Abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Asabar 14/11/2026

Wannan shafi ne da ke kawo muku labaran abubuwan da ke faruwa a Najeriya da sauran sassan duniya, Asabar 14/11/2026

Rahoto kai-tsaye

Ahmad Bawage da Buhari Fagge

  1. Diflomasiyya na neman yin tsami tsakanin Najeriya da Afrika ta Kudu

    f

    Takaddamar diplomasiya ta ɓarke tsakanin Najeriya da Afirka Ta Kudu bayan Babban Jakadan Najeriya a Afirka Ta Kudu, Femi Fani-Kayode, ya zargi fadar shugaban ƙasar Afirka Ta Kudu da katse watsa jawabinsa kai tsaye yayin bikin gabatar da takardun shaidarsa ga Shugaba Cyril Ramaphosa a Pretoria.

    Fani-Kayode ya bayyana a shafinsa na X cewa daga cikin jawabai da gabatarwa 15 da aka yi a wajen taron, na Najeriya ne kaɗai aka cire daga watsa shirye-shiryen kai tsaye. Ya ce hakan ya nuna rashin mutuntawa ga Najeriya da kuma wakilcinta.

    Ofishin Jakadancin Najeriya da ke Afirka Ta Kudu shi ma ya nuna rashin jin daɗinsa kan lamarin, yana mai cewa an yi wa jakadan da ƙasar Najeriya raini da rashin kima.

    Sai dai mai magana da yawun fadar shugaban ƙasar Afirka Ta Kudu, Vincent Magwenya, ya musanta zarge-zargen, yana mai cewa Shugaba Ramaphosa bai sa baki a lamarin ba.

    Ya bayyana cewa gidan talabijin na SABC wuri ne mai cin gashin kansa, kuma shugaban ƙasa ba shi da hurumin tsoma baki cikin harkokin editoci ko shirye-shiryensu.

    Magwenya ya kuma soki yadda jakadan Najeriya ya tafiyar da lamarin, yana mai cewa abin da ya kira ƙaramar matsalar aiki bai kamata ya jawo irin wannan martani ba.

    Daga bisani kuma, fadar shugaban ƙasar Afirka Ta Kudu ta wallafa wani bidiyo na daban da ke ɗauke da cikakken jawabin Fani-Kayode.

    Wannan na zuwa ne a daidai lokacin da ake ganin naɗin Fani-Kayode a matsayin cikakken Babban Jakadan Najeriya na farko a Afirka Ta Kudu cikin shekara huɗu alama ce ta inganta dangantaka tsakanin ƙasashen biyu, bayan shekaru na saɓani sakamakon hare-haren ƙyamar baƙi da suka shafi ’yan Najeriya da sauran ’yan Afirka.

    Duk da haka, farkon aikinsa ya zo ne cikin yanayi mai cike da ce-ce-ku-ce.

  2. Amurka na fuskantar matsalar sufurin jirgin sama

    A

    Sakataren harkokin sufurin Amurka ya nemi Majalisar Dokokin kasar da ta amince da bukatar wasu kudade da za a inganta tsarin zirga-zirgar jiragen sama, bayan Amurka ta fuskanci dakatawar sufurin jirgin sama na tsawon lokaci.

    Sean Duffy ya ce dakatar da tashin jiragen saman ya faru ne sakamakon tangar'dar tsaffin na'urorin sadarwa, ya kuma yi watsi da batun yiwuwar kutse.

    An soke tafiye-tafiye da dama sakamakon dakatar da tashin jirage sama da sa'o'i 4. Harkokin sufurin saman sun fara komawa daidai.

    Shugaban Hukumar Kula da Zirga-zirgar Jiragen Sama, Bryan Bedford, ya ce tsoffin na'urorin sadarwar zasu ci gaba da haifar da tangarda hai sai an sauya su.

  3. An ci Facebook tarar dala miliyan 800

    a

    Hukumomin kula da bayanan sirri na kasar Italiya sun ci kamfanin sada zumunta na Meta tarar Yuro miliyan 805 (€805m), kwatankwacin fam miliyan 670 ko dala miliyan 887, saboda samun damar shiga hotunan masu amfani da wayoyin Android ba tare da samun takamaiman amincewarsu ba.

    Hukumar Kare Bayanai ta Italiya ta ce Meta ba ta sanar da masu amfani da wayoyin salula kusan miliyan 20 yadda ya kamata ba cewa manhajar Facebook na da damar shiga hotunansu da bidiyoyinsu ba.

    Hukumar ta bayyana cewa wannan ya faru ne ta hanyar wani fasali da ke ba Facebook damar amfani da hotunan da ke cikin wayar wajen ba da shawarwarin abubuwan da mai amfani zai iya wallafawa.

    Hukumar ta bai wa Meta wa'adin kwanaki 60 da ta kashe wannan fasali a matsayin tsohon saiti, sannan ta nemi kamfanin ya rika neman amincewar masu amfani daban kafin ya yi amfani da irin wannan damar.

    Wannan tara na daga cikin mafi girman tarar da wata hukuma a Italiya ta taba kakabawa wani babban kamfanin fasaha.

  4. Za a gudanar da babban zaɓe a Sudan ta Kudu

    A

    Kasar Sudan ta Kudu ta sanar da cewa za ta gudanar da babban zabenta na farko tun bayan samun 'yancin kai a watan Fabrairun shekarar gobe.

    Da farko an shirya gudanar da zaben ne a karshen watan Disamba, amma Hukumar Zabe ta kasar ta ce ta sake tsara jadawalin gudanar da zaben.

    An bayyana wannan sanarwa ne yayin da Sudan ta Kudu ke shirin fara rajistar masu kada kuri'a a fadin kasar a cibiyoyi sama da dubu uku a ranar Asabar. Hukumar Zaben ba ta bayyana dalilin da ya sa aka dage zaben zuwa ranar 11 ga Fabrairu ba.

    An dai dage gudanar da zaben sau da dama a baya saboda sabanin ra'ayi tsakanin Shugaban kasa Salva Kiir da tsohon Mataimakin Shugaban kasa Riek Machar kan yadda za a aiwatar da yarjejeniyar zaman lafiya da ta kawo karshen yakin basasar kasar a shekarar 2018.

    Wannan rikici ya yi sanadin mutuwar kusan mutane rabin miliyan. Sudan ta Kudu ba ta taba gudanar da zabe ba tun bayan samun 'yancin kai daga Sudan a shekarar 2011.

    Matakin gudanar da wannan zabe na farko ana kallonsa a matsayin muhimmin mataki wajen karfafa tsarin dimokuradiyya da tabbatar da zaman lafiya mai dorewa a kasar bayan shekaru da dama na rikice-rikice da rashin kwanciyar hankali.

  5. Saudiyya ta yi iƙirarin kakkaɓo jirage marasa matuki biyu da Houthi ta harba

    Ƙawancen ƙasashen Larabawa da Saudiyya jagoranta da ke yaƙi da 'yan tawayen Houthi a Yemen ya sanar da cewa ya kakkaɓo tare da lalata jirage marasa matuƙa guda biyu da ƙungiyar ta harba zuwa cikin Saudiyya a yau Asabar.

    Rahotanni sun ce an harba jiragen ne zuwa birnin Riyadh, babban birnin Saudiyya da kuma yankin kudancin ƙasar.

    Faɗan da Saudiyya ke jagoranta, wanda ke mara wa gwamnatin Yemen baya, da kuma 'yan tawayen Houthi da ke iko Sanaa, babban birnin Yemen, kuma ke samun goyon bayan Iran, ya ƙara tsananta a daidai lokacin da Amurka da Isra'ila ke yaƙi da Iran.

    Lamarin ya ƙara buɗe wani sabon fagen rikici a yankin Gabas ta Tsakiya, inda tashin hankali ke ci gaba da ƙaruwa.

  6. Tinubu ya yi alkawarin sake gina al'ummomin da rikici ya ɗaiɗaita a Plateau

    Bola Tinubu

    Shugaban Najeriya Bola Tinubu ya tabbatar wa mazauna jihar Filato cewa gwamnatinsa za ta ci gaba da ƙoƙarin sake gina al’ummomin da hare-haren ’yan ta’adda suka shafa tare da mayar da waɗanda suka rasa matsugunansu zuwa garuruwansu na asali.

    Shugaban ya bayyana haka ne a wajen gangamin yaƙin neman zaɓen shugaban ƙasa na jam’iyyar APC, wanda aka gudanar a filin wasa na Zaria Road da ke Jos, babban birnin Jihar Filato, inda ya yi kira ga ‘yan Najeriya da su haɗa kai domin cigaban ƙasa.

    Tinubu ya gode wa al’ummar jihar saboda dakon zuwansa jihar da suka yi, yana mai cewa gwamnatinsa ta himmatu wajen samar da walwala da inganta tattalin arzikin ƙasar.

    "Za mu yi aiki tare domin sake gina al’ummomin da hare-haren masu ta da ƙayar baya suka shafa. Sannan mu yi aiki tare domin ƙasa ɗaya. Katin zaɓenku shi ne makaminku. Za mu yi aiki tare domin bunƙasa walwalar jama’a, kuma tattalin arziki zai inganta,” in ji shugaban.

    A nasa ɓangare, gwamnan jihar Filato, Caleb Mutfwang, ya yi alƙawarin goyon bayan jihar wajen sake zaɓar Tinubu, inda ya ce jihar ta shirya tsaf domin bai wa shugaban kuri’u fiye da kowane lokaci a zaɓen ranar 16 ga Janairun 2027.

    Mutfwang ya bayyana Tinubu a matsayin abokin jihar Filato da yankin Arewa ta Tsakiya, yana mai cewa ayyukan da Gwamnatin Tarayya ta gudanar a fannoni kamar tituna, kiwon lafiya da sauran sassa sun nuna jajircewar gwamnatin wajen tallafa wa jihar.

    Ya ƙara da cewa al’ummar Filato a shirye suke su mayar wa shugaban ƙasar alherin da ya nuna musu ta hanyar kaɗa masa ƙuri’a, tare da roƙon ƙarin tallafi domin sauƙaƙa wa mutanen da suka rasa matsugunansu.

  7. Ina jajanta wa al'ummar Najeriya kan uƙubar tsare-tsaren Tinubu - Atiku

    Atiku Abubakar

    Tsohon mataimakin shugaban Najeriya, Atiku Abubakar, ya yi Alla-wadai da mummunan yanayin tattalin arzikin da ya jawo ƙungiyar masu gasa burodi ta Najeriya, wato Premium Breadmakers Association of Nigeria, ta rasa kusan kashi 40 na mambobinta cikin shekara biyu kacal.

    A cikin wata sanarwa a Bauchi, Atiku ya ce durkushewar kamfanonin yin burodi da dama wata babbar alama ce ta matsalar tattalin arziki da kuma tsadar makamashi, lamarin da ke tilasta wa kasuwanni rufewa tare da ƙara tsadar kayan masarufi ga ’yan Najeriya.

    Ya ce yana Bauchi ne domin ci gaba da yaƙin neman zaɓensa inda zai kawo rayuwa mai sauƙi da kuma jajantawa ’yan Najeriya da ke shan uƙubar manufofin gwamnatin Tinubu.

    Atiku ya ce rasa kusan kashi 40 na mambobi da ƙungiyar masu burodi ta yi, ya nuna irin illar da tattalin arziki mara kyau ke yi ga mutane da kasuwanci.

    "Tuni sakamakon hakan ya fara bayyana a faɗin ƙasar nan. Gidajen burodi da dama sun rufe, an rasa ayyukan yi, yayin da farashin burodi ya yi tashin gwauron zabi. Ga miliyoyin iyalai da ke dogaro da burodi a matsayin abinci na yau da kullum, duk wani ƙarin farashi yana ƙara wahalar da su wajen ciyar da iyalansu," in ji Atiku.

    Ya ce wajibi ne gwamnatin tarayya ta gaggauta magance matsalar tsadar makamashi da rashin samun rancen kuɗi mai sauƙi, wanda ke tilasta wa masana’antu da kasuwanni rufewa.

    Ya ce yayin da gidajen burodi ke ci gaba da rufewa kuma kuɗin samarwa ke ƙaruwa, ma’aikata na rasa ayyukansu, yayin da talakawan Najeriya ke fuskantar ƙarin tsadar kayan abinci na yau da kullum.

    Ya sake jaddada kudurinsa na gina tattalin arzikin da zai mayar da hankali kan samar da kayayyaki a cikin gida, kare ayyukan yi da kuma sauƙaƙa rayuwa ga ƴan Najeriya.

  8. Mutum 50 sun mutu a wani gumurzu tsakanin ƴanbindiga da ƴan banga a Zamfara

    Ƴanbindiga

    Wani kazamin faɗa tsakanin ƙungiyoyin ƴanbindiga da kuma ƴan banga ya janyo mutuwar sama da mutum 50 a jihar Zamfara, kamar yadda mazauna yankin suka shaida wa kamfanin dillancin labarai na AFP.

    Ƴan banga daga ƙauyen Zoma a karamar hukumar Bukkuyum sun yi wa ƴan bindigar kwantan ɓauna lokacin da suke wucewa ta wani ƙauye ranar Alhamis, bayan sace mutane da dama a garin Gummi, in ji majiyoyin.

    "Ƴan banga sun samu damar kashe 44 daga cikin ƴanbindigar... mun kuma rasa ƴan banga tara a bata-kashin," kamar yadda wani mazaunin garin wanda ya buƙaci a sakaya sunansa ya bayyana.

    Rahotanni sun kuma bayyana cewa an kashe wani gungun ɗan bindiga mai suna Jiji, wanda ya jagoranci sace mutane a ƙauyen.

    Zamfara na ɗaya daga cikin jihohin arewa maso yamma da ke fama da matsalar ƴanbindiga waɗanda ke garkuwa domin neman kuɗin fansa da kuma sace dabbobi.

  9. Trump zai yi taro na musamman da takwarorinsa na Rasha da China

    Trump da Vladimir Putin da Xi Jinping

    Fadar White House ta bayyana cewa Shugaba Trump zai gudanar da wani taro na musamman da takwarorinsa na Rasha da China, Vladimir Putin da Xi Jinping, a gefen taron kolin ƙasashen Asiya da yankin Pacific da za a yi a mako mai zuwa.

    Wannan taro na musamman, wanda ba a taɓa ganin irinsa ba, tsakanin shugabannin manyan ƙasashe uku na duniya da ke da makaman nukiliya, zai gudana ne a birnin Shenzhen na ƙasar China.

    Fadar White House ta ce batun rage yawan makaman nukiliya zai kasance ɗaya daga cikin abubuwan da za a tattauna a taron.

    Jami'an Amurka sun ce ana sa ran shugabannin uku za su tattauna batun Iran, amma ba za su yi magana kan yakin Ukraine ba.

    Kafin nan, Mista Trump zai tafi ƙasar Philippines domin halartar wani taron kolin ƙungiyar ƙasashen kudu maso gabashin Asiya.

  10. Gwamnatin Bauchi ta dakatar da sarkin Lame

    Sarkin Lame

    Gwamnatin jihar Bauchi ta dakatar da Sarkin Lame, Alhaji Yakubu Aliyu, kan zargin da ake yi masa da na karɓar haraji ba bisa ka'ida ba da kuma tsoma baki a harkokin filaye da kuma na haƙar ma’adanai.

    Wata sanarwa da mai bai wa gwamna Bala Muhammad shawara kan harkokin yaɗa labarai, Mukhtar Gidado, ya fitar ranar Asabar, ta ce dakatarwar ta fara aiki nan take kuma za ta ci gaba da kasancewa har zuwa lokacin da wani kwamitin bincike mai mutum 12 da aka kafa zai kammala aikinsa.

    Sanarwar ta ce an kafa kwamitin ne domin binciken sarkin kan zargin amfani da mukaminsa domin aikata ba daidai ba.

    A cewar gwamnatin, ta samu korafe-korafe da dama da kuma rahotanni daga shugabannin al’umma, masu ruwa da tsaki da kuma jami’an tsaro kan abubuwan da sarkin ke aikatawa.

    Gwamnatin ta ce korafe-korafen sun haifar da damuwa a Masarautar Lame tare da tayar da hankalin al'umma da kuma hana zaman lafiya.

    "Zarge-zargen da ake yi wa sarkin sun haɗa da saka baki a harkokin filaye, karɓar haraji ba bisa ka'ida ba da kuma katsalanda ga kamfanonin da ke haƙar ma'adinai," in ji sanarwar.

    Ta ƙara da cewa tun da farko Ma’aikatar Kananan Hukumomi da Masarautun Gargajiya ta nemi Sarkin ya yi bayani kan zarge-zargen da ake yi masa, amma ya kasa kare kansa duk da cewa ya yi martani a rubuce.

    Daga bisani ne ta yanke shawarar kafa kwamitin bincike mai zaman kansa domin tabbatar da gaskiyar zarge-zargen da ake yi wa sarkin.

  11. An bai wa Remi Tinubu sarautar Jagaban Matan Zamfara

    Remi Tinubu

    Majalisar Sarakuna ta jihar Zamfara, ta naɗa uwargidan shugaban Najeriya, Oluremi Tinubu a matsayin Jagaban Matan Zamfara.

    An bai wa Remi sarautar ce ranar Juma'a 13 ga Nuwamba, yayin wata ziyara da ta kai jihar domin halartar gangamin mata na jam’iyyar APC na shiyyar Arewa maso Yamma, wanda aka gudanar a Gusau.

    Sanata Remi ta karɓi sarautar bayan ziyarar da ta kai wa sarakunan gargajiya a jihar.

    An yi bikin naɗin a gidan gwamnatin jihar Zamfara, a wani biki da dukkan sarakunan suka halarta.

    Mai ɗakin shugaban Najeriyar ta nuna farin ciki tare da godiya kan sarautar da aka ba ta.

  12. Sudan ta Kudu za ta gudanar da zaɓe karon farko a tarihinta

    Salva Kiir

    Sudan ta Kudu ta ce za ta gudanar da zaɓen gama-gari na farko a tarihinta a watan Fabrairun shekara mai zuwa.

    Tun da farko an shirya gudanar da zaɓen a ƙarshen watan Disamba, amma hukumar zaɓen ƙasar ta ce ta sauya jadawalin.

    Sanawar na zuwa ne a daidai lokacin da Sudan ta Kudu ke shirin fara rajistar masu kaɗa ƙuri'a a faɗin ƙasar a cibiyoyi fiye da 3,000 a ranar Asabar.

    Hukumar zaɓen ba ta bayyana dalilin da ya sa aka ɗage zaɓen zuwa ranar 11 ga watan Fabrairu ba.

    An sha ɗage zaɓen sau da dama saboda saɓani tsakanin Shugaban ƙasar, Salva Kiir, da tsohon Mataimakin Shugaban ƙasa, Riek Machar, kan yadda za a aiwatar da yarjejeniyar zaman lafiya da ta kawo ƙarshen yaƙin basasa a shekarar 2018.

    Rikicin ya yi sanadin mutuwar mutum kusan rabin miliyan.

    Sudan ta Kudu ba ta taɓa gudanar da zaɓe ba tun bayan samun 'yancin kai a shekarar 2011.

  13. Tinubu ya nuna damuwa kan rikicin da ake samu wajen kamfe

    Tinubu

    Shugaban Najeriya, Bola Ahmed Tinubu, ya yi kira ga 'yan siyasa da magoya bayansu da su guji tayar da rikici yayin gudanar da yaƙin neman zaɓe gabanin babban zaɓen 2027.

    Tinubu ya bayyana cewa ya kamata kamfen ɗin siyasa ya mayar da hankali kan muhimman batutuwan da za su inganta rayuwar al'umma da cigaban ƙasa.

    Tinubu ya bayyana haka ne a wata sanarwa da ya fitar ranar Juma'a, inda ya ce bambancin jam'iyya ko manufar siyasa ba yana nufin cewa mutane su zama maƙiyan juna ba.

    Shugaban ya jaddada aniyarsa ta tabbatar da gudanar da zaɓe cikin lumana da adalci, tare da kira ga shugabannin siyasa da magoya bayansu su gudanar da harkokinsu cikin lumana.

    Ya kuma umarci hukumomin tsaro da su ɗauki matakin da ya dace kan duk wanda ya nemi ta da zaune-tsaye ko karya doka da oda.

    "Dole ne a kare dukkan jam'iyyun siyasa da 'yan takara daga wata barazana yayin gudanar da yaƙin neman zaɓe a ko'ina cikin Najeriya," in ji Tinubu.

    Ya ƙara da cewa gwamnatinsa ba za ta lamunci duk wani rashin ɗa'a daga 'yan siyasa da magoya bayansu ba, inda ya umarci jami'an tsaro da su mataki mai tsauri kan ƴan bangar siyasa da ke son kawo fitina.

  14. Microsoft ya nemi afuwa kan katsewar ayyukan manhajojinsa

    Microsoft

    Kamfanin Microsoft ya nemi afuwa kan katsewar ayyukan mahajojinsa a faɗin duniya.Kamfanin ya bayyana cewa hakan ya faru ne sakamakon aikin inganta tsarin na'urorin, ba wai kutse ne aka yi masa ba.

    A ƙasashe da dama, asibitci da kotuna da kuma harkokin sufuri duk sun shiga wani yanayi sakamakon matsalar, amma Microsoft ya ce al'amura sun fara daidaituwa a yanzu.

    Mutane sun fara bayar da rahoton samun matsala wajen amfani da mahajojin Microsoft tun daga ranar Alhamis.

    Ba a san adadin mutanen da abin ya shafa ba, amma kimanin mutum miliyan 430 ne ke amfani da manhajojin kamfanin, kuma an samu rahotannin matsaloli daga ƙasashe sama da 70.

  15. Jirage sun koma tashi a Amurka bayan sake buɗe sararin samaniyar ƙasar

    Jirgi

    Wasu jiragen sama sun fara tashi a Amurka, bayan da Hukumar Kula da Sufurin Jiragen Sama ta kasa (FAA) ta sake buɗe sararin samaniyar ƙasar.

    An dakatar da zirga-zirgar jiragen sama na tsawon fiye da sa'o'i hudu — wanda shi ne lokaci mafi tsawo tun bayan hare-haren ta'addanci na ranar 11 ga watan Satumba a shekarar 2001.

    Sakataren Sufuri na Amurka, Sean Duffy, ya bayyana cewa zai dauki lokaci kafin a dawo da sufurin jiragen zuwa yadda aka saba.

    Ana shi ɓangaren, Sakataren Tsaron Cikin Gida, Markwayne Mullin, ya ce babu ko wata shaida da ke nuna cewa wani hari ne aka kawo wa ƙasar.

    Ya ce katsewar na'urorin sadarwa ne, kuma wani abu ne na daban ba hari irin na ranar 9 ga watan Satumba ba.

  16. Ɓudewa

    Masu bibiyar mu barkan mu da safiyar Asabar.

    Kun shigo shafin labarai kai-tsaye na BBC Hausa.

    Ku kasance da mu domin samun labaran abubuwan da ke faruwa a Najeriya da kuma sauran sassan duniya.