray calaamad iskutallaab ah oo buluug ah, taas oo muujinaysa sida xarriiqda bowdada ay isugu dhaafsiisan tahay.

   Gabadh lagu magacaabo Tasha Thompson oo ah orodyahan ka timid dalka UK ayaa mar walba isku aragta bowdaheeda oo waaweyn. Markay muraayadda eegto ama ay ka fikirto jirkeeda waxay dareentaa inay jeclaan lahayd haddii bowdaheedu aysan sidaas u weyneyn.

   Sababta ayaa ah in dhaqamo badan oo adduunka ah gaar ahaan meelaha qaarkood ay qurux u arkaan lugaha caatada ah. Marka qof bowdadiisu weyn tahay wuxuu dareemaa inuu ka duwan yahay ama uusan gaarin heerka quruxda ee dadku filayaan. Taasi waxay keeni kartaa xishood iyo isku qanacsanaan la'aan.

   Halkan ka sii akhri

2. 3 Saacadood ka horIiraan oo sheegtay marka uu furmi doono marin biyoodka Hormuz

   Yadollah Javani, oo ah ku-xigeenka arrimaha siyaasadda ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC), ayaa yiri: “Dagaalku waa inuu ku dhammaadaa heshiiska Islamabad, furitaanka Marin-biyoodka Hormuzna wuxuu dhici doonaa marka Maraykanku fuliyo waajibaadkiisa ku xusan heshiiskan.”

   Wareysi uu siiyay Young Journalists Club, oo xiriir la leh Raadiyaha iyo Telefishanka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, Mr. Javani wuxuu sheegay: “Marin-biyoodka Hormuz iyo hab-maamulka lagu maamulo waligiis dib uguma laaban doono sidii uu ahaa dagaalka ka hor.”

   Ku-xigeenka arrimaha siyaasadda ee Ilaalada Kacaanka ayaa sheegay in Maraykanka, Israa’iil iyo xulafadooda “ay bilo badan isku dayayeen inay Iran kala wareegaan gacan-ku-haynta Marin-biyoodka Hormuz, balse ay ku guuldarreysteen.”

   Wuxuu sidoo kale intaas ku daray: “Waxa hadda laga hadlayo ee ah marin-biyood u dhexeeya Iran iyo Cumaan wuxuu khuseeyaa oo keliya xilliga dagaalku dhammaado, dagaalkuna si dhab ah ayuu u dhammaan doonaa.”

   Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

   Banderol: Wax ka ogow gantaallada Ruushka ee sida Drone-ka u shaqeeya

   Guur dhif ah: walaalo mataano ah oo guursaday gabdho mataano ah oo ay isku mehriyeen wadaaddo mataano ah

3. 3 Saacadood ka horWararkii ugu dembeeyey ee doorashada Zambia, xilli dowladdu sheegtay in dad la xirxiray

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Ciidamada ammaanka ee Zambia ayaa qabtay hub, waxayna xireen 11 qof, oo ay ku jiraan xubno sare oo ka tirsan mucaaradka, kuwaas oo sida ay dowladdu sheegtay lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen qorshe kacdoon ah.

   Musharraxa mucaaradka ee doorashadii madaxtinimo ee Khamiistii la soo dhaafay, Brian Mundubile, ayaa sidoo kale lagu helay goobta weerarka ciidamada ay ka fuliyeen caasimadda Lusaka, sida uu sheegay sarkaalka ugu sarreeya dowladda, Patrick Kangwa.

   Mundubile ayaa sheegay in weerarkii habeenkii Jimcaha uu ahaa “isku day noloshayda lagu doonayay,” isagoo intaas ku daray in “asxaabtii ila joogtay la toogtay” hortiisa.

   Iyadoo natiijooyinka laga helay in ka badan kala bar deegaannada doorashada, wuxuu ka dambeeyaa madaxweynaha xilka haya, Hakainde Hichilema. Mundubile ayaa horay u sheegay inuu ku guuleystay doorashada, wuxuuna ku eedeeyay inay jireen khaladaad iyo is-daba-marin codbixineed.

   Hase yeeshee, ma uusan soo bandhigin caddeymo faahfaahsan oo ku saabsan eedeymahaas ama cidda la toogtay Jimcihii. Dhab ahaantii, waxaa yaraaday caddeymo la taaban karo oo taageeraya eedeymaha ay mucaaradka, dowladda iyo guddiga doorashadu jeediyeen kaddib codbixintii Khamiistii.

   Mas’uuliyiintu waxay beeniyeen eedeymaha ku saabsan in codadka la musuqmaasuqay, halka kormeerayaasha doorashadu hadalladoodii hordhaca ahaa ku tilmaameen maalintii doorashada mid guud ahaan nabad ah oo nidaamsan.

4. 5 Saacadood ka horDowladda Soomaaliya oo war ka soo saartay wixii maanta Baydhabo ka dhacay

   Dowladda Federaalka ee Soomaaliya gaar ahaan wasaaradda gaashaandhigga ayaa war ka soo saartay dagaal xooggan oo maanta ka dhacay bartamaha magaalada Baydhabo

   War-saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in Abaare 5:00 subaxnimo, fariisimo ay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ku leeyihiin magaalada Baydhabo ay weerar ku soo qaadeen maleeshiyaad isugu jira Al-Shabaab iyo kuwa taabacsan Cabdicasiis Laftagareen, kuwaas oo weerarka u adeegsaday bay tiri wasaaraddu gaadiid laga soo buuxiyay walxaha qarxa.

   “Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa si xirfad iyo geesinimo leh uga hortagay weerarka, iyagoo fashiliyay qorshihii kooxaha weerarka soo qaaday ee ahaa inay qalqal geliyaan amniga iyo xasilloonida magaalada Baydhabo”, ayay tiri.

   “Intii uu socday iska-horimaadka, Ciidanka XDS ayaa dilay ku dhowaad 30 ka mid ah maleeshiyaadkii weerarka soo qaaday, halka qaar kalena nolosha lagu qabtay. Ciidamada ayaa sidoo kale gacanta ku dhigay hub iyo gaadiid ay wateen kooxihii weerarka soo qaaday”, ayay intaas ku dartay.

   Waxay sheegtay wasaaraddu in ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ay weli wadaaan hawlgal lagu xaqiijinayo amniga magaalada, laguna baacsanayo haraadiga maleeshiyaadka ku dhuumaaleysanaya ayay tiri qeybo ka mid ah magaalada Baydhabo.

   “Wasaaradda Gaashaandhigga waxay shacabka Soomaaliyeed la wadaagi doontaa faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan weerarka iyo natiijada hawlgalka marka uu soo gabagaboobo” ayay ku soo gabagabeeyeen.

5. 6 Saacadood ka horDhibaatooyinka dhaqaale ee muddada dheer socdaa waxay saameyn karaan maskaxda – Daraasad

   Subaxdii marka aad telefoonkaaga furato oo aad ku aragto farriin ku saabsan deyn, iyadoo kiradii gurigu soo dhowdahay, lacagtii waxbarashada carruurtuna ku sugayso, halka qiimaha cuntaduna uu sii kacayo. Halkii aad maalinta si deggan u bilaabi lahayd, maskaxda waxaa qabsada hal su'aal: "Xaggee ayaan lacag ka heli doonaa?"

   Dad badan oo ku nool qaaradda Afrika, gaar ahaan kuwa ku nool Bariga Afrika, xaaladdan ma aha wax muddo gaaban socda. Waa qayb ka mid ah nolol maalmeedka.

   Laakiin hadda, daraasad cusub ayaa muujinaysa in cadaadiska dhaqaale ee muddada dheer uu saameyn ku yeelan karo wax ka badan oo keliya xaaladda koontada bangiga. Waxa kale oo uu saameyn karaa caafimaadka maskaxda.

   Daraasad ay sameeyeen saynisyahanno Britain u dhashay ayaa lagu ogaaday in dadka muddo dheer la nool dhibaatooyin dhaqaale ay marka ay gaaraan da'da dhexe u badan tahay inay hoos u dhac ku yimaadaan xusuusta, awoodda fikirka iyo habka ay u farsameeyaan xogta.

   Cilmi-baarayaashu waxay muddo tobannaan sano ah la socdeen in ka badan 2,700 qof oo dhashay bishii Maarso 1946, iyagoo baarayay sida xaaladdooda dhaqaale ay u saameysay caafimaadka maskaxda markii ay gaareen da'da dhexe.

   Natiijooyinka daraasadda ayaa muujinaya in ka-qaybgalayaashii inta badan noloshooda qaangaarnimada, laga bilaabo da'dii labaatanaadka ilaa horraantii kontomaadka, ku jiray dadka dakhligoodu ugu hooseeyo ay si ka liidatay uga soo baxeen tijaabooyinka xusuusta iyo awoodda fikirka.

   Sidoo kale, dadka sheegay inay laba jeer ama ka badan ku guuldarreysteen inay bixiyaan biilashooda xilligii ay ku jireen soddonaadkii iyo afartamaadkii ayaa u muuqday inay u badan tahay inay yeeshaan xusuus daciif ah iyo xawaare gaabis ah oo ay xogta ku farsameeyaan marka ay gaaraan da'da dhexe.

   Sii akhri

6. 7 Saacadood ka horWar deg deg ah, Wasiir Israa’iili ah oo ku baaqay in 30 ilaa 40 Falastiiniyiiniyiin ah Qaza lagu dilo habeen kasta

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Wasiirka Amniga Qaranka ee Israa’iil, Itamar Ben-Gvir, oo ka tirsan garabka midig ayaa sheegay, in ciidamada Israa’iil ay Gaza ku dilaan “30 ama 40 qof” habeen kasta. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in dadkaas aysan khasab ahayn inay yihiin kuwa xilligaas si toos ah khatar ugu ah amniga, sida ay sheegtay Al Jazeera.

   Ben-Gvir ayaa hadalladan ka sheegay wareysi podcast ah oo uu la yeeshay Rom Braslavski, oo ah la-hayste hore oo Israa’iili ah oo lagu hayay Gaza xilli Israa’iil ay dagaal ka wadday halkaas, kaddib weerarradii uu Hamas hoggaaminayay ee dhacay Oktoobar 2023. Qayb ka mid ah wada sheekeysiga ayaa internetka ku faafay Axaddii, waxaana si weyn u baahiyay warbaahinta Falastiiniyiintu.

   “Waxaa halkaas jooga dad aan u qalmin inay noolaadaan. Waa inaanay sii noolaan. Xitaa dad ma aha,” ayuu Ben-Gvir ku daray, isagoo ku baaqaya in Falastiiniyiinta Gaza si la bartilmaameedsado oo la dilo.

   Hadalladan waxay ka mid yihiin hadallo badan oo muran dhaliyay oo uu Ben-Gvir horey u jeediyay. Wasiirkan wuxuu ka tirsan yahay xukuumadda isbahaysiga ee Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, wuxuuna mas’uul ka yahay booliska iyo adeegyada xabsiyada Israa’iil.

   Ben-Gvir ayaa sii kordhiyay saamayntiisa siyaasadeed ee Israa’iil, iyadoo dalkaasi uu ku soo wajahan tahay doorasho la qorsheeyay inay dhacdo 27-ka Oktoobar.

   Sidoo kale akhri

   Netanyahu oo UK ku tilmaamay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain"

   Netanyahu oo Mamdani eedeyn cusub u jeediyay kadib markii loogu hanjabay in la xiri doono

7. 7 Saacadood ka horKaniini laga helo farmashiyeyaasha Soomaalida oo yareyn kara khatarta cudur halis ah

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Nick James, oo ah xubin ka tirsan golaha wasiirada Ingiriiska oo ku jira sano afartanaad, ayaa bilaabay inuu ka walwalo caafimaadkiisa ka dib markii hooyadii ay u dhimatay kansar kadibna walaalkiis iyo qaraabo kale uu ku dhacay kansarka mindhicirka.

   Wuxuu qaatay go'aan ah in lagu sameeyo baaritaanka hidda-sidaha, kaa oo daaha ka qaaday in uu leeyahay hidde-side cilladaysan, oo la og yahay inuu keeno xaaladda loo yaqaano Lynch syndrome, xaalad si weyn u kordhisa khatarta ah inuu ku dhaco qofka nuuca kansarkaan.

   Si kastaba ha ahaatee, James wuxuu caawimo ka helay ilo aan la filayn markii uu noqday qofkii ugu horreeyay ee iska diiwaangeliya tijaabo caafimaad oo loogu talagalay in lagu go'aamiyo in qaadashada aspirin-ka ay ka hortagi karyo kansarka.

   Qiyaastii 80% dadka qaba Lynch syndrome waxay yeelan doonaan kansarka mindhicirka inta ay nool yihiin.

   Si kastaba ha ahaatee, ilaa hadda arrintaan waa ay anfacday James. "Waxa uu qaadanayey asbiriin iyada oo la kor joogteynayo muddo toban sano ah hadda, ilaa hadda, kuma uusan dhicin wax kansar ah," ayuu yiri John Burn, oo ah borofisar ku takhasusay hidde-sideyaasha kiliinikada ee Jaamacadda Newcastle.

   Waxay u muuqataa wax aan la rumaysan karin, haddana waxaa muddo dheer jiray calaamado muujinaya in dawadani ay yarayn karto fursadaha kansarka mindhicirka ee fida.

   Sanadkii la soo dhaafay, tijaabooyin taxane ah iyo daraasado ayaa xoojiyay caddayntan. Dalalka qaar ayaa mar hore wax ka beddelay hab-raacooda caafimaad si loogu daro

   "Daawadaan cajiibka ah waxay ka shaqeysaa gudaha iyo dibadda unugga," Martling ayaa sharraxay, sidaas darteed dhowr habab oo kala duwan ayay wax u qabataa..

   Shaqadoodu waxay ku wajahan tahay maadada enzyme-ka ee loo yaqaan COX-2, taas oo, sida aynu ognahay, ay joojiso aspirin.

   Enzyme waxay gacan ka geysataa soo saarista hormoonnada la midka ah 'prostaglandins', taas oo seenyaaleysa koritaanka unugyo aan la xakameyn karin.

   Waxay ogaadeen in hidde-sidahan lagu hawlgelin karo cunsur xinjiro ah oo loo yaqaan thromboxane A2, kaas oo -sida magaceedu tilmaamayo - ka caawisa dhiigga inuu sameeyo xinjiro marka aan dhaawacno.

   Sababtoo ah aspirin wuxuu joojiyaa thromboxane, sidaas darteed waxay ka dhigi kartaa unugyada kansarka kuwa aad ugu muuqda habka difaaca jirka. Ogaanshaha arrinkaan ayaa ka yaabisay kooxda.

   Cilmi-baarista Roychoudhuri waxaa lagu sameeyay jiirka, marka ma dammaanad qaadi karno in natiijadu ay sidoo kale ansax u tahay marka loo eego aadanaha.

   Si kastaba ha ahaatee, cilmi-baaris xiiso leh oo uu sameeyay Langley iyo asxaabtiisa ayaa muujiyay in dadka uu ku dhacay kansarka mindhicirka ama caloosha ay leeyihiin heerar aad uga sarreeya thromboxane marka loo eego shakhsiyaadka caafimaadka qaba-xitaa ilaa lix bilood ka dib daaweynta lagu guuleysto - iyagoo soo jeedinaya in walaxdani ay sidoo kale noqon karto arrin horseed u ah metastasis ee bini'aadamka.

8. 8 Saacadood ka horWar deg deg ah, Dagaal xooggan oo magaalada Baydhabo ku dhex maray ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka

   

   Xigashada Sawirka, Social

   Wararka ka imaanaya magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Bay ayaa sheegaya inuu halkaas Isniinta maanta ah dagaal xooggan ku dhex maray ciidamada dowladda federaalka ee Soomaaliya iyo kooxo hubeysan oo mucaarad ah.

   Sarkaal ka tirsan ciidanka dowladda ayaa xog uu siiyay wakaaladda wararka ee Reuters ku xaqiijiyay warkan. Waxaa sidoo kale isla warbaahintaas la hadlay qof ka soo jeeda deegaanka.

   “Maleeshiyaad daacad u ah madaxweynihii hore ee Baydhabo ee Laftagareen ayaa magaalada Baydhabo ka soo galay laba jiho, iyagoo wajahaya laba guuto oo ka tirsan ciidamada federaalka. Dagaalkuna hadda wuu sii xoogeysanayaa,” ayuu Reuters u sheegay qof ganacsi dukaan ah leh oo ku nool magaalada Baydhabo.

   Wararka ayaa isa soo taraya,BBC-duna waxay weli isku dayeysaa inay la hadasho mas’uuliyiinta dowladda, wixii ka soo kordhana halkan ayaad kala socon doontaan.

9. 8 Saacadood ka horIran oo abaal-marin lacageed u ballan qaadday haweenkii dila ama soo qabta askari Mareykanka

   

   Xigashada Sawirka, IRNA

   Taliyaha sare ee ciidamada Iran, Amir Hatami, ayaa sheegay in dowladda Iran ay $60,000 abaalmarin ahaan u siin doonto haweeney kasta oo disha ama qabata askari Mareykan ah, kadibna u soo dhiibta dowladda.

   Waxa uu sheegay in sidoo kale ragga sameeya arrintaas iyagana la siin doono $30,000, oo uu sheegay inay u dhiganto 5 bilyan oo oo lacagta Iran ah.

   Hatami ayaa hadalkan sheegay xilli uu ka hadlayay shir loo qabtay munaasabadda Maalinta Saxafiyiinta.

   Waxa kale oo uu sheegay in qofkii ku guuleysta inuu dilo askari Mareykan ah la siin doono abaalmarin laba jibbaaran iyo hub cusub. Hubkaas, ayuu sheegay, in lagu keydin doono matxaf loogu talagalay in lagu xuso dadka falalkaas sameeya.

   Ma jiro warbixin rasmi ah oo laga soo saaray joogitaanka ciidamada dhulka ee Mareykanka gudaha Iran tan iyo markii uu dagaalku billowday, marka laga reebo hal dhacdo oo dhacday bishii Abriil ee sannadkii hore, markaas oo la badbaadiyey duuliye Mareykan ah oo diyaaraddiisu burburtay.

   Taliyaha ciidamada Iran ayaa intaas ku daray: “Joogitaanka Mareykanka gebi ahaan ‘waa laga saaray’ gobolka, marka laga eego aragtida Tehran, ciidamada Mareykanku mar dambe xaq uma laha inay galaan Gacanka, Marinka Hormuz iyo Badda Cumaan.”

   Warar dheeraad ah:

   Netanyahu oo UK ku tilmaamay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain"

   Morocco oo xirtay tobnaan muhaajiriin ah oo isku dayayay inay u gudbaan Ceuta, sida ay wararku sheegayaan

10. 9 Saacadood ka hor7-da dal ee Afrika ugu ‘halista badan’ dhanka amniga

    

    Xigashada Sawirka, Social

    Koonfurta Saxaraha Afrika waxay sanad ka hor la kulantay hoos u dhac ku yimid heerarka nabadda, iyadoo celceliska xaaladda nabadeed ee gobolka uu hoos ugu dhacay 0.17%.

    Inkasta oo qaar ka mid ah dalalka ay horumar ka sameeyeen dhinaca nabadda, haddana kala bar dalalka gobolka ayaa xaaladdoodu sii xumaanaysay.

    Sida lagu sheegay Warbixinta Nabadda Adduunka ee sanadkii hore (GPI), tirada colaadaha ka jira gobolka ayaa gaartay heerkii ugu sarreeyay tan iyo Dagaalkii Labaad ee Adduunka.

    Dalal badan ayaa uga jawaabaya xaaladdan iyagoo xoojinaya ciidamadooda milatari.

    Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Kongo (DR Congo): Waxay caqabado waaweyn oo dhinaca amniga ah, gaar ahaan kororka qalalaasaha siyaasadeed iyo argagixisada, siiba gobolka Saaxilka Dhexe.

    Koonfurta Suudaan: Waxaa lagu qiimeeyay inay tahay dalka ugu nabad-darrada badan ee gobolka Koonfurta Saxaraha Afrika.

    Mali: Sida ku cad Warbixintii Nabadda Adduunka ee 2025, xaaladda nololeed ee dalka Mali ayaa sii ahaanaysa mid aad u adag, gaar ahaan bishii Luulyo 2025-kii.

    Deegaanno dhowr ah ayaa muddo dheer la daalaa-dhacayay amni-darro iyo xasillooni-darro joogto ah.

    Burkina Faso: Tan iyo sanadkii 2015, Burkina Faso waxay wajaheysay colaad sii xumaanaysa, taas oo ay hurinayaan kooxo hubeysan oo Islaamiyiin ah.

    Soomaaliya: Dhinaca Soomaaliya, xaaladda amni ayaa weli ah mid aan si buuxda u degganayn. Kooxda Al-Shabaab ayaa fulisay weerarro culus oo ay u adeegsanayso qaraxyo, ismiidaamin iyo dilal qorshaysan oo lala beegsado shaqsiyaad gaar ah. Deegaano qaar ah ayay weli heystaan oo iyagu gacanta ku hayaan, inkastoo dowladdu la wareegay deegaanada qaar ee ay qabsadeen.

    Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe: Xaaladda Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe (CAR) ayaa iyaduna ah mid adag. Shacabka Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe ayaa weli la kulmaya dhibaatooyin ka dhashay dagaallada u dhexeeya kooxo iska soo horjeeda.

    Nigeria: Tirakoobyada ku jira Warbixinta Nabadda Adduunka ee 2025, gaar ahaan kuwa ku saabsan “aragtida dambiyada iyo waayo-aragnimada amni-darrada ee Nigeria”, ayaa ah kuwo walaac leh.

    Sidoo kale akhriso

    Wax ka ogow tobanka waddan ee Afrika ugu nabdoon 2025

11. 9 Saacadood ka horTrump oo ka hadlay heshiiskii difaac ee ay dhawaan saxiixdeen Turkiga Pakistan iyo Sacuudiga

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, ayaa ka falceliyay heshiiska difaaca wadajirka ah ee Maka ee ay kala saxiixdeen Sacuudiga, Turkiga iyo Pakistan.

    Donald Trump ayaa hambalyo u diray hoggaamiyeyaasha saddexda dal, isagoo heshiiska ku tilmaamay “tallaabo geesinimo leh.”

    Trump ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa Truth Social ku yiri:

    “Aad ayaan ugu faraxsanahay inaan arko in Sacuudiga, Turkiga iyo Pakistan ay dhawaan saxiixeen Heshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Maka.”

    Wuxuu sheegay in heshiisku muujinayo in Bariga Dhexe uu isu soo dhowaanayo, isla markaana dalalku ay hadda awood u yeelan doonaan inay si ka xoog badan sidii hore isu difaacaan. Wuxuuna hambalyo u diray hoggaamiyeyaasha saddexda dal, isagoo heshiiska ku tilmaamay “tallaabo weyn, geesinimo leh oo muhiim ah.”

    Waxaa xusid mudan in Heshiiska Difaaca Wadajirka ah ee Maka uu dhigayo, in haddii mid ka mid ah saddexda dal—Sacuudiga, Turkiga ama Pakistan—uu la kulmo weerar hubaysan, weerarkaas loo aqoonsan doono weerar lagu qaaday dhammaan saddexda dal.

    Heshiiska ayaa lagu saxiixay magaalada Maka 7-dii Agoosto 2026, waxaana saxiixay Dhaxal-sugaha Sacuudiga Mohammed bin Salman, Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan iyo Raysal Wasaaraha Pakistan, Shehbaz Sharif.

    Warar kale oo dheeraad ah

    Maxaad kala socotaa heshiiska difaac ee seddex-geesoodka Sacuudiga, Pakistan iyo Turkiga

    Muxuu waddankaan saaxiibka la ah Soomaaliya u diiday in uu ku biiro heshiiska Turkiga, Sacuudiga iyo Pakistan?

12. 17 Agoosto 2026Israa’iil oo dal ay Soomaali badan ku nooshahay ku tilmaamay Jamhuuriyad Islaami ah

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Afhayeenka Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil ayaa difaacay hadalka Benjamin Netanyahu, isagoo taageeray aragtida hoggaamiyihiisa ee ah in Ingiriiska lagu tilmaamo "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain."

    Netanyahu ayaa wareysi uu siiyay podcast ka baxa Raadiyaha Ciidanka Israa'iil ku xusuustay inuu mar la kulmay wiilka uu awoowaha u yahay Winston Churchill, oo uu ku tilmaamay "qof Israa'iil jecel". Hase yeeshee, wuxuu sheegay in maanta aysan suurtagal ahayn in qof sidaas oo kale ah laga helo Ingiriiska.

    Wuxuu intaas ku daray in Ingiriiska maanta uu yahay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain."

    Dowladaha UK iyo Israa'iil ayaa muddo dheer ahaa xulafo dhow, balse wixii ka dambeeyay dagaalka Gaza, xiriirkooda waxaa soo kala dhex galay khilaafyo sii xoogeysanaya.

    Tan iyo markii uu dagaalka Gaza billowday, xiriirka labada dowladood ayaa sii xumaaday, iyadoo ay soo baxeen xiisado iyo is-mariwaa siyaasadeed oo u dhexeeya labada dhinac.

    Xiriirka taariikhiga ah ee UK iyo Israa'iil

    Britain waxay ka mid ahayd waddamadii door weyn ka qaatay aasaaskii Israa'iil. Tusaalaha ugu weynna waa Bayaankii Balfour, oo loo arko mid ka mid ah dhagaxyadii aasaaska u ahaa samaysanka Israa'iil.

    Sannadkii 1917, Britain waxay dhulkii Falastiin kala wareegtay Boqortooyadii Cusmaaniyiinta. Waxay sidoo kale taageertay in dadka Yuhuudda ah ay Falastiin ka samaystaan deegaan ay ku noolaadaan. Arrintan waxaa lagu muujiyay Bayaankii Balfour.

    Bayaankaas oo ka koobnaa qiyaastii 60 eray ayaa lagu sheegay in Britain ay taageerayso in dadka Yuhuudda ah ay Falastiin ka sameystaan "guri qaran". Isla bayaankaas waxaa lagu daray in aan la samayn karin wax tallaabo ah oo wax u dhimaysa xuquuqda madaniga ah iyo tan diimeed ee dadka aan Yuhuudda ahayn ee ku nool Falastiin.

    Faahfaahin dheeraad ah

    Netanyahu oo UK ku tilmaamay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain"

13. 17 Agoosto 2026Somaliland oo war ka soo saartay booqashada QM ee magaalada Laascaanood ee Waqooyi Bari

    

    Xigashada Sawirka, Madaxtooyada Waqooyi Bari

    War-saxaafadeed ay soo saartay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Somaliland ayaa lagu sheegay in Somaliland ay weli ka go’an tahay fududeynta gaarsiinta gargaarka bani’aadannimo dhammaan dadka u baahan, oo ay ku jiraan bulshada ku nool Laascaanood.

    Si kastaba ha ahaatee, Somaliland waxay sheegtay in booqashooyinka saraakiisha sare ee Qaramada Midoobay ee goobaha xasaasiga ah ee dhinacyada siyaasadda iyo amniga ay tahay in lagu maro habraacyada diblomaasiyadeed ee jira.

    Waxay intaas ku dartay in booqashooyinka noocaas ah loo baahan yahay in dowladda Somaliland horay loogu sii wargeliyo, lagala tashado, isla markaana lala sameeyo isku-duwid rasmi ah.

    Somaliland waxay sheegtay inay qiimeyso xiriirka iyo iskaashiga muddada dheer ee ay la leedahay Qaramada Midoobay, iyadoo xustay inay doonayso in wada-shaqayntaasi ay sii socoto.

    Somaliland waxay sidoo kale sheegtay inay filayso in mustaqbalka si buuxda loo dhowro habraacyada diblomaasiyadeed iyo waddooyinka rasmiga ah ee isgaarsiinta.

    Hadalkaan ayaa ku soo aadaya iyadoo Ku-simaha Madaxweynaha uu xafiiskiisa ku qaabilay wafdi uu hoggaaminayay ku xigeenka Ergayga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya, ahna Isuduwaha Arrimaha Gargaarka bani’aadannimada George Conway.‎‎Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga iyo wada-shaqaynta dowladda Waqooyi Bari Soomaaliya iyo Qaramada Midoobay.

14. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Kumanaan qof oo ku barakacay dhulgariir dalka Indonesia ku dhuftay

    

    Xigashada Sawirka, Shutterstock

    Qiyaastii 5,000 qof ayaa ku barakacay dhulgariir xooggan oo ka dhacay Indonesia, kaas oo sababay dhimashada ugu yaraan 53 qof.

    Shaqaalaha samatabbixinta ayaa weli baadi-goobaya dad laga yaabo inay ka badbaadeen dhulgariirka cabbirkiisu ahaa 7.7 magnitude, kaas oo ku dhuftay jasiiradda Flores wax yar ka hor 5:00 subaxnimo waqtiga maxalliga ah Jimcihii.

    Warbixinno hordhac ah ayaa sheegaya in in ka badan 900 guri iyo boqolaal dhisme oo kale ay si weyn u burbureen ama u waxyeelloobeen, kaddib dhulgariirka iyo 341 gariir oo daba socday. Sidaas waxaa sheegay Hay’adda Qaranka Indonesia u qaabilsan Maareynta Musiibooyinka.

    Baaxadda dhabta ah ee khasaaraha weli si buuxda looma oga, iyadoo xogta ku saabsan musiibadu ay soo baxeyso. Dhanka kale, dhulgariir kale oo cabbirkiisu ahaa 6.9 magnitude ayaa ka dhacay meel kale oo Indonesia ah, taasoo xusuusin u ah sababta gobolkaasi loogu yaqaan “Giraanta Dabka” .

15. 17 Agoosto 2026'Caadi ayuu u waashay': Trump oo canaantay Putin ka dib weerarradii Ukraine

    

    Xigashada Sawirka, Reuters

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in uusan la dhacsaneyn dhiggiisa Ruushka Vladimir Putin, ka dib markii uu duqeyn ballaaran oo dhanka cirka ah ku qaaday Ukraine.

    Dhaleecayn aan looga baran waayahan ayuu Trump ka dul dhacay Putin, isagoo is weydiiyey waxa baas ee helay. Wuxuuna goor dambe Putin ku tilmaamay "nin waalan".

    Halkaan ka akhri warbixintan: 'Caadi ayuu u waashay': Trump oo canaantay Putin ka dib weerarradii Ukraine

16. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Trump oo u hiiliyay hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa sheegay in Maraykanku si weyn u yareyn doono dhoollatusyada milatari ee wadajirka ah ee uu la sameeyo Kuuriyada Koonfureed.

    Trump ayaa sheegay in go’aanka uu qayb ahaan ku saabsanyahay xiriirka wanaagsan ee uu la leeyahay hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi, Kim Jong Un. Waxa kale oo uu dhoollatusyada ku tilmaamay kuwo qaali ah oo fariin aan habboonayn oo colaadeed u diraya Kuuriyada Waqooyi.

    Trump ayaa sidoo kale xusay in Kuuriyada Koonfureed ay dhawaan diiday inay Maraykanka kala shaqeyso dadaallada lagu doonayo in Iran laga dhigo dal aan hub nukliyeer lahayn.

    Go’aankan ayaa ku soo beegmaya xilli Maraykanka iyo Kuuriyada Koonfureed ay qorsheynayeen inay Isniinta bilaabaan dhoollatuskooda militari ee sanadlaha ah, kaas oo la qorsheeyay inuu socdo 11 maalmood. Labada dal ayaa dhoollatusyada ku tilmaama kuwo difaac ah oo loogu talagalay in lagu xoojiyo diyaar-garowga ka dhanka ah khataraha Kuuriyada Waqooyi.

    Trump ayaa xiriir gaar ah la sameeyay Kim Jong Un intii uu u uku jiray muddo xileedkiisii hore, waxaana labadoodu markii ugu dambeysay si fool-ka-fool ah u kulmeen 2019.

17. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Xamaas oo farriin u dirtay Trump iyo waxa ay doonayaan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Xamaas ayaa ka codsatay Guddiga Nabadda ee Madaxweyne Donald Trump inuu cadaadis saaro Israa’iil si ay u aqbasho heshiiska nabadeed ee Qasa ee uu taageerayo Mareykanku.

    Kooxda ayaa war-saxaafadeed soo saartay kadib markii mid ka mid ah hoggaamiyayaasheeda uu Masar kula yeeshay wadahadallo dhif iyo naadir ah Jared Kushner, oo ah wiilka uu soddogga u yahay Madaxweyne Trump.

    Xamaas ayaa sheegtay inay fulisay marxaladdii koowaad ee qorshaha, taas oo dhigaysa in ciidamada Israa’iil ay ka baxaan Qasa, isla markaana dib-u-dhis lagu sameeyo dhulka, iyadoo maamulka Qasa loo wareejinayo maamul rayid ah oo cusub.

    Hase yeeshee, Israa’iil ayaa qorshahan diidday toddobaad ka hor, iyadoo sheegtay in shuruudda ugu horreysa ay tahay in Xamaas ay si buuxda u dhigto hubka.