از «پرونده سازی» تا اتهام‌های اقتصادی؛ حسین طائب کیست؟

در بین شش فرمانده و مدیر عالی‌رتبه نیروهای مسلح که مجتبی خامنه‌ای ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ منصوب کرد، نام حسین طائب به عنوان رئیس سازمان بسیج مستضعفین سپاه پاسداران، بیش از بقیه مورد توجه رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت و واکنش برانگیخت.

حسین طائب حدود ۲۰ سال است که به‌عنوان چهره‌ای امنیتی و نظامی در ساختار جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌شود، اما پس از برکناری‌اش از ریاست سازمان اطلاعات سپاه در ۲ تیر ۱۴۰۱، کمتر خبری از او در رسانه‌ها منتشر شده بود.

او از چهره‌های نزدیک به مجتبی خامنه‌ای و از اعضای «حلقه نزدیک» او محسوب می‌شود. رهبر جدید جمهوری اسلامی در حالی حسین طائب را به ریاست سازمان بسیج منصوب کرد که او حدود ۲۰ سال پیش، به مدت ۱۵ ماه، رئیس همین سازمان بود. با این حال، سابقه ۱۳ ساله ریاست او بر سازمان اطلاعات سپاه در کارنامه‌اش برجسته‌تر بود و انتظار می‌رفت در صورت بازگشت به قدرت، به این سازمان بازگردد؛ به‌ویژه اینکه رئیس سازمان اطلاعات سپاه نیز در جنگ ۴۰ روزه کشته شده و این سمت خالی مانده بود.

برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی و تحلیلگران، چرایی انتصاب آقای طائب به ریاست سازمان بسیج را تا حدی در اشاره حکم منسوب به مجتبی خامنه‌ای به «اقتضائات و شرایط جدید کشور» جست‌وجو می‌کنند. آنها احتمال می‌دهند این انتصاب با شرایط کشور و نارضایتی‌های عمومی مرتبط باشد، به‌ویژه اینکه نام آقای طائب در مقام رئیس سازمان بسیج با انتخابات جنجالی ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ و سرکوب اعتراضات آن سال پیوند خورده است.

در حکمی که رسانه‌های ایران به نقل از رهبر جمهوری اسلامی منتشر کرده‌اند، از آقای طائب خواسته شده است برای تحقق شعار «هر ایرانی، یک بسیجی» و «تقویت شبکه اطلاعات مردمی برای مقابله مردم‌پایه با تهدیدات دشمن» تلاش کند. بر این اساس، به نظر می‌رسد حوزه فعالیت او در مقایسه با دوران ریاستش بر سازمان اطلاعات سپاه گسترده‌تر شده باشد. «تقویت شبکه اطلاعات مردمی» می‌تواند ادامه همان رویکردی باشد که به‌ویژه در جنگ ۱۲ روزه، مردم را به گزارش هرگونه خبر و اطلاعات به مسئولان تشویق می‌کرد. وزیر وقت اطلاعات در این زمینه گفته بود: «در جنگ ۱۲ روزه حدود هفت میلیون خبر مردمی داشتیم.»

بر اساس گزارش‌ها، حسین طائب پس از کشته شدن غلامرضا سلیمانی، به‌طور غیررسمی فرماندهی سازمان بسیج را بر عهده داشته است. خبرگزاری فارس ۲ تیر ۱۴۰۵ از او به‌عنوان فرمانده جدید بسیج «برای دوران پساجنگ» نام برد و نوشت: «ماموریت ویژه مدیر بسیج، پیوند جوانان با اقتصاد مقاومتی و فرهنگ است.»

از اطلاعات قم تا سپاه پاسداران

حسین (حسن) طائب سال ۱۳۴۲ در تهران به دنیا آمد. او چهار برادر داشت که یکی از آنها به نام حسین، در عملیات کربلای ۵ کشته شد. به نوشته خبرگزاری فارس آقای طائب، نام «حسین» را جایگزین «حسن» کرد. آقای طائب درباره تغییر نامش حرفی نزده ولی روزنامه جوان نیز سال‌ها قبل در گزارشی این موضوع را تایید کرد.

یکی از برادران معروف او، مهدی طائب است که از سال ۱۳۸۸ فرمانده «قرارگاه فرهنگی عمار» را بر عهده دارد. درباره کم و کیف فعالیت‌های این قرارگاه اطلاعات زیادی منتشر نشده است.

حسین طائب در دهه ۶۰ سمت‌هایی در سپاه استان‌های تهران و قم داشت. برخی آشنایی او با مجتبی خامنه‌ای را به دوران جنگ ایران و عراق نسبت می‌دهند. او سپس وارد وزارت اطلاعات شد و تا مقام مدیرکلی پیش رفت، اما بر اساس گزارش رسانه‌های ایران، در ارتباط با پرونده‌ای مربوط به پسر اکبر هاشمی رفسنجانی برکنار شد.

خبرگزاری فارس ۴ دی ۱۳۹۲ در گزارشی درباره مهدی هاشمی نوشت که حسین طائب، از مدیران وقت ضدجاسوسی وزارت اطلاعات، برای یکی از فرزندان هاشمی پرونده تشکیل داده بود. به نوشته این خبرگزاری، پس از اطلاع اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت، طائب از وزارت اطلاعات اخراج شد و به دلیل این «برخورد چکشی» مدتی خانه‌نشین بود.

این گزارش به بازداشت عباس یزدان‌پناه یزدی، بازرگان ایرانی-بریتانیایی و از نزدیکان مهدی هاشمی، در دهه ۷۰ اشاره داشت. به نوشته فارس، یزدان‌پناه به دستور طائب بازداشت شد و از او اعترافاتی علیه مهدی هاشمی گرفته شد. خبرگزاری تسنیم این اعترافات را در سال ۱۳۹۴ منتشر کرد.

یزدان‌پناه، مدیر شرکت هورتون و از افراد مرتبط با پرونده‌های استات‌اویل و کرسنت، در تیر ۱۳۹۲ و یک روز پس از ادای شهادت ویدیویی در دادگاهی در لاهه ناپدید شد. حدود یک سال و نیم بعد، دادگاهی در دوبی شش ایرانی را به اتهام ربودن او به حبس ابد محکوم کرد؛ با این حال، سرنوشت یزدان‌پناه همچنان روشن نیست.

همسر این بازرگان احتمال داده بود که ربوده شدن او به جنگ قدرت تندرو‌ها و میانه‌رو‌ها در ایران ربط داشته باشد.

براساس روایت‌های مقامات جمهوری اسلامی، حسین طائب پس از اخراج از وزارت اطلاعات در دوران اکبر هاشمی رفسنجانی، در اطلاعات موازی که در دولت محمد خاتمی و با مدیریت اعضای دفتر رهبر جمهوری اسلامی تشکیل شد، فعالیت می‌کرد.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور پیشین ایران، نیز درباره حسین طائب گفته بود: «از وزارت اطلاعات بیرون انداخته شد، برای اینکه دوبه‌هم‌زنی می‌کرد. بعد بردندش جای دیگری و به او اختیارات تام دادند، بدون قانون.»

محمود احمدی‌نژاد در شهریور ۱۳۹۷ گفته بود که حسین طائب «تعادل ندارد، همه می دانند، مقامات کشور همه می‌دانند او چه کار کرده است. گفتم ایشان بیاید همه روابط را به هم می‌زند اصلا کارش پرونده‌سازی است».

پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۸۴ نام حسین طائب با عنوان «میثم طائب» مطرح شد و گفته شد که او در کنار مجتبی خامنه‌ای ابتدا برای پیروزی محمدباقر قالیباف تلاش می‌کرد اما بعد به نفع احمدی‌نژاد فعالیت کرد.

محمود احمدی‌نژاد گفته بود که آقای طائب در آن دوره از انتخابات به نفع نامزد دیگری فعالیت می‌کرده است.

اسفندیار رحیم‌مشایی، رئیس دفتر محمود احمدی‌نژاد گفته بود که آقای طائب در سال ۱۳۸۴ تلاش کرد وزیر اطلاعات شود اما آقای احمدی‌نژاد با انتصاب او به این سمت مخالفت کرد.

آبان سال ۱۳۸۶ محمدعلی جعفری، فرمانده وقت کل سپاه و نیروی مقاومت بسیج، آقای طائب را به عنوان جانشین خود در این نیرو معرفی کرد. او در ۲۳ تیر ۱۳۸۷ به عنوان فرمانده نیروی مقاومت بسیج منصوب شد و حسن فیروزآبادی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، از او به عنوان فردی نام برد که «می‌تواند بسیج مدنظر فرمانده معظم کل قوا را سازماندهی و آماده کند».

حسین طائب در جریان اعتراضات پس از انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸ فرمانده نیروی مقاومت بسیج بود؛ نیرویی که در سرکوب معترضان نقش داشت.

علی مطهری، نماینده پیشین مجلس، گفته بود: «وقتی ما مدیریت بحران اخیر را به دست افرادی مانند طائب می‌دهیم که با باتوم بیشتر مأنوس است تا فکر و عقل و تدبیر، نتیجه همین خواهد بود».

در همان سال، مهدی کروبی نامزد انتخابات سال ۱۳۸۸ در نامه‌ای حسین طائب را به تدارک دیدن «نمایش خود ساخته» در ماجرای ترانه موسوی متهم کرد.

پس از گزارش‌ها درباره کشته شدن دختری به نام ترانه موسوی، تلویزیون فیلمی از یک خانواده که نام عروس‌شان ترانه موسوی بود و در کانادا زندگی می‌کرد پخش کرد که این موضوعات را تکذیب کردند.

حسین طائب داماد علی‌اکبر حسینی مشهور به «حسینی اخلاق در خانواده» بود و براساس ادعای مهدی کروبی، حسین شاه‌مرادی، باجناق طائب، برادر همسر ترانه موسوی بود که در این فیلم خبر زنده بودن او داده شده بود.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، ۱۳ مهر ۱۳۸۸ با صدور حکمی محمدرضا نقدی را به سمت رئیس سازمان بسیج منصوب کرد. در آن سال ساختار اطلاعات سپاه پاسداران تغییر کرد و این مجموعه به سازمان تبدیل شد و حسین طائب نیز به ریاست آن رسید.

«اصلا کارش پرونده‌سازی است»

در دولت حسن روحانی، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به ریاست طائب هم با نزدیکان آقای احمدی‌نژاد به خصوص اسفندیار رحیم‌مشایی و حمید بقایی و هم با نزدیکان حسن روحانی به خصوص حسین فریدون برادر آقای روحانی برخورد کرد.

سال ۱۳۹۳ گزارشی در سایت سحام نیوز منتشر شد که مدعی شده بود سازمان اطلاعات سپاه پاسداران از مدتی پیش و با استفاده از بودجه و امکانات عمومی، اقدامات گسترده‌ای را برای «زمین‌گیر کردن دولت یازدهم» در دست انجام دارد.

سازمان اطلاعات سپاه پاسداران در دولت روحانی همچنین تعدادی از شهروندان دو تابعیتی را بازداشت کرد.

در آن سال‌ها اتهامات زیادی علیه آقای طائب مطرح شده بود اما او سال ۱۳۹۸ بار دیگر در مقام ریاست سازمان اطلاعات سپاه ابقا شد.

یکی از اتهاماتی که چهره‌های سیاسی علیه آقای طائب مطرح کردند تلاش او برای پرونده‌سازی علیه مقامات مختلف است؛ازجمله محمدحسین رستمی، مدیر سابق سایت اصولگرای عماریون، گفته که او قصد داشته است علیه بعضی مقامات ازجمله علی فدوی، جانشین فرمانده کل سپاه، «پرونده‌سازی» کند.

مدیر سابق عماریون، یکی دیگر از اقدامات آقای طائب را «استخدام اخراجی‌های واجا [وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی] به‌رغم حکم انفصال دائم نامبردگان به خاطر بازجویی‌های خلاف عفت در ماجرای سعید اسلامی [سعید امامی] و قتل‌های زنجیره‌ای» و همچنین «اهدای خانه به این اشخاص» در مجاورت خانه علی خامنه‌ای دانسته بود.

به روایت محمد سرافراز، رئیس پیشین صداوسیما، حسین طائب از اعضای شورایی محرمانه بود که در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی به دستور علی خامنه‌ای برای رسیدگی به پرونده‌های حساس تشکیل شد و مجتبی خامنه‌ای نیز در آن حضور داشت. آقای سرافراز می‌گوید طائب در حاشیه این جلسات که در دولت‌های بعد نیز همچنان فعال بود، گزارش‌هایی درباره فعالیت گروه‌های سیاسی و حتی زندگی خصوصی افراد در اختیار مجتبی خامنه‌ای می‌گذاشت؛ گزارش‌هایی که به گفته او از راه‌هایی مانند شنود و نفوذ تهیه می‌شد و مجتبی خامنه‌ای علاقه زیادی به آنها داشت و این گزارش‌ها بر او تاثیر زیادی می‌گذاشت.

«تو این طرفی یا آن طرف؟»

حسین طائب، رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه و رئیس کنونی سازمان بسیج، در سال‌های گذشته از سوی شماری از منتقدانش در جناح محافظه‌کار به حمایت از شبکه‌ای از نزدیکان خود در پرونده‌های اقتصادی متهم شده است.

محمد سرافراز، رئیس پیشین صداوسیما در اردیبهشت ۱۳۹۸ سازمان اطلاعات سپاه و شخص طائب را متهم کرد که در واگذاری امتیاز آگهی‌های بازرگانی رادیو و تلویزیون به نفع افراد نزدیک به این سازمان مداخله کرده‌اند.

در بهمن ۱۴۰۰، فایل صوتی گفت‌وگوی دو تن از فرماندهان وقت سپاه پاسداران به بیرون درز کرد. محتوای این فایل جزئیات تازه‌ای از پشت‌پرده مناسبات سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی و رقابت بر سر قدرت میان مقام‌های امنیتی و نظامی ایران را آشکار کرد.

در بخشی از این فایل صوتی که در رادیو فردا منتشر شد، صادق ذوالقدرنیا معاون وقت اقتصادی سپاه به محمدعلی جعفری فرمانده پیشین سپاه پاسداران می‌گوید حسین طائب به محمدرضا یزدی، معاون حقوقی و پارلمانی وقت سپاه پاسداران، گفته بود: «تو این طرفی یا آن طرف؟»

ادامه گفت‌وگو نشان می‌دهد که این پرسش احتمالا به صف‌بندی‌های درون سپاه اشاره داشته است. محتوای فایل از وجود چند طیف در این نهاد حکایت دارد؛ از جمله حلقه‌ای نزدیک به حسین طائب که در آن دوره در عرصه سیاسی از محمدباقر قالیباف حمایت می‌کرد. در این گفت‌وگو همچنین از «خلاف‌های محرز» و «پول‌های برنگشته» سخن گفته می‌شود و به تلاش‌هایی برای جلوگیری از «قضایی» شدن برخی پرونده‌ها اشاره می‌شود.

بر اساس اظهارات این دو فرمانده، حسین طائب از تلاش طیفی دیگر در سپاه برای پیگیری پرونده‌های فساد بنیاد تعاون سپاه و هلدینگ یاس ناراضی بود. نام محمدباقر قالیباف در ارتباط با هر دو پرونده مطرح شده بود.

خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، اصالت فایل صوتی را به نقل از منابع آگاه تایید کرد. رمضان شریف، سخنگوی وقت سپاه، نیز بدون تکذیب اصالت فایل گفت نهادهای نظارتی سپاه تخلف و سوءمدیریت در یکی از شرکت‌های وابسته به بنیاد تعاون را شناسایی و پرونده را به دستگاه قضایی ارجاع داده‌اند. او گفت متخلفان محکوم شده‌اند، اما به ادعاهای مطرح‌شده درباره حسین طائب و محمدباقر قالیباف پاسخ مشخصی نداد.

شرکت گروه توسعه اقتصادی یاس که به «هلدینگ یاس» مشهور است از سال ۱۳۹۳ فعالیت اقتصادی خود را آغاز کرده بود، در حوزه خدمات شهری، ساخت‌وساز و واردات فعالیت داشت و مهم‌ترین طرف حساب آن شهرداری تهران در دوران شهرداری محمدباقر قالیباف بود. پس از طرح این پرونده که فساد آن در یک مورد ۱۳ هزار میلیارد تومان، معادل چهار میلیارد دلار بود، عده‌ای از مدیران آن بازداشت شدند و در آذر ماه ۱۳۹۶ منحل شد.

همچنین در فایل صوتی گفته شده که حسین طائب قصد داشته «محمدعلی نجفی را بگیرد» اما حلقه نزدیک به محمدعلی جعفری، موفق شده‌اند شهردار سابق تهران را «کنترل» کنند. با این حال حسین طائب از شیوه برخورد با آقای نجفی راضی نبوده و صادق ذوالقدرنیا معاون اقتصادی وقت سپاه را به «چپ بودن» متهم کرده است.

محمدعلی نجفی پس از دوران شهرداری آقای قالیباف و با پیروزی اصلاح‌طلبان در پنجمین دوره شورای شهر تهران به شهرداری رسید و در یکی از اولین اقداماتش گزارش مفصلی از تخلفات اقتصادی انجام شده در دوران شهرداری آقای قالیباف را به صورت عمومی به شورای شهر ارائه کرد.

محمدعلی نجفی، شهردار وقت تهران، محمدباقر قالیباف را به‌طور علنی به مجموعه‌ای از تخلفات، از «فساد و سوءاستفاده مالی تا سوءمدیریت»، متهم کرد. قراردادهای صوری میلیاردی، سرمایه‌گذاری دارایی‌های صندوق بازنشستگی کارکنان شهرداری در پروژه‌های مشکوک، استخدام گسترده ۱۳ هزار نفر در آستانه انتخابات، واگذاری ۶۷۰ ملک به افراد و نهادها و هزینه‌کردن بودجه‌های میلیاردی برای مساجد و هیات‌های مذهبی از جمله مواردی بود که نجفی مطرح کرد. از محتوای فایل صوتی گفت‌وگوی دو فرمانده سپاه چنین برمی‌آید که حسین طائب از افشا یا پیگیری این موارد ناراضی بوده است.

در پی این اتهامات محمدسعید احدیان، دستیار سیاسی و رسانه‌ای قالیباف، ارتباط او و شهرداری تهران با تخلفات هلدینگ یاس را رد کرد و مدعی شد که حکم دادگاه نیز این موضوع را نشان می‌دهد. حسین قربان‌زاده، مشاور سیاسی قالیباف، گزارش محمدعلی نجفی درباره عملکرد شهرداری را هم «سیاه‌نمایی مطلق» خوانده بود.

بازگشت حسین طائب به ریاست سازمان بسیج، چهار سال پس از برکناری از سازمان اطلاعات سپاه، نشان می‌دهد که کنار رفتن او از آن سازمان به معنای خروجش از ساختار قدرت نبود.