TOOS, Iran oo beenisay eedeymaha loo jeediyay ee ahaa inay diyaarado ganacsi u adeegsanayso in askar iyo hub loogu qaado Yemen.

Tebin toos ah

1. 37 Daqiiqadood ka horKaalintee Soomaaliya kaga jirtaa 10-ka dal ee ugu farxadda badan Afrika sannadka 2026?

   

   Xigashada Sawirka, Corbis via Getty Images

   Farxadda shacabka dal ma aha mid ku xiran oo keliya hantida dhaqaale ee uu leeyahay dalkaas, taasi waa gunaanadka laga soo saaray Warbixinta Farxadda Adduunka 2026 oo ah daraasad sannad kasta la daabaco iyadoo taageero ka helaysa Qaramada Midoobay, isla markaana lagu cabbiro heerka qanacsanaanta nolosha ee dadka ku nool in ka badan 140 dal.

   Warbixintu inta abdan waxay ku salaysan tahay dhowr qodob oo ay ka mid yihiin:

   • Dakhliga soo gala qof kasta
   • Sida ay bulshada isku taageeraan
   • Cimriga caafimaadka lagu noolaado inta badan bulshadaas
   • Xorriyadda qofku u leeyahay inuu go'aannadiisa gaaro
   • Deeqsinimada
   • Iyo aragtida musuqmaasuqa.

   Afrika gudaheeda, tobanka dal ee ugu sarreeya waxay leeyihiin duruufo kala duwan, qaar waxay kaalintooda ku gaareen dhaqaale xasilloon, halka kuwo kalena ay ku muteysteen xiriirka bulshada oo adag ama tayada adeegyada dowladda.

   Mauritius, Liibiya iyo Aljeeriya ayaa mar kale noqday dalalka ugu sarreeya qaaradda. Waxay wadaagaan astaamo ay ka mid yihiin cimri-dhererka bulshooyinka, adeegyo dowladeed oo wanaagsan iyo dakhli ka sarreeya celceliska Afrika.

   Mozambique iyo Gabon ayaa soo buuxiyay shanta dal ee ugu horreeya, halka Ivory Coast, Cameroon, Koonfur Afrika, Niger iyo Tunisia ay dhammeystireen tobanka dal ee ugu farxadda badan Afrika.

   Halkan ka sii akhri sheekada

2. 54 Daqiiqadood ka horTrump oo codsi u diray maxkamada sare ee Maraykanka, muxuuse ku saabsan yahay

   

   Xigashada Sawirka, Getty Images

   Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ka codsaday Maxkamadda Sare ee Mareykanka inay u oggolaato inuu sii wado dhismaha hool xafladeed oo ku kacaya $400 milyan laga dhisayo Aqalka Cad, isaga oo aan oggolaansho ka helin Congress-ka.

   Codsigan degdegga ah ayaa yimid toddobaad kadib markii maxkamad rafcaan ay amartay in dhismaha la joojiyo ilaa Congress-ku ansixiyo, iyadoo ay taageertay go’aan ay ku guuleysatay hay’adda National Trust for Historic Preservation, oo sannadkii hore dacwad ka gudbisay maamulka Trump.

   Dukumentiga cusub, Garyaqaanka Guud ee Mareykanka D. John Sauer ayaa ka codsaday Maxkamadda Sare in loo oggolaado in shaqadu sii socoto inta maamulka Trump uu racfaan ka qaadanayo amarka joojinta dhismaha, kaas oo uu ku tilmaamay “khatar.”

   Trump ayaa muddo dheer ku doodayay in Aqalka Cad uusan lahayn goob weyn oo lagu qabto munaasabadaha, isla markaana dhismaha hoolkan uu muhiim u yahay amniga qaranka.

   Go’aankii maxkamadda rafcaanka ee toddobaadkii hore ma dhaqan-galayo ilaa 21-ka Agoosto. Taas macnaheedu waa in dhismaha hoolka la joojin doono maalintaas, haddii aysan Maxkamadda Sare oggolaan codsiga degdegga ah ee maamulka.

3. Saacad ka horVilla Somalia oo sheegtay ujeedada socdaalka madaxweyne Xasan Sheekh ee Galmudug

   

   Xigashada Sawirka, Villa Somalia

   Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa gaaray magaalada Dhuusamareeb ee caasimadda Galmudud. Madaxweynaha waxaa garoonka Dhuusamareeb ku soo dhaweeyey madaxweynaha Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor.

   Madaxtooyada Soomaaliya ayaa ujeedka safarka madaxweynaha ku sheegtay inay ku qotomaan xoojinta dadaallada dowladda ee dhismaha iyo tayeynta Ciidamada Qalabka Sida, iyada oo Madaxweynuhu uu ka qayb-gali doono munaasabad tababar lagu soo xirayo cutubyo ka tirsan ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

   “ Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muddada uu ku sugan yahay Galmudug daah-furi doona mashaariic horumarineed oo laga hirgeliyay deegaannada dowlad-goboleedka, kuwaasi oo qeyb ka ah qorsheyaasha lagu dardargelinayo adeegyada dadweynaha iyo horumarinta kaabeyaasha dhaqaale iyo bulsho ee dalka.” ayaa lagu yiri qoraalka Villa Somalia.

   Waxaa intaas la raaciyey in madaxweynhu sidoo kale kulamo la qaadan doona qeybaha kala duwan ee bulshada Galmudug, oo uu dhageysan doona aragtidooda, baahiyahooda dowladnimo iyo talooyinkooda ku aaddan horumarka, amniga, dowlad-dhiska iyo mustaqbalka dalka.

4. 2 Saacadood ka horIiraan oo beenisay eedeymo culus oo loo jeediyey

   Ku-xigeenka wakiilka Iran u fadhiya Qaramada Midoobay ayaa beeniyay in Iran ay diyaarado ganacsi u adeegsanayso gaadiidka ciidamo ama qalab milatari loogu qaado Yemen.

   Warqad uu u diray Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay iyo Madaxweynaha is-beddelaya ee Golaha Ammaanka, Gholamhossein Darzi ayaa diiday eedeymaha Mareykanka ee ku saabsan doorka Iran ee xasillooni-darrada Yemen iyo in duulimaadyada Iran ee taga Sanca loo adeegsado arrimo milatari.

   Isagoo tixraacaya saameynta bani’aadamnimo ee ka dhalatay xannibaadaha muddada dheer saarnaa garoonka diyaaradaha Sanca, Darzi wuxuu adkeeyay in duulimaadyadaasi loo sameeyay “ujeeddooyin bani’aadamnimo.”

   Wakiilka Iran ee Qaramada Midoobay wuxuu sidoo kale dhaleeceeyay hawlgallada milatari ee Mareykanka ka wado Yemen, isagoo Washington ku eedeeyay inay ku xadgudbayso madax-bannaanida Yemen, isla markaana ay sii kordhinayso xiisadaha gobolka.

   Qiyaastii bil ka hor, dowladda Yemen ee fadhigeedu yahay Cadan, oo taageero ka hesha Sacuudiga, ayaa bartilmaameedsatay garoonka diyaaradaha caalamiga ah ee Sanca si ay uga hortagto in diyaarad ka tirsan Mahan Air ay ku degto Sanca. Weerarkaas ayaa horseeday wareeg cusub oo colaadeed oo u dhexeeya Xuutiyiinta iyo Sacuudiga.

   Dowladda Yemen waxay u aragtaa duulimaadka Mahan Air ee Sanca inuu yahay xadgudub lagu sameeyay hawadeeda.

   Xuutiyiinta, oo xulufo la ah Iran, waxay “go’doominta hawada” ee Sanca u arkaan mid sharci-darro ah. Iran iyo Xuutiyiintuba waxay sheegeen in duulimaadyadu sii socon doonaan.

5. 3 Saacadood ka horFaransiiska oo war ka soo saaray falal ka taagan Daanta Galbeed

   Faransiisku wuxuu ugu baaqay Israel inay ilaaliso dadka rayidka ah ee Falastiiniyiinta, isla markaana ay xirto oo maxkamad ku soo taagto dadka Israa’iiliyiinta ee ku howlan deegamaynta ee hareereeyay guryaha Falastiiniyiinta ee ku yaalla Qusra, Daanta Galbeed ee la haysto.

   Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Faransiiska ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay inay “si adag oo aan leexleexad lahayn u cambaaraynayso qabsashada dhowr guri oo Falastiiniyiin ah oo ku yaalla tuulada Qusra ee Daanta Galbeed, taas oo ay sameeyeen dadka deggeemaynta Sameeya ee Israa’iil ah, iyo sidoo kale falalka rabshadaha ah ee lagula kacay dadka rayidka ah ee Falastiiniyiinta.”

   Bayaanka ayaa sidoo kale lagu yiri: “Faransiisku wuxuu mar kale cambaaraynayaa siyaasadda Israa’iil ee dejinta deegaannada, taas oo khatar ku ah xalka laba-dowladood, isla markaana sii xumaynaysa xiisadaha gobolka.”

   Degganayaal Israel ah oo ku sugan Qusra, oo u dhow magaalada Nablus, ayaa tan iyo bilowgii toddobaadkan hareereeyay guryo ay leeyihiin Falastiiniyiin, waxayna sii wadeen go’doomintaas inkastoo ciidamada Israel ay isku dayeen inay deegaanka ka saaraan.

   Dadka deegaanka ayaa sheegay in go’doominta awgeed laga jaray helitaanka cuntada iyo waxyaabaha kale ee daruuriga ah.

   Go’doomintan ayaa dhalisay cambaareyn aan hore loo arag oo xooggan oo ka timid Washington, oo ah xulafada Israa’iil.

6. 4 Saacadood ka horMa taqaanaa gantaalka ugu halista badan ee yalla Afrika xilligaan?

   Ciidanka Aljeeriya ayaa markii ugu horreysay xaqiijiyay inay haystaan ​​gantaalada Iskander ee hypersonic, iyagoo sii daayay muuqaallo muujinaya gantaalka oo la ridayo intii lagu jiray tababar.

   Gantaalkan waxaa la rumeysan yahay inay haysteen militariga dalka sannado badan, inkastoo xaqiijin la'aanta hore ay muujinayso u janjeersiga militariga Aljeeriya ee ah inaysan ku dhawaaqin iibsashada hub cusub.

   Iskander waxaa loo arkaa gantaalka ballistic-ga ugu awoodda badan adduunka waxaana la ogyahay in loo dhoofiyay Armenia iyo Aljeeriya oo keliya iyaga oo ka helay Ruushka, halka Kuuriyada Waqooyi iyo Koonfurta Kuuriya ay soo rideen gantaallo la mid ah iyada oo loo maleynayo inay ka faa'iideysanayaan tignoolajiyada Ruushka.

   Gantaalkan wuxuu gaaraa masaafo dhan 500 oo kiiloomitir iyo isaga oo leh bartilmaameedyo saxnaan sare leh iyo dhaqdhaqaaqa awooddiisa ee uu ku safri karo xawaare sare, taa oo adkeyneysaa in la qabto.

   Soo bandhigidda Iskander waxay ka dambeysay markii uu qarxay dagaal heer hoose ah oo u dhexeeya Ciidanka Morocco iyo kooxaha fallaagada ah ee kala duwan.

   Halkan ka sii akhri sheekada

7. 5 Saacadood ka horDal ay Soomaali badani ku nooshahay oo rabshado laga soo sheegay ka dib doorasho ka dhacday

   Guddiga Doorashooyinka Zambia (ECZ) ayaa hakiyay tirinta codadka kaddib doorashadii guud ee Khamiistii, iyagoo sabab uga dhigay warar sheegaya rabshado lala beegsaday shaqaalaha goobaha codbixinta.

   Go’aan ka dibna dib-u-eegis ayaa lagu samayn doono 24 saacadood gudahood, Guddoomiyaha Guddiga, Mwangala Zaloumis, ayaa sheegtay in weerarro ka dhacay qaar ka mid ah degmooyinka ay sababeen in la xado warqado codbixin ah oo hore loo calaamadeeyay.

   Musharraxa madaxweynaha ee mucaaradka, Brian Mundubile, ayaa horay ugu dhawaaqay inuu guul gaaray. Waxa kale oo uu walaac ka muujiyay in dib u dhaca ku yimaada ku dhawaaqista natiijooyinka uu fursad u siin karo in natiijooyinka wax laga beddelo ama la farageliyo.

   Madaxweynaha xilka haya, Hakainde Hichilema, ayaa doonaya inuu ku guuleysto muddo-xileedkiisa labaad, iyadoo Zambia inta badan loo arko inay ka mid tahay dimuqraadiyadaha ugu xasilloon Afrika.

   Guddiga Doorashooyinka Zambia ayaa hore u ballanqaaday inuu natiijooyinka doorashada madaxweynaha ku dhawaaqi doono 72 saacadood gudahood marka ay goobaha codbixintu xirmaan..

   Dalka Zambia, waxaa ku nool jaaliyad ballaaran oo Soomaali ah kuwaas oo halkaas ku leh ganacsiyo waaweyn.

   Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

   Sida qoraal baraha bulshada lagu faafiyay uu u kiciyay mowjado khaldan oo ka dhan ah muhaajiriinta Liibiya

   Robot-ku ma noqon karaa askarta loo adeegsado dagaallada mustaqbalka

8. 6 Saacadood ka horWar weyn oo uu soo saaray Taliska Dhexe ee Maraykanka

   

   Xigashada Sawirka, US Central Command via Getty Images

   Taliska Dhexe ee Maraykanka (CENTCOM) ayaa ku dhawaaqay dadaallada lagu dhisayo “cutubkii ugu horreeyay ee caalami ah oo ka kooban dalal badan, kana shaqeeya diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee weerarka, kuna shaqeeya meelo kala duwan” ee Bariga Dhexe.

   Maraykanku wuxuu sheegay inuu bilaabay wadatashiyo uu la yeelanayo dalalka iyo saaxiibbada gobolka, isla markaana uu si rasmi ah ugu martiqaadayo inay ka qaybqaataan.

   Warkan ayaa soo baxay xilli Taliyaha CENTCOM, Brad Cooper, uu booqasho ku tegayay qaar ka mid ah dalalka gobolka, oo ay ku jirto Sacuudiga.

   CENTCOM ayaa sheegtay in cutubkan oo loo bixiyay Falcon Strike Task Force uu ka koobnaan doono diyaarado aan duuliye lahayn oo hal matoor leh, kuwaas oo awood u leh inay ka hawlgalaan hawada ka sarreysa badda, dusha badda, iyo xitaa biyaha hoostooda.

   CENTCOM waxay sheegtay in Maraykanka iyo saaxiibbadiisa gobolka ay si wadajir ah u hawlgelin doonaan cutubkan. Waxa uu sidoo kale yahay sii wadid iyo ballaarin lagu sameeyay qorshihii hore ee Maraykanka ee loo yaqaan “Scorpion Strike”, kaas oo la sameeyay sagaal bilood ka hor, iyadoo loo adeegsanayo diyaarado aan duuliye lahayn oo weerar ah.

   Maraykanku wuxuu sheegay inuu diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka tirsan Scorpion Strike Special Operations Group u adeegsaday weerarro lagu qaaday dekedaha koonfurta Iran, waxaana isla shaqaalihii cutubkaas hadda loo qorsheeyay inay hawlgeliyaan Falcon Strike Group iyagoo kaashanaya dalalka gobolka.

   Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

   Robot-ku ma noqon karaa askarta loo adeegsado dagaallada mustaqbalka

   Nolosha qoys maalin kasta cuna Loor bariis ah

9. 8 Saacadood ka horMaxaa ka socda Marinka Hormuz?

   

   Xigashada Sawirka, Reuters

   Marinka muhiimka u ah ganacsiga ee Hormuz waxaa weli saaran xannibaado iyo ciriiri la xiriira isu-socodka maraakiibta, iyadoo khilaafka u dhexeeya Maraykanka iyo Iran ee ku saabsan gacan-ku-haynta marinka uu sii xoogeysanayo.

   Sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee Reuters, xogta shirkadda dabagalka maraakiibta ee Kepler waxay muujinaysaa in:

   Khamiistii, tirada maraakiibta maray marinka ay wax yar ka badnayd 12-kii markab ee maray Arbacadii.

   Sagaal markab ayaa Khamiistii ka gudbay marinka, marka loo eego shan markab oo Arbacadii gudbay.

   Shantii markab waxay galeen Gacanka Faaris, halka afar kale ay ka soo baxeen Gacanka una gudbeen Gacanka Cumaan.

   Inta badan maraakiibtaasi waxay raaceen waddooyinka maraakiibta ee Iran.

   Si kooban, isu-socodka Marinka Hormuz wuu socdaa, laakiin weli waa xaddidan yahay, iyadoo xiisadda Maraykanka iyo Iran ay sii kordhayso.

   Dhanka kale, kumannaan askarta Maraykanka ah oo in ka badan 250 maalmood ku sugan markabka diyaaradaha qaada ee USS Abraham Lincoln ayaa la sheegaya inay la tacaalayaan cunto yari, musqulaha oo kasii xumaanaya iyo daal faro badan, arrintan ayaa keentay in xildhibaanno Maraykan ah Pentagon-ka ka dalbadaan jawaabo ku aaddan, isla markaana ay maamulka Trump cadaadis ku saaraan joojinta dagaalka Iiraan.

   Warbaahinta milatariga ayaa sheegtay in qaar ka mid ah askarta markabka ay isku dayeen inay badda isku tuuraan, iyadoo qoysaskuna ay walaac ka muujiyeen caafimaadka maskaxda ee askarta saaran markabka.

   Sidoo kale akhri

   Xaaladda Shaqaalaha Markabka diyaaradaha qaada ee Maraykanka ee sugan xeebaha Iiraan oo laga deyrinayo

10. 9 Saacadood ka horTirada dadka ku dhintay dhulgariirka Japan oo korodhay

    Roobab aan hore loo arag ayaa sababay daadad baahsan oo ka dhacay ismaamulka Chiba, oo ku dhow Tokyo ee bariga dalka Japan.

    Lix qof ayaa la xaqiijiyay inay dhinteen. Amarro daad-gureyn ah ayaa loo soo saaray in ka badan 400,000 oo qof, halka kumannaan qof ay ku xayirmeen garoonka diyaaradaha Narita ee Tokyo.

    Qaybo ka mid ah Chiba waxaa hal saac gudaheed ka da’ay in ka badan 10 sentimitir oo roob ah—taas oo ku dhow celceliska roobka caadiga ah ee bisha oo dhan.

    Korontaduna ayaa go’day, iyadoo kumannaan qoys ay koronto la’aan noqdeen.

11. 14 Agoosto 202625 dal oo qofka wata baasaboor Soomaaliga uu fiisaha ku qaadanayo garoonkooda

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Sannadkii 2025, liiska kala sarreynta Baasaboorada adduunka isbedel ayaa ku yimid. Dalalka qaar ayaa wali ahaa kuwo fadhiya kaalimihii ay horrey ugu jireen sanadkii ka horeeyay, halka dalalka qaarna ay muujiyeen hoos u dhac xagga liiska ah, halka qaar kalena ay sare u kaceen.

    Bogga wax ka qora jaantuska arrimaha socdaalka iyo baasaboorrada caalamka ee Henley Passport Index oo ay aqoonsan tahay hay'adda maamusha duulimaadyada caalamak ee IATA, ayaa sannad walba soo saarta liis muujinaya baasaboorrada adduunka iyo sida ay ugu kala horreeyaan fududaanta safarrada.

    Soomaaliya ayaa muujisay sare u kac xagga liiska ah marka la barbar dhigo sanadkii 2024-kii oo ay ku jirtay kaalinta 106-aad ee liiska la soo saaray.

    Wixii ka dambeeyay markii uu horaantii bishii January 2023-kii soo baxay liiska kala sarreynta baasaboorrada caalamka, waxay u muuqatay in ay sii badanayaan tirada dalalka soo dhaweynaya baasaboorka Soomaaliya, sida ay shaaciyeen hay’ado kala duwan oo u guul gala qiimeynta aqoonsiyada dal-ku-gal-ka.

    Hay’adaha Reach Immigration iyo Passport Index ayaa soo saaray liis ay isku waafaqsan yihiin oo ah ku sheegeen dalalka u fasaxaya qofka heysta baasaboorka Soomaaliya in uu kasoo dago garoonkooda.

    Waddamadaas oo gaaraya ilaa 25 ayaa qofka aqoonsiga Soomaaliya wata ka doonaya in uu visaha ama dal-ku-gal-ka ku qaato garoonka, marka uu diyaaradda kasoo dago ka dib.

    Dalalkan ayaa ka duwan kuwa ay Soomaalidu ku aadi karaan visa la’aanta ama aan wax oggolaansho ah looga baahneyn marka ay gudaha u galayaan.

    Liiska waddamada uu qofka aqoonsiga Soomaaliya ku safraya ka dagi karo garoonkooda diyaaradaha si uu uga dalbado visa waxaa uu u dhigan yahay sidan:

    Itoobiya, Bangladesh, Burkina Faso, Burundi, Cambodia, Cape Verde, Comoros, Ghana, Guinea-Bissau, Laos, Lubnaan, Macao (SAR China),Madagascar, Maldives, Mauritania, Mozambique, Nigeria, Palau, Rwanda, Samoa, Senegal, Seychelles, Timor-LesteTogo iyo Tuvalu.

    Si guud baasaboor Soomaaliga ayaa ka mid ah kuwa ugu daciifsan caalamka, sida lagu muujiyay xogta sanadlaha ah ee ay soo saareen Passport Index iyo Henley oo ah shirkad kale oo qiimeysa sharciyada socdaalka.

    Baasaboorrada dalalka Yemen, Pakistan, Suuriya, Ciraaq iyo Afghanistan oo keliya ayaa ka hooseeya baasaboorka Soomaaliya oo ku jira kaalinta 103-aad.

    Soomaaliya ayaa bilihii lasoo dhaafay xoojisay dadaalka ay ugu jirto ku biiritaanka waddamada xubnaha ka ah ururka Bariga Afrika ee magaciisa loo soo gaabiyo EAC, arrintaas oo haddii ay hirgasho suurtagal ka dhigi kara inuu xoogeysto baasaboorka Soomaaliya.

12. 14 Agoosto 2026Dhaxal-sugaha Sacuudiga oo Jeddah kula kulmay taliyaha CENTCOM

    

    Xigashada Sawirka, Social

    Dhaxal-sugaha boqortooyada Sacuudiga, Maxamed bin Salman, ayaa Khamiistii magaalada Jeddah kula kulmay Admiral Brad Cooper, oo ah taliyaha Taliska Dhexe ee Ciidamada Mareykanka (CENTCOM).

    Sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka Sacuudiga (SPA), labada dhinac waxay ka wada hadleen iskaashiga dhinaca difaaca ee Sacuudiga iyo Mareykanka, xaaladda gobolka iyo dadaallada lagu yareynayo xiisadaha laguna xoojinayo amniga iyo xasilloonida gobolka.

    Kulankan ayaa ku soo beegmaya xilli xaaladda amni ee Bariga Dhexe ay aad u kacsan tahay, iyadoo Sacuudigu uu wajahayo khataro amni oo ka dhashay colaadaha gobolka.

    Sidoo kale, Sacuudiga ayaa dhawaan xoojiyay iskaashigiisa difaac ee dhinacyada kala duwan, oo ay ku jirto heshiis difaac oo uu la galay Turkiga iyo Pakistan

13. 14 Agoosto 2026Falastiiniyiinta oo lagu amray inay ka guuraan guryahooda oo ku yaala Daanta Galbeed

    

    Xigashada Sawirka, EPA

    Qoysaska Falastiiniyiinta ah ayaa lagu war geliyay inay ka baxaan guryahooda oo ku yaalla tuulada Qusra ee Daanta Galbeed ee la haysto, xilli ciidamada Israa’iil ay hawlgal ku wadeen deegaanka si ay uga saaraan Israa’iiliyiinta deggan.

    Qiyaastii 12 qoys oo Falastiiniyiin ah ayaa lagu amray inay ka baxaan guryahooda. Israa'iiliyiinta halkaas deggan ayaa tan iyo Axaddii go’doomin ku hayay saddex guri, iyagoo ka jaray korontada iyo biyaha.

    Duqa Qusra, Cabdel Casiim Waadi, ayaa BBC u sheegay in tuulada loo aqoonsaday aag ciidan oo xiran, isla markaana ciidamada Israa’iil ay qaar ka mid ah guryihii ay Falastiiniyiintu ka guureen u adeegsanayaan xeryo ciidan.

    Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in ujeeddadu tahay “in la ilaaliyo dadka deegaanka.”

    Afhayeenka Israa’iil, David Mencer, ayaa BBC u sheegay in dowladda ay baaritaan sameyn doonto, dadka mas’uulka ahna la xiri doono lana maxkamadeyn doono.

    Dhammaan Israa’iiliyiinta la dejiyay dhulka Falastiin ee la haysto waxaa sharciga caalamiga ah u arkaa kuwo sharci-darro ah.

    Saddexda guri ee la go’doomiyay waxaa degganaa qoysaska Abu Ridi iyo Xasan. Dadka degganaa laba ka mid ah guryaha ayaa Khamiistii lagu amray inay ka baxaan, waxayna BBC u sheegeen inay hadda u guureen guriga saddexaad.

14. 14 Agoosto 2026Israa'iil oo xaqiijisay dilka sarkaal sare oo booliska Gaza ka tirsanaa

    

    Xigashada Sawirka, Google

    Israa'iil ayaa waxay xaqiijisay inay dishay sarkaal sare oo ka tirsanaa booliska magaalada Gaza.

    Ciidanka Difaaca Israa’iil (IDF) ayaa sheegay, in Jamal Abu Kamil uu ahaa taliye ka tirsan Xamaas oo ku lug lahaa weerarradii 7-dii Oktoobar dgacay.

    Dhimashadiisa waxaa hore u shaacisay Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Gaza, oo sheegtay in gaarigiisa lala beegsaday weerar cirka ah.

    Wasaaradda, oo ay maamusho Xamaas, waxay Israa’iil ku eedaysay inay isku dayayso inay Gaza ka abuurto fowdo iyo qalalaase hor leh.

    IDF ayaa sheegtay inay dishay sarkaalkan oo ay ku tilmaamtay inuu yahay “argagixiso” inuu qorsheeyay oo fuliyay weerarro argagixiso.

    Madaxweynaha Maraykanka, Donald Trump, ayaa ku dhawaaqay in Golaha Nabadda uu gaaray heshiis ku saabsan hub ka dhigista buuxda ee Xamaas iyo dhammaan kooxaha hubaysan ee ku sugan Marinka Qasa.

    Sarkaal sare oo ka tirsan Xamaas ayaa u sheegay BBC-da in dhaqdhaqaaqu uu aqbalay qorshaha Golaha Nabadda ee dhigaya in Qasa gabi ahaanba hubka laga dhigo, isla markaana war rasmi ah dhawaan la soo saari doono.

    Dhanka Israa'iil weli wax jawaab ama faallo rasmi ah kama soo bixin.

    Trump ayaa sheegay in Israa'iil ay ka bixi doonto Marinka Qasa marka hub ka dhigistu si buuxda u dhammaato, isagoo heshiiska ku tilmaamay "tallaabo muhiim ah oo horseedaysa in ugu dambayn Qasa ay maamusho dowlad cusub oo Falastiini ah."

    Sidoo kale akhri

    Xamaas oo sheegtay inay oggolaatay inay hubka dhigto ka dib markii Trump uu ku dhawaaqay qorshaha Golaha Nabadda

    Israa'iil oo diiday qorshaha Trump ee Xamaas hubka lagaga dhigayo

15. 14 Agoosto 2026Shan arrimood oo sahlan oo aad ku yarayn karto baruurta caloosha

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Dad badan ayaa gymka aada si ay u yareeyaan baruurta caloosha, laakiin qaarkood dhab ahaantii dheg uma dhigaan waxa loo baahan yahay in la sameeyo.

    Dufanka caloosha ayaa ah walaac ku badan dhalinyarada ka welwelsan muuqaalkooda iyo caafimaadkooda.

    Dufanka ku uruuray calooshooda awgiis ma xiran karaan dhar raaxo leh oo iyaga ku habboon.

    Dhibaatadani kaliya maaha xirashada dharka aad jeceshahay. Waxa la caddeeyey in dufanka calooshu uu khatar caafimaad keeni karo.

    Xayrtaasi waxay sababi kartaa dhibaatooyin caafimaad oo badan oo halis ah, oo ay ku jiraan dhiig karka, sonkorta dhiigga oo kacda, iyo dhibaatooyinka kolestaroolka.

    Cuduradani waxay ka yimaadaan baruurta ku taal aagga caloosha.

    Waxa kale oo ay kordhisaa halista nooca 2-aad ee sonkorowga iyo cudurrada wadnaha.

    Dufanka caloosha ayaa sidoo kale soo saara borotiin kale oo loo yaqaan angiotensin. Barootiinkani waxa uu keeni karaa in xididdada dhiigga ay yaraadaan iyo dhiig karka.

    Sidaa awgeed, halista waallida, neefta, iyo noocyada kansarka qaarkood ayaa kordha

    Si loo yareeyo dufanka caloosha, waxaa muhiim ah in diirada la saaro qodobbada muhiimka ah qaarkood.

    1. Wakhtiga u dhexeeya cashada iyo wakhtiga jiifka

    Laguma talin in aad wax cunto laba ilaa saddex saacadood ka hor hurdada. Kaloriyada cuntada la isticmaalo maalintii waxaa loo beddelaa tamar hawl maalmeedka.

    Si kastaba ha ahaatee, cuntooyinka la isticmaalo fiidkii uma shaqeeyaan si la mid ah wakhtiyada kale.

    Sidaa darteed waxay bilaabi doonaan in dufan lagu kaydiyo jirka, waxayna u horseedi doonaan koror miisaan.

    2. Qaado cunto dheeli tiran

    Markaad isticmaasho cuntooyinka hodanka ku ah fiber-ka, si degdeg ah uma gaajoon doontid.

    Haddii cuntadaadu ka kooban tahay fiber, marinka cuntada ee calooshaada ilaa xiidmahaaga waa is dhimi doonaa. Tani waxay kuu ogolaanaysaa inaad dheregsanaato muddo dheer.

    Ku dar borotiinka cuntadaada. Waxay kaa dhigaysaa inay dhereg ku hayso waqti dheer, waxayna yaraynaysaa rabitaanka cuntada fudud.

    Ku dar cuntooyinka hodanka ku ah borotiinka sida ukunta, misirta, caano, farmaajo, caano fadhi, kalluunka, iyo digaaga, cuntadaada maalinlaha ah.

    3. Ka fogow cuntooyinka sida aadka ah loo warshadeeyey ee Carb ku badan yahay

    4. Hurdo kugu filan seexo

    Haddii aadan helin hurdo kugu filan, waxay saameyn kartaa hormoonnadaada gaajada, waxayna kaa dhigi kartaa inaad rabto inaad wax badan cunto.

    5. Muhiimadda jimicsiga

    Inaad firfircoonaato oo aad samayso jimicsi jireed ama nooc kasta oo tababar ah waxay caawisaa gubida kalooriyada. Tani waxay kaa caawinaysaa yaraynta baruurta, gaar ahaan baruurta ku ururta caloosha agagaarkeeda.

    Hawlaha maalinlaha ah sida socodka degdega ah, orodka, baaskiil wadidda, dabaasha ama yoga ma aha oo kaliya inay caawiyaan yaraynta baruurta, laakiin sidoo kale waxay dedejiyaan dheef-shiid kiimikada.

16. 14 Agoosto 2026Xildhibaanada xisbija Jamhuuriga oo walaac ka muujiyay xaladda markab dagaal oo Mareykanku leeyahay

    

    Xigashada Sawirka, reuters

    Xildhibaanada xisbiga Dimuqraadiga ee Maraykanka ayaa walaac weyn ka muujiyay xaaladda markabka diyaaradaha dagaalka qaada oo muddo dheer ku sugan Bariga Dhexe.

    Waxay sheegeen in wararka ku saabsan yaraanta sahayda, tuubooyinka biyaha ee ciladaysan iyo dhibaatooyin kale oo ka jira markabka USS Abraham Lincoln ay yihiin wax aan la aqbali karin.

    Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen daal xad-dhaaf ah iyo shaqo-gubasho, iyadoo la soo sheegay in qaar ka mid ah askarta adeegga ku jirta ay isku dayeen inay badda isku tuuraan.

    Xoghayaha Difaaca, Pete Hegseth, ayaa sheegay in xaaladda markabka Abraham Lincoln si “gebi ahaanba khaldan” loo soo bandhigay.

    Markabku wuxuu badda ku jiray tan iyo bishii Nofeembar ee sannadkii hore.

17. 14 Agoosto 2026War deg deg ah, Puntland oo dowladda Federaalka ku eedeesay in ay colaad ka hurineyso Gaalkacyo

    Puntland oo war qoraal ah saartay ayaa markale dowladda Soomaaliya ku eedeesay in ay qorsheeneyso hurin colaad, iyada oo lagu yiri qoraalka " Madaxweynihii Hore ee dowladda Federaalka ah, Xasan Sheekh Maxamuud, waxa uu weli ku howlan yahya abaabulka colaad ka dhan Puntland", waxaana intaas lagu daray Puntland waxa ay si dhaw ula socotaa abaabullada qorsheeysan ee uu Xasan Sheekh Maxamuud ka wado waxayna ka digaysaa qorshaha safarka Xasan Sheekh ku imaanayo Koofurta Gaalkacyo ee Galmud". Puntland ayaa safarka ujeedkiisa ku sheegtay "mid looga golleeyahay in fidno iyo colaad looga abuuro magaaladaas".

    Dhanka kale Dowlad-goboleedka Galmudug oo warka ka soo baxay Puntland lagu soo hadalqaaday ayaa dhankooda ganafka ku dhuftay dhiillada colaadeed ee laga dardaarweriyey.

    Wasiirka Madaxtooyada Galmudug Maxamed Faarax Talyaani oo BBC-da la hadlay ayaa beeniyey warka sheegaya in colaad laga abaabulayo magaalada Gaalkacyo, mar ka jawaabayey waxa uu yiri "waxaa rabaa inaa kuu caddeeyo in aysan sal iyo raad toona lahayn eedeymaha ay xambaarsan tahay, Galmudug waxa ay kamid tahay JDFS madaxweynaha guud ahaan dalka ayuu madax ka yahay, booqashadiisuna waxaa filayaa in aysan ahayn ceebeyn iyo hawlo kale la socdaan".

    "Gaalkacyo ma jiraan wax dhiillo colaadeed ah oo ka jira" ayuu hadalkiisa sii raaciyey, isaga oo sheegay in uu hadda ku sugan yahay isla magaalada, inkasta oo aysan BBC-du si madax bannaan u xaqiijin karin arrimahaas.

    Dhanka booqashada ayuu wasiirku ka hadlay isaga oo tilmaamay in ay tahay mid aan wax shaqo ah ku lahayn waxa ay Puntland ku tilmaamtay. “Madaxweynaha booqashadiisu waxa ay la mid tahay kuwo uu uu tago meelo kale oo dalka, Galmudugna cid ay maanta marti uga tahay cidda inay maryigeliso madaxda qaranka oo ugu horreeyo madaxweynuhu in aysan jirin baa rabaa inaa kuu caddeeyo, xudduudaheeda iyo deegaannadeedana iyadaa ka Talisa”, ayuu yiri wasiir Talyaani.

    Maaha warqaddii ugu horreysay ee kasoo baxday Puntland, waxaana jiray in dhowrjeer oo hore ay ku eedeysay dowladda in ay qeyb ka qaadaneyso dagaallo ka dhacay meelo kamid ah maamulkaasi.

18. 14 Agoosto 2026War deg deg ah, Dowladda Japan oo roobabka kasoo saartay heerka ugu sarreeya digniinaha dalkaas

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Roobabkii xoogga badnaa ee Khamiistii ayaa ku qasbay Hay’adda Saadaasha Hawada Japan inay soo saarto Digniinta Degdegga ah ee Heerka 5, taas oo ah heerka ugu sarreeya ee nidaamka digniinta dalka.

    Subaxnimadii Jimcaha, digniinta ayaa hoos loogu dhigay Heerka 4, balse mas’uuliyiintu waxay weli dadka deegaanka ku boorinayaan inay feejignaadaan, gaar ahaan khatarta dhul-go’a, fatahaadaha iyo webiyada oo biyuhu ku fatahaan.

    Ciidamada Is-difaaca Japan ayaa saaka loo diray inay gacan ka geystaan daadgureynta dadka ku xayirmay saldhigyada tareennada.

    Qiyaastii 1,800 qof ayaa sidoo kale habeenkii ku hoyday dhismaha maamulka gobolka Chiba, kadib markii ay roobabka joojiyeen isu-socodka iyo adeegyada gaadiidka.

19. 14 Agoosto 2026War deg deg ah, Afar qof ayaa ku dhintay roobab waaweyn oo ka da’ay Japan

    

    Xigashada Sawirka, Getty Images

    Roobab aan hore loo arag oo ka da’ay gobolka Chiba ee Japan ayaa sababay dhimashada afar qof, halka kumannaan qof ay habeenkii ku xayirmeen garoonka diyaaradaha Narita ee magaalada Tokyo.

    Maamulka ayaa sheegay in gobolka Chiba oo ku dhow caasimadda Tokyo uu tan iyo galabnimadii Khamiista ka da’ayeen roob ka badan 100 millimitir saacaddii.

    Tani waxay ku dhowdahay saddex jeer celceliska roobabka bisha Agoosto, waxayna noqotay roobkii ugu badnaa ee abid laga diiwaangeliyo dalka Japan.

    Roobabkaan ayaa sidoo kale sababay dhul-go’, fatahaado iyo koronto la’aan, waxaana hakaday adeegyada tareennada, basaska iyo tagaasida.

    Illaa iyo hadda In ka badan 20,000 oo guri oo ku yaalla gobolka Chiba ayey sidoo kale korontadu ka go’day.