سریع‌تر از فرمول یک؛ ورزش پرهیجانی که زنان در آن فرمانروایی می‌کنند

«فراتر از ورزش» بخشی از مطالب ورزشی بی‌بی‌سی است که داستان‌های شگفت‌انگیز ورزشکاران یا رویدادهایی را روایت می‌کند که کمتر شنیده‌اید. فهرست مطلب‌های فراتر از ورزش را دنبال کنید.

سوزان کالین، راننده‌ای که در این رشته ورزشی پرخطر رقابت می‌کند، در مورد نزدیک‌ترین توصیفی که در مورد این رشته به ذهنش می‌رسد، می‌گوید: «انگار آدم را مثل گلوله توپ شلیک کنند.»

او دو بار قهرمان اروپا در مسابقات «درگ‌ تاپ‌فیول» شده است؛ رشته‌ای که اغلب از آن به‌عنوان سریع‌ترین ورزش روی زمین یاد می‌شود.

مسابقه‌ها با غرش لرزه‌آور ماشین‌ها آغاز می‌شوند؛ در حالی که سریع‌ترین خودروهای شتاب‌گیرنده جهان از خط شروع حرکت می‌کنند و شعله‌های آتش از لوله‌های اگزوز آن‌ها بیرون می‌زند.

این خودروها در مسابقه‌هایی که فقط چهار ثانیه طول می‌کشند، به سرعتی بیش از ۴۸۳ کیلومتر در ساعت می‌رسند. نیروی گرانشی که رانندگان در این مدت تحمل می‌کنند، از نیرویی که فضانوردان هنگام پرتاب به فضا تجربه می‌کنند، بیشتر است.

این تنها رده سطح بالای ورزش‌های موتوری است که در آن زنان به‌طور مرتب مردان را شکست می‌دهند و عنوان‌های مهم را به‌دست می‌آورند.

زنان در هفت دوره از ۹ دوره اخیر مسابقات قهرمانی اروپا قهرمان شده‌اند. همچنین تا همین اواخر، بریتنی فورس، راننده آمریکایی، رکورد جهانی سرعت این رشته را در اختیار داشت. در مقایسه، ۵۰ سال از زمانی که یک زن حتی در یک گراندپری فرمول یک شرکت کرده، می‌گذرد.

بر اساس اعلام گروه «بیش از برابری» (More Than Equal)، زنان حدود ۱۰ درصد از شرکت‌کنندگان در رشته‌های ورزشی موتوری و تنها چهار درصد از رانندگان سطح بالای این رشته‌ها را تشکیل می‌دهند. با این حال، در رقابت‌های این فصل تاپ‌فیول آمریکا و اروپا، سهم زنان از رانندگان شرکت‌کننده به ۲۰ درصد رسید.

پس چرا این رشته ورزشی پرسرعت برخلاف روند معمول حرکت می‌کند؟

گروه «بیش از برابری» از «درگ‌ریسینگ» به‌عنوان «برابرترین رشته ورزشی موتوری جهان از نظر جنسیتی» یاد کرده است. تاپ‌فیول افراطی‌ترین شکل این رشته است و نام آن به سوخت نیرومند نیترو‌متان اشاره دارد که خودروها با آن کار می‌کنند.

مسابقه‌ها در مسیری مستقیم به طول تنها ۳۰۵ متر برگزار می‌شوند و معمولا دو ماشین باهم رقابت می‌کنند. نیروی گرانشی شدید در همان ثانیه نخست مسابقه به رانندگان وارد می‌شود؛ زمانی که خودروها از حالت سکون به سرعت ۱۶۱ کیلومتر در ساعت می‌رسند. حدود نیمه مسیر نیز با درگیر شدن کامل کلاچ، ضربه‌ای شدید دیگر به بدن راننده وارد می‌شود.

تماشای این صحنه‌ها می‌تواند هراس‌انگیز باشد. کالین، راننده ۴۳ ساله سوئدی، به بی‌بی‌سی می‌گوید هجوم آدرنالین ناشی از این ورزش «بسیار اعتیادآور» است. به اعتقاد او نگرانی درباره خطرها «همیشه وجود دارد» اما «اقدامات ایمنی واقعا کارآمدند.»

از رانندگان به شدت محافظت می‌شود و پس از تصادف‌های مرگبار خودروهای نیترو‌متان‌سوز در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۰۸، تدابیر ایمنی تقویت شد و طول مسیر مسابقه‌ها نیز کاهش یافت.

حتی تماشای مسابقه از روی سکوها تجربه‌ای ملموس است که لرزش‌های آن را در تمام بدن و زمین حس می‌کنید. به تماشاگران توصیه می‌شود از گوشی محافظ گوش استفاده کنند؛ چرا که میزان دسی‌بل صدای این مسابقه‌ها با صدای برخاستن یک هواپیمای جنگنده برابر است.

بالاترین سرعت رسمی ثبت‌شده در این مسابقات بیش از ۵۵۷ کیلومتر در ساعت است؛ در حالی که این رقم در مسابقات جایزه بزرگ فرمول یک به ۳۷۲ کیلومتر در ساعت می‌رسد.

ترمزها به‌تنهایی نمی‌توانند خودروها را با‌ سرعت کافی متوقف کنند، بنابراین هنگام رسیدن به خط پایان، چترهای ترمز از قسمت عقب خودرو باز می‌شوند. به گفته کالین، توقف ناگهانی «مثل این است که کسی به سینه‌تان لگد بزند. نفستان بند می‌آید.»

رانندگان تاپ‌فیول به واکنش‌هایی برق‌آسا و توان جسمانی کافی برای تحمل نیروهای شدید نیاز دارند. مهارت رانندگی دقیق نیز حیاتی است، زیرا برای نگه داشتن خودرو در مسیر باید پیوسته اصلاحات کوچکی انجام داد.

کالین می‌گوید: «واکنش‌ها در همه چیز باید آنی باشند. زمانی که درباره آن فکر می‌کنید، دیگر خیلی دیر شده است... واقعا باید با خودرو یکی شوید.»

رانندگان همچنین باید شجاعت زیادی داشته باشند. جندیا ارباخر، راننده ۳۲ ساله سوئیسی و رقیب و دوست کالین با لحنی شوخ به بی‌بی‌سی می‌گوید که برای این کار باید «جگر داشته باشید.»

کالین در ماه سپتامبر، در پیست درگ سانتا پاد در نزدیکی نورث‌همپتون، برای دومین سال پیاپی قهرمان اروپا در رده تاپ‌فیول شد؛ چهارمین قهرمانی متوالی یک راننده زن.

در همین حال، در آمریکا، بریتنی فورس که رکورد سرعت را در اختیار داشت، در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۲۲ قهرمان مسابقات آمریکا شد؛ رقابت‌هایی که انجمن ملی هات‌راد برگزار می‌کند.

فرن لانگستاف، مدیر ارشد نوآوری گروه «بیش از برابری» که از زنان در ورزش‌های موتوری حمایت می‌کند و برای پیشبرد جایگاه آنان کارزار به راه می‌اندازد، می‌گوید که این مسابقات در میان رشته‌های ورزشی موتوری «بسیار نامتعارف» است.

به اعتقاد او، دیدن رقابت و پیروزی زنان در این ورزش «امری عادی شده و دیگر رویدادی استثنایی به شمار نمی‌رود»، از جمله با «موفقیت پایدار» در تاپ فیول.

لانگستاف می‌گوید که پژوهشی که او با همکاری دیگران درباره علت پیشتازی «درگ‌ریسینگ» در زمینه برابری جنسیتی در ورزش‌های موتوری انجام داده، عوامل جسمانی یا زیستی را به‌عنوان دلیل این وضعیت شناسایی نکرده است.

در عوض، او به «جریان مداومی از الگوهای زنانه مرئی» و همچنین «ساختار پایه و دست‌یافتنی این ورزش، برنامه‌های نوجوانان و فرهنگ خانوادگی و مشارکتی آن» اشاره می‌کند.

کالین می‌گوید که در مسابقات درگ، زنان پیروزی در مسابقه‌های بزرگ را «دهه‌ها پیش» آغاز کرده‌اند.

شناخته‌شده‌ترین چهره در این زمینه، شیرلی مولدونی است که او را «بانوی اول» مسابقات درگ می‌نامند. مولدونی، نخستین زنی بود که مجوز رانندگی در رده تاپ‌فیول را دریافت کرد. او در سال ۱۹۷۷ قهرمان انجمن ملی هات راد شد و سپس نخستین راننده‌ای شد که سه بار این عنوان را به دست آورده است؛ او در سال‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۸۲ نیز قهرمان شد.

مولدونی برای به دست آوردن اجازه رقابت در بالاترین سطوح این ورزش ناچار به مبارزه شد و گاهی با مخالفت و رفتار خصمانه سایر رقابت‌کنندگان و هواداران روبه‌رو بود. با این حال، امروزه از او به دلیل پشتکارش ستایش می‌شود.

وقتی بی‌بی‌سی در فاصله میان مسابقه‌ها در محوطه آماده‌سازی خودروها در سانتا پاد با کالین وقت گذراند، او در میان غرش موتورها و بوی لاستیک سوخته برای هوادارانش، از جوان و سالمند گرفته تا زن و مرد، امضا می‌کرد؛ در حالی که اعضای تیمش خودروی او را برای مسابقه آماده می‌کردند.

کالین می‌گوید:«هیچ‌وقت احساس نکرده‌ام که به دلیل زن بودن، توانایی‌هایم را دست‌کم گرفته‌اند یا با من بدرفتاری کرده‌اند؛ هیچ‌وقت.»

این موضوع در تضاد آشکار با تجربیات زنانی است که می‌خواهند وارد فرمول یک شوند. رانندگان زن جوان از این گفته‌اند که رقبای مرد، عامدانه آن‌ها را از پیست‌های کارتینگ بیرون رانده‌اند و شخصا یا در فضای مجازی با نظرات جنسیت‌زده روبرو شده‌اند.